Ισπανία: Η πρόκληση του Σάντσεθ

34466_esp20180602pedrosanchezpmspainpoliticsreuters_1527933621353

του Michael Roberts

πηγή: https://thenextrecession.wordpress.com/2018/06/01/spain-the-challenge-for-sanchez/

σε μετάφραση Βαγγέλη Δ. Μαρινάκη για το avantgarde

Η δεξιά κυβέρνηση  μειοψηφίας του Λαϊκού Κόμματος (PP) της Ισπανίας καταψηφίστηκε από το ισπανικό κοινοβούλιο εξαιτίας της πρόσφατης απόφασης στη δίκη περί διαφθοράς αξιωματούχων του PP, που έπαιρναν παράνομα χρήματα από επιχειρήσεις. Ο πρωθυπουργός Ραχόι είπε πως δεν γνωρίζει τίποτα σχετικά – αλλά ακόμα και ο δικαστής δεν τον πίστεψε. Ένας συνδυασμός αντιπολιτευτικών κομμάτων που περιλαμβάνουν τους Σοσιαλιστές, τη ριζοσπαστική Αριστερά των Podemos και τα καταλανικά και βασκικά εθνικιστικά κόμματα κατάφερε να περάσει ψήφο δυσπιστίας προς το PP και το φιλοεπιχειρηματικό κόμμα «Πολίτες» που είχε υποστηρίξει τον Ραχόι.

Έτσι, ο ηγέτης των Σοσιαλιστών Πέδρο Σάντσεθ θα αναλάβει τώρα πρωθυπουργός της 13ης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου και της 4ης μεγαλύτερης της Ευρωζώνης. Ο Σάντσεθ ήταν οικονομολόγος και «πολιτικός σύμβουλος» για το Ευρωκοινοβούλιο – δηλαδή δεν έχει κάνει κανονική δουλειά ποτέ στη ζωή του. Η διδακτορική διατριβή του Σάντσεθ εκδόθηκε ως “La nueva diplomacia económica europea” («Η νέα ευρωπαϊκή οικονομική διπλωματία»), όπου ο Σάντσεθ φαίνεται να εξετάζει τη σχέση μεταξύ του κράτους και του επιχειρηματικού τομέα και τον τρόπο με τον οποίο οι πολιτικοί πρέπει να εμπλέκονται στην «οικονομική διπλωματία», συγκεκριμένα τον τρόπο με τον οποίο το εθνικό κράτος της Ισπανίας σχετίζεται με υπερεθνικές οντότητες όπως η ΕΕ. Τώρα ο Σάντσεθ θα δοκιμάσει τη διατριβή του στην πράξη.

Αναλαμβάνει πρωθυπουργός μιας σοσιαλιστικής κυβέρνησης μειοψηφίας, που εξαρτάται από τις ψήφους των Podemos και των εθνικιστών. Και αντιμετωπίζει πολλές οικονομικές δυσκολίες που το PP απέτυχε να λύσει. Όπως ισχυρίστηκα την περίοδο των γενικών εκλογών του 2016 (που άφησαν τον Ραχόι δίχως πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο), πριν από την Μεγάλη Ύφεση, η οικονομική ανάπτυξη στην Ισπανία οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην επένδυση σε περιουσία, επένδυση αντιπαραγωγική με καπιταλιστικούς όρους.

Η πολυαναμενόμενη οικονομική άνοδος της Ισπανίας είδε μια πραγματική ετήσια αύξηση 3,5% στη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, αλλά σταμάτησε να βασίζεται σε παραγωγικές επενδύσεις για τη βιομηχανία και τις εξαγωγές στη δεκαετία του 2000 και μετατράπηκε σε φούσκα στεγαστικών δανείων και ακινήτων, όπως έγινε και με τον Κελτικό Τίγρη της Ιρλανδίας. Όπως το συνόψισε το ΔΝΤ: «Η περίοδος πριν από την κρίση χαρακτηριζόταν από τη μείωση της παραγωγικότητας του κεφαλαίου, μετρούμενη ως παραγωγή ανά μονάδα μετοχικού κεφαλαίου, τόσο σε απόλυτες τιμές όσο και σε σχέση με το μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το κεφάλαιο πέταξε σε μη εμπορεύσιμους τομείς, ιδίως στην κατασκευή και στην ακίνητη περιουσία, που χαρακτηρίζονται από υψηλότερη κερδοφορία αλλά χαμηλότερες οριακές αποδόσεις. Αντίθετα, οι επενδύσεις στις τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών ή στην πνευματική ιδιοκτησία παρέμειναν χαμηλότερες από εκείνες άλλων χωρών της ζώνης του ευρώ.»

Από το τέλος της Μεγάλης Ύφεσης τα πράγματα έχουν βελτιωθεί για το ισπανικό κεφάλαιο μόνο με τη συγκράτηση των πραγματικών μισθών και τη χρησιμοποίηση φθηνής εργατικής δύναμης, και όχι με την πραγματοποίηση επενδύσεων σε νέες τεχνολογίες για την αύξηση της παραγωγικότητας. Ο σχηματισμός ακαθάριστου παγίου κεφαλαίου βρίσκεται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα πριν από την κρίση. Και αυτό περιλαμβάνει όλες τις επενδύσεις, ιδιωτικές και κυβερνητικές. Οι δε παραγωγικές επενδύσεις έχουν ανακάμψει ακόμη λιγότερο.

spain-1

Πράγματι, το ισπανικό ποσοστό επένδυσης προς το ΑΕΠ μειώθηκε πολύ περισσότερο σε σύγκριση με τα ποσοστά προ της κρίσης σε σχέση με τους ανταγωνιστές της στην ΕΕ.

spain-2

Γιατί συμβαίνει αυτό; Όπως εξήγησα στο βιβλίο μου, «Η Μακρά Ύφεση», η αχίλλειος πτέρνα του ισπανικού καπιταλισμού είναι η μακροπρόθεσμη πτώση της κερδοφορίας του. Κάθε μέτρηση της κερδοφορίας του ισπανικού κεφαλαίου αποκαλύπτει την ίδια μακροπρόθεσμη πτώση. Εδώ είναι ο δείκτης AMECO όπως τον υπολόγισα εγώ, αλλά στο επερχόμενο βιβλίο μας (Roberts, Carchedi), «Κόσμος σε κρίση», ο Juan Pablo Mateo έχει πιο ολοκληρωμένες μετρήσεις που επιβεβαιώνουν αυτό που δείχνει ο δείκτης AMECO. Και οι Maito, Esteban –Η ιστορική κίνηση του κεφαλαίου. Η καθοδική πορεία στο ποσοστό κέρδους από τον 19ο αιώνα–  επίσης συμφωνούν.

spain-3

Η ανάκαμψη της κερδοφορίας από το τέλος της Μεγάλης Ύφεσης ήταν μέτρια. Το ποσοστό κέρδους εξακολουθεί να είναι περίπου 7% χαμηλότερο από ό,τι το 2007. Και αυτό παρά τις τεράστιες περικοπές στις κρατικές δαπάνες και τη μείωση της απασχόλησης και των μισθών.

Παραθέτω από την τελευταία έκθεση του ΔΝΤ για την Ισπανία: «Από το 2009, η ανεργία μειώθηκε για όλες τις ηλικιακές ομάδες, αλλά παραμένει υψηλότερη από ό,τι πριν από την κρίση, επηρεάζοντας δυσανάλογα τους εργαζόμενους  χαμηλής ειδίκευσης. Εκείνοι που είναι εκτός εργασίας πάνω από ένα χρόνο αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ των ανέργων. Η ακούσια μερική απασχόληση παραμένει υψηλή, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Περισσότερο από το ένα τέταρτο των εργαζομένων τελούν υπό προσωρινές συμβάσεις και το μερίδιο της προσωρινής απασχόλησης μεταξύ των νέων είναι υψηλότερο από το επίπεδο πριν από την κρίση.»

spain-5

spain-4

Επιπλέον, η Ισπανία σημείωσε τη χαμηλότερη αύξηση των πραγματικών μισθών όλων των χωρών της ΕΕ το 2017 – συγκεκριμένα μηδέν! Και φέτος, η πραγματική αύξηση των μισθών θα είναι αρνητική, μόνο οι Ιταλοί και οι Βρετανοί εργαζόμενοι θα υποστούν μεγαλύτερη πτώση.

Παρ’ όλο που η «λιτότητα» με τη μορφή της περικοπής των κρατικών δαπανών, των υψηλότερων φόρων και των δημοσιονομικών πλεονασμάτων (προ του κόστος των τόκων) σταμάτησαν το 2015, το κράτος εξακολουθεί να επιβαρύνεται με χρέη που δημιουργήθηκαν από τη διάσωση του απρόσεκτου και διεφθαρμένου τραπεζικού συστήματος της Ισπανίας. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι ετήσιες ακαθάριστες ανάγκες χρηματοδότησης είναι οι υψηλότερες στην ευρωζώνη … ακόμη υψηλότερες από την καταχρεωμένη Ιταλία.

spain-6

Δεν είναι περίεργο, το ΔΝΤ εκτιμά ότι «μετά την κρίση, η πιθανή ανάπτυξη αναμένεται να παραμείνει υποτονική με χαμηλότερο ποσοστό επενδύσεων.»

Αυτή η μακρά ύφεση έχει αρχίσει να διαλύει και το ισπανικό κράτος, όπως έδειξε η ανεπίλυτη καταλανική αποσχιστική κρίση. Οι περιφερειακές κυβερνήσεις της Ισπανίας είναι βαθιά χρεωμένες και όμως καλούνται να πραγματοποιήσουν τεράστιες περικοπές δαπανών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι πλουσιότερες περιφέρειες με τα εθνικιστικά τους συμφέροντα, όπως η Καταλονία και η Χώρα των Βάσκων, κάνουν θόρυβο για το χωρισμό από τη Μαδρίτη. Η κυβέρνηση Σάντσεθ θα εξαρτάται από τις ψήφους τους.

Δεν χρειάζεται να αλλάξω αυτό που είπα σε ένα άρθρο μου το 2016. «Η ισπανική ύφεση είναι αποτέλεσμα της κατάρρευσης των καπιταλιστικών επενδύσεων. Για να αντιστραφεί αυτό απαιτεί μια απότομη αύξηση της κερδοφορίας. Μέχρι να ανακάμψει η επένδυση, η ύφεση δεν θα τελειώσει. Και υπάρχει η πιθανότητα μιας νέας οικονομικής ύφεσης στην Ευρώπη, ενώ η πολιτική ηγεσία του ισπανικού κεφαλαίου είναι διαιρεμένη και αβέβαιη για το τι να κάνει.»

 

Advertisements

One response to “Ισπανία: Η πρόκληση του Σάντσεθ

  1. Παράθεμα: Ισπανία: Η πρόκληση του Σάντσεθ | Ελεύθερη Λαική Αντιστασιακή Συσπείρωση·

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s