Λ. Τρότσκι: Γυναίκα και σοσιαλισμός (2 κείμενα 1925,1932)

trotsky 080Το άρθρο αυτό πρωτοδημοσιεύτηκε στη «Ζα Νονγϊ Βγΐ» τον Δεκέμβρη του 1925.

Το χτίσιμο του Σοσιαλισμού σημαίνει απελευθέρωση της γυναίκας και προστασία της μητρότητας (1925)

Ο πιο ακριβής τρόπος για να μετρήσουμε την πρόοδο μας είναι τα πρακτικά μέτρα που παίρ­νουμε για την βελτίωση της θέσης της μάνας και του παιδιού. Τούτος ο δείκτης είναι πολύ α­ξιόπιστος, δεν ξεγελάει. Αμέσως δείχνει και τις υλικές επιτυχίες και τις πολιτιστικές επιτεύξεις στην ευρεία έννοια. Η ιστορική πείρα δείχνει ό­τι ακόμη και το προλεταριάτο, που ήδη πολε­μάει με τους δυνάστες του, κάθε άλλο παρά πρόθυμο είναι να επιστήσει την αναγκαία προ­σοχή στην τυραννισμένη θέση της γυναίκας σαν νοικοκυράς, μάνας και συζύγου. Τέτοια εί­ναι η τρομερή δύναμη της συνήθειας στην οι­κογενειακή σκλαβιά της γυναίκας! Δεν υπάρχει λόγος ούτε καν να μιλήσουμε για τον αγροτόκοσμο. Το βάρος κι η απελπιστική μοίρα της χωρικής, κι όχι μόνο της προερχόμενης από τις φτωχές αλλά ακόμη κι από τις μεσαίες οικογέ­νειες, δεν μπορεί πιθανόν να συγκριθεί σήμερα ούτε και με τα χειρότερα καταναγκαστικά έρ­γα. Όχι ξεκούραση, όχι διακοπές, όχι αχτίδα ελπίδας. Η επανάστασή μας βαθμηδόν μόνο ε­κτείνεται μέχρι τα οικογενειακά θεμέλια, κυ­ρίως στις πόλεις, προς το παρόν, στις βιομηχα­νικές περιοχές και μόνο πολύ αργά διεισδύει στην επαρχία. Και τα προβλήματα εδώ είναι α­μέτρητα.
Η ριζική αλλαγή της θέσης της γυναίκας εί­ναι δυνατόν να γίνει μόνο όταν όλες οι συνθή­κες κοινωνικής, οικογενειακής και οικιακής ύπαρξης μεταβάλλονται. Το βάθος του θέματος της μάνας εκφράζεται στο γεγονός ότι αυτή εί­ναι, στην ουσία, το ζωντανό σημείο όπου όλες οι αποφασιστικές γραμμές του οικονομικού και πολιτιστικού έργου μας διατέμνονται. Το θέμα της μητρότητας είναι άλλο από το θέμα διαμέ­ρισμα, τρεχούμενο νερό, κουζίνα, πλυντήριο, τραπεζαρία. Αλλά είναι το ίδιο ζωτικό με το θέ­μα σχολεία, βιβλία, χώροι ψυχαγωγίας. Η μέθη χτυπάει ανελέητα την νοικοκυρά και την μάνα. Το ίδιο, η αγραμματοσύνη κι η ανεργία. Το τρε­χούμενο νερό και το ηλεκτρικό στο διαμέρισμα πάνω απ’ όλα ελαφρώνουν τα βάρη της γυναί­κας.
Η μητρότητα είναι το θέμα όλων των θεμά­των. Εδώ όλες οι γραμμές συγκλίνουν κι από δω πάλι ξανοίγονται προς όλες τις κατευθύνσεις. Η αναμφίβολη ανάπτυξη της υλικής επάρ­κειας στη χώρα το καθιστά δυνατό, γι’ αυτό και απαραίτητο, να σκεπτόμαστε τη μάνα και το παιδί ασύγκριτα πλατύτερα και βαθύτερα απ’ ό,τι μέχρι τώρα. Ο βαθμός της ενεργητικότητάς μας σ’ αυτόν τον τομέα θα δείχνει σε τι βαθμό μάθαμε να συνδέουμε τους σκοπούς μεταξύ τους στα βασικά θέματα της ζωής μας.
Όπως ακριβώς ήταν αδύνατο να προσεγγί­σουμε την δομή του Σοβιετικού κράτους χωρίς να ελευθερώσουμε τους χωρικούς από τον κυκεώνα της δουλείας, έτσι είναι αδύνατο να προχωρήσουμε στον σοσιαλισμό χωρίς να ε­λευθερώσουμε την χωρική και την εργάτρια γυναίκα απ’ τα δεσμά της οικογένειας και του νοικοκυριού. Κι αν συνηθίζαμε να καθορίζουμε την ωριμότητα ενός επαναστάτη εργάτη όχι μόνο από τη στάση του προς τον καπιταλιστή αλλά κι από τη στάση του προς τον χωρικό, δη­λαδή από την κατανόηση της ανάγκης της ελευθέρωσης του χωρικού από τα δεσμά έτσι τώρα μπορούμε και πρέπει να μετράμε την σο­σιαλιστική ωριμότητα του εργάτη και του προοδευτικού χωρικού από τη στάση τους προς τη γυναίκα και το παιδί, από την κατανόηση της α­νάγκης της ελευθέρωσης από τα καταναγκα­στικά έργα της μάνας, από το να της δοθεί η δυνατότητα να ισιώσει την πλάτη της και να κα­ταπιαστεί, όπως θα ‘πρεπε, με την κοινωνική και πολιτιστική ζωή.
Η μητρότητα είναι ο ομφαλός όλων των προ­βλημάτων. Τούτος είναι ο λόγος γιατί κάθε και­νούριο μέτρο, κάθε νόμος, κάθε πρακτικό βήμα στην οικονομική και κοινωνική δομή πρέπει να εξετάζεται σε σχέση με το ζήτημα του πώς θα επιδράσει στην οικογένεια, αν θα χειροτε­ρέψει ή θα καλυτερέψει την μοίρα της μάνας, αν βελτιώσει την θέση του παιδιού.
Ο μεγάλος αριθμός άστεγων παιδιών στις πό­λεις μάς δίνει την πιο τρομερή απόδειξη στο γε­γονός ότι είμαστε ακόμη κολλημένοι απ’ όλες τις πλευρές στον κυκεώνα της παλιάς κοινω­νίας, πράγμα που αυτοδιακηρύσσεται κατά τον πιο ωμό τρόπο στην εποχή της πτώσης της. Η θέση της μάνας και του παιδιού ποτέ δεν ήταν τόσο δύσκολη όπως στα χρόνια της μετάβασης από τα παλιά στα νέα, ιδιαίτερα κατά τα χρόνια του εμφύλιου πολέμου. Η επέμβαση των Κλεμανσώ και Τσώρτσιλ και των Κολτσάκ και Ντενίκιν και Βράγγελ κτύπησε αδυσώπητα την γυναί­κα εργάτρια, την χωρική γυναίκα, την μάνα και μας άφησε κληρονομιά ένα χωρίς προηγούμε­νο ξεσπίτωμα παιδιών. Το παιδί έρχεται από τη μάνα και η έλλειψη στέγης του παιδιού είναι πά­νω απ’ όλα το αποτέλεσμα της έλλειψης στέγης της μάνας. Φροντίδα για την μάνα είναι ο αλη­θέστερος και βαθύτερος τρόπος για την βελ­τίωση της μοίρας του παιδιού.
Η γενική ανάπτυξη της οικονομίας δημιουρ­γεί τις συνθήκες για βαθμιαία ανοικοδόμηση της οικογένειας και της οικιακής ζωής. Όλα τα ζητήματα που συνδέονται με τούτο πρέπει να τεθούν σ’ όλη τους τη μεγαλοπρέπεια. Πλησιά­ζουμε από πολλές κατευθύνσεις την ανανέωση του βασικού κεφαλαίου της χώρας: ζητάμε και­νούριες μηχανές για ν’ αντικαταστήσουμε τις παλιέςχτίζουμε καινούρια εργοστάσια· ανανε­ώνουμε όλους τους σιδηροδρόμουςο χωρι­κός ζητάει αλέτρια, σπορείς, τρακτέρ.
Αλλά το πιο βασικό «κεφάλαιο» είναι ο λαός, δηλαδή, η δύναμή του, η υγεία του, το πνευμα­τικό του πεδίο. Το κεφάλαιο τούτο απαιτεί ακό­μα περισσότερη ανανέωση απ’ ό,τι ο εξοπλι­σμός των εργοστασίων ή τα εργαλεία των χω­ρικών. Μη σας περάσει από το μυαλό ότι τα χρόνια της σκλαβιάς, της πείνας και της δου­λείας, τα χρόνια του πολέμου και των επιδη­μιών πέρασαν χωρίς ν’ αφήσουν ίχνη. Όχι· ά­φησαν πίσω τους στον ζωντανό οργανισμό του λαού και τραύματα και ουλέςφυματίωση, σύ­φιλη, νευρασθένεια, αλκοολισμός όλες αυτές οι αρρώστιες και πολλές άλλες είναι πλατιά ε­ξαπλωμένες ανάμεσα στις μάζες του πληθυ­σμού. Το έθνος πρέπει να εξυγιανθεί. Χωρίς τούτο, ο σοσιαλισμός είναι αδιανόητος.
Πρέπει να ψάξουμε τις ρίζες, τις πηγές. Και πού βρίσκεται η πηγή του έθνους, αν όχι στη μάνα; Ο αγώνας ενάντια στην παραμέληση της μάνας πρέπει να λάβει την πρώτη θέση. Οικο­δομήσεις σπιτιών, κατασκευές κέντρων περί­θαλψης παιδιών, νηπιαγωγεία, κοινοτικές τραπεζαρίες και πλυντήρια πρέπει να γίνουν το ε­πίκεντρο της μέριμνας και η μέριμνα αυτή πρέ­πει να είναι άγρυπνη και καλά οργανωμένη. Ε­δώ ζητήματα ποιότητας αποφασίζουν για όλα. Παιδική περίθαλψη, ευκολίες για φαγητό και πλύσιμο πρέπει να στηθούν έτσι ώστε με τις διευκολύνσεις που προβλέπουν να ‘ναι σε θέση να καταφέρουν τη χαριστική βολή στην παλιά κλειστή, απομονωμένη οικογενειακή μονάδα, τέλεια πεσμένη πάνω στους κυρτούς ώμους της νοικοκυράς και της μάνας. Η βελτίωση του περιβάλλοντος μοιραία εγείρει κύμα απαιτήσε­ων, και κατόπιν κύμα μέσων. Η φροντίδα των παιδιών σε δημόσιους χώρους, καθώς επίσης και η σίτιση των ενηλίκων σε κοινοτικές καντί­νες στοιχίζει φθηνότερα απ’ ό,τι στην οικογέ­νεια. Αλλά η μεταφορά των υλικών μέσων από την οικογένεια στα κέντρα περίθαλψης παιδιών και στις καντίνες θα λάβει χώρα μόνο αν η κοι­νωνική οργάνωση μάθει να ικανοποιεί τις πιο βασικές απαιτήσεις καλύτερα απ’ την οικογέ­νεια. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει τώρα να δοθεί στα θέματα ποιότητας. Άγρυπνος κοινωνικός έλεγχος και σταθερή παρόρμηση όλων των ορ­γάνων και των θεσμών που υπηρετούν την οι­κογένεια και τις οικιακές ανάγκες είναι απαραί­τητος στις μάζες που μοχθούν.
Οι μύστες στον μεγάλο αγώνα για την απε­λευθέρωση των μανάδων πρέπει να είναι φυσι­κά οι προοδευμένες γυναίκες εργάτριες. Με κάθε τρόπο το κίνημα αυτό πρέπει να κατευ­θυνθεί ενάντια στο χωριό. Αλλά και στην αστι­κή ζωή μας υπάρχει ακόμη κατάλοιπο του χωριατομικροαστικού χαρακτήρα. Η ιδέα που έχουν για τις γυναίκες πολλοί εργάτες δεν είναι ακόμα σοσιαλιστική, αλλά συντηρητική, χωριά­τικη, μεσαιωνική. Έτσι η χωριάτισσα μάνα δυ­ναστευμένη από τον ζυγό της οικογένειας, παρασύρει στον γκρεμό την εργάτρια μάνα μαζί της. Η χωριάτισσα μάνα πρέπει να ανέλθει. Πρέπει να ποθεί ν’ ανεβάσει τον εαυτό της, δη­λαδή πρέπει να ξυπνήσει και εμείς πρέπει να της δείξουμε τον τρόπο.
Είναι αδύνατο να κινηθούμε προς τα εμπρός ενώ αφήνουμε την γυναίκα πολύ πίσω. Η γυναί­κα είναι η μάνα του έθνους. Από τη σκλαβιά της γυναίκας ξεκινούν προκαταλήψεις και προ­λήψεις που περιτυλίγουν τα παιδιά της νέας γενιάς και διεισδύουν βαθιά σ’ όλους τους πόρους της εθνικής συνείδησης. Ο καλύτερος και πιο σωστός τρόπος να αγωνιστούμε ενάντια στην πρόληψη της θρησκείας είναι η πολύπλευρη φροντίδα για την μάνα. Αυτή πρέπει ν’ ανυψωθεί και να διαφωτιστεί. Το να ελευθερω­θεί η μάνα σημαίνει να κοπεί ο τελευταίος ομ­φάλιος λώρος που συνδέει τον άνθρωπο με το σκοτεινό και προληπτικό παρελθόν.

Οι οικογενειακές σχέσεις κάτω από τα Σοβιέτ (1932)

Αγγλικό:  Family Relations Under the Soviets

1. Το Σοβιετικό καθεστώς μετατρέπει τους αν­θρώπους σε ρομπότ;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Γιατί; ρωτάω. Οι ιδεολόγοι του πατριαρχικού συστήματος, όπως ο Τολστόι κι ο Ράσκιν, ισχυρίζονται ότι ο μηχανικός πολιτι­σμός μετατρέπει τον ελεύθερο αγρότη και τε­χνίτη σε άχαρα αυτόματα. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες αυτή η κατηγορία ισχύει και για το βιομηχανικό σύστημα της Αμερικής (Ταιηλορισμός, Φορντισμός).
Θα ακούσουμε άραγε εδώ από το Σικάγο και Ντητρόιτ την αποδοκιμασία για την ψυχοκαταστροφική μηχανή; Γιατί να μη γυρίσουμε πίσω στους λίθινους πελέκεις και στις λασποκαλύβες, γιατί να μην ξαναγυρίσουμε πίσω στις προβιές; Όχι. Αρνιόμαστε να το κάνουμε. Στον τομέα της μηχανοποίησης η Σοβιετική Δημο­κρατία είναι μέχρι τώρα μόνο μαθήτρια των Η­νωμένων Πολιτειών και δεν έχει καμιά πρόθεση να σταματήσει στα μισά του δρόμου.
Αλλά ίσως το ερώτημα απευθύνεται όχι στη μηχανική λειτουργία αλλά στα διακριτικά χαρα­κτηριστικά της κοινωνικής τάξης. Γίνονται οι άνθρωποι ρομπότ στη Σοβιετική Ένωση γιατί οι μηχανές είναι κρατική περιουσία και όχι ιδιω­τική; Είναι αρκετό να θέσω το ερώτημα καθα­ρά για να δείξω ότι στερείται βάσης.
Υπολείπεται, τελικά, το θέμα του πολιτικού καθεστώτος, της δικτατορίας του προλεταριά­του, της υψηλότερης έντασης όλων των δυνά­μεων, της χαμηλής στάθμης ζωής του πληθυ­σμού. Δεν θα είχε νόημα να αρνηθώ αυτά τα γεγονότα. Αλλά εκφράζουν όχι τόσο πολύ το νέο καθεστώς όσο την φοβερή κληρονομιά της οπισθοδρομικότητας.
Η δικτατορία του προλεταριάτου θα πρέπει να γίνεται μαλακότερη και πιο ήπια καθώς η οι­κονομική ευημερία της χώρας θ’ ανεβαίνει. Η τωρινή μέθοδος διοίκησης ανθρωπίνων υπάρ­ξεων θα δώσει δρόμο σε κείνη της τακτοποίη­σης των πραγμάτων. Ο δρόμος οδηγεί όχι στο ρομπότ αλλά στον άνθρωπο υψηλότερης στάθμης.

2. «Το σοβιετικό κράτος κυριαρχείται εντελώς από μια μικρή ομάδα στο Κρεμλίνο που ασκεί μια ολιγαρχική εξουσία υπό το πρόσχημα της δικτατορίας του προλεταριάτου;»

Όχι, δεν είναι έτσι. Η ίδια τάξη μπορεί να κυβερνήσει με τη βοήθεια διαφορετικών πολιτικών συστημάτων και μεθόδων ανάλογα με τις περιστάσεις. Έτσι, η αστική τάξη στην ιστορική της διαδρομή άσκησε την εξουσία της κάτω από την απόλυτη μοναρχία, το βοναπαρτισμό, την κοινοβουλευτική δημοκρατία, και τη φασιστική δικτατορία. Όλες αυτές οι μορφές κυριαρχίας διατηρούν ένα καπιταλιστικό χαρακτήρα, καθόσον τα πιο σημαντικά πλούτη του έθνους, η διαχείριση των μέσων παραγωγής, των σχολείων και του τύπου, παραμένουν ενιαία στα χέρια της αστικής τάξης, και κυρίως οι νόμοι, πάνω απ ‘όλα, προστατεύουν την αστική ιδιοκτησία.
Το σοβιετικό καθεστώς σημαίνει την κυριαρχία του προλεταριάτου, ανεξάρτητα από το πόσο ευρύ είναι το στρώμα στα χέρια του οποίου συμπυκνώνεται άμεσα η εξουσία.

3. Μήπως τα Σοβιέτ έχουν κλέψει από την παιδι­κή ηλικία τη χαρά και έχουν μετατρέψει την εκ­παίδευση σε σύστημα μπολσεβίκικης προπα­γάνδας;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η εκπαίδευση των παιδιών πά­ντοτε και παντού είναι συνδεδεμένη με την προπαγάνδα. Η προπαγάνδα αρχίζει ενσταλά­ζοντας τα προτερήματα ενός μαντιλιού πάνω από τα δάκτυλα κι ανυψώνει τα προτερήματα του ρεπουμπλικανικού προγράμματος απένα­ντι στο δημοκρατικό ή το αντίθετο. Εκπαίδευση κατά το πνεύμα της θρησκείας είναι προπαγάν­δαβέβαια, δεν θ’ αρνηθείτε να παραδεχθείτε
ότι ο Απόστολος Παύλος ήταν απ’ τους μεγα­λύτερους προπαγανδιστές.
Η παγκόσμια εκπαίδευση που μας έδωσε η γαλλική δημοκρατία είναι ποτισμένη μέχρι το μεδούλι με προπαγάνδα. Η κεντρική ιδέα της είναι ότι όλες οι αρετές είναι έμφυτες στο γαλ­λικό έθνος ή, ακριβέστερα, στην άρχουσα τάξη του γαλλικού έθνους.
Κανείς δεν μπορεί ν’ αρνηθεί ότι η εκπαίδευ­ση των Σοβιετικών παιδιών δεν είναι επίσης προπαγάνδα. Η μόνη διαφορά είναι ότι στις με­γαλοαστικές χώρες είναι θέμα εμφύσησης στο παιδί σεβασμού για τους παλιούς θεσμούς και ιδέες που τα παίρνουν τοις μετρητοίς. Στην Σο­βιετική Ένωση είναι ζήτημα καινούριων ιδεών και γι’ αυτό η προπαγάνδα ξαφνιάζει το μάτι. «Προπαγάνδα», με την κακή έννοια της λέξης, είναι το όνομα που οι άνθρωποι δίνουν συνή­θως προς υπεράσπιση και εξάπλωση όσων ιδε­ών δεν τους ευχαριστούν.
Σε περιόδους συντηρητισμού και σταθερότη­τας την καθημερινή προπαγάνδα δεν την προ­σέχουμε. Σε περιόδους επανάστασης η προπα­γάνδα παίρνει χαρακτήρα εμπόλεμο και επιθε­τικό. Όταν γύρισα πίσω στη Μόσχα από τον Καναδά με την οικογένειά μου τον Μάη του 1917, τα δυο αγόρια μου φοίτησαν σ’ ένα «γυ­μνάσιο» στο οποίο φοιτούσαν παιδιά πολλών πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων μερικών υ­πουργών της προσωρινής κυβέρνησης. Σ’ ολό­κληρο το γυμνάσιο υπήρχαν μόνο δυο Μπολ­σεβίκοι, τα παιδιά μου, κι ένα τρίτο, οπαδός. Παρά τον επίσημο κανόνα, «το σχολείο πρέπει να είναι ελεύθερο από την πολιτική», ο γιος μου, μόλις 12 χρόνων, κτυπήθηκε ανελέητα σαν Μπολσεβίκος. Αφότου εκλέχτηκα Πρόε­δρος των Σοβιέτ στο Πέτρογκραντ, ποτέ δεν α­ποκάλεσαν τον γιο μου τίποτε άλλο από «πρόε­δρο» και τον χτύπησαν διπλά. Αυτό ήταν η προ­παγάνδα κατά του Μπολσεβικισμού.
Οι πατεράδες κι οι δάσκαλοι εκείνοι που είναι αφοσιωμένοι στην παλιά κοινωνία καταφέρο­νται ενάντια στην «προπαγάνδα». Όταν ένα κράτος πρόκειται να χτίσει μια καινούρια κοι­νωνία, πως αλλιώς μπορεί να το κάνει παρά με το ν’ αρχίσει από το σχολείο;
«Η Σοβιετική προπαγάνδα στερεί από το παι­δί τη χαρά;» Για ποιο λόγο και με τι τρόπο. Τα Σοβιετόπουλα παίζουν, τραγουδούν, χορεύουν και κλαίνε όπως όλα τα άλλα παιδιά. Την ασυ­νήθιστη φροντίδα του σοβιετικού καθεστώτος για το παιδί την παραδέχτηκαν ακόμα και οι πιο κακόβουλοι παρατηρητές. Σε σύγκριση με το παλιό καθεστώς, η θνησιμότητα των νηπίων έ­χει πέσει στο ήμισυ.
Είναι αλήθεια ότι τα Σοβιετόπουλα δεν μα­θαίνουν τίποτε για το προπατορικό αμάρτημα και τον Παράδεισο. Μ’ αυτή την έννοια μπορεί κανείς να πει ότι τα παιδιά στερούνται τις χα­ρές της ζωής μετά τον θάνατο. Επειδή δεν εί­μαι ειδικός σ’ αυτά τα θέματα, δεν τολμώ να κρίνω την έκταση της απώλειας. Ακόμα, οι πό­νοι αυτής της ζωής προηγούνται από τις χαρές της ζωής που θα έλθει. Αν τα παιδιά πάρουν την απαραίτητη ποσότητα θερμίδων, η αφθο­νία των ζωντανών τους δυνάμεων θα βρει αρ­κετές αιτίες για χαρά.
Πριν δυο χρόνια ήλθε σε μένα από τη Μόσχα ο πεντάχρονος εγγονός μου. Αν και τίποτε δεν ήξερε σχετικά με το Θεό, δεν μπόρεσα να βρω καμιά ιδιαίτερα αμαρτωλή τάση σ’ αυτόν, ε­κτός από τη φορά που, με την βοήθεια μερικών εφημερίδων, κατάφερε να κλείσει ερμητικά τον αποχετευτικό σωλήνα του νιπτήρα. Προκειμέ­νου να τον φέρουμε σ’ επαφή με άλλα παιδιά στην Πρίγκηπο έπρεπε να τον στείλουμε σ’ ένα νηπιαγωγείο που το διεύθυναν καθολικές κα­λόγριες. Οι άξιες αδελφές το μόνο που κάνουν είναι να εξυμνούν την ηθική του τώρα σχεδόν 7 χρόνων αθεϊστή μου.
Χάρη σ’ αυτόν τον ίδιο τον εγγονό μπόρεσα να κάνω πέρσι μια σχετικά στενή γνωριμία με τα ρωσικά βιβλία για παιδιά, είτε με τα σοβιετι­κά βιβλία είτε μ’ εκείνα των εμιγκρέδων. Και στα δυο υπάρχει προπαγάνδα. Ακόμη τα σο­βιετικά βιβλία είναι ασύγκριτα πιο φρέσκα, πιο δραστικά, περισσότερο γεμάτα με ζωή. Το αν­θρωπάκι διαβάζει, προσέχει αυτά τα βιβλία με την μεγαλύτερη ευχαρίστηση. Όχι, η σοβιετική προπαγάνδα δεν αφαιρεί από το παιδί την χα­ρά.

4. Ο Μπολσεβίκος εσκεμμένα καταστρέφει την οικογένεια;
5. Ο Μπολσεβίκος ανατρέπει όλα τα ηθικά μέτρα στο σεξ;
6. Είναι αλήθεια ότι η διγαμία και η πολυγαμία δεν τιμωρούνται από το σο­βιετικό καθεστώς;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Αν κανείς αντιλαμβάνεται με τον όρο «οικογένεια» μια αναγκαστική ένωση βασι­σμένη στο συμβόλαιο γάμου, στην ευλογία της Εκκλησίας, στα περιουσιακά δικαιώματα και στο ένα διαβατήριο, τότε ο Μπολσεβικισμός έ­χει καταστρέψει την αστυνομευμένη αυτή οικο­γένεια στις ρίζες της.
Αν κανείς αντιλαμβάνεται με τον όρο «οικογέ­νεια» την απεριόριστη κυριαρχία των γονιών πάνω στα παιδιά και την απουσία νομίμων δι­καιωμάτων για την γυναίκα, τότε ο Μπολσεβικι­σμός, δυστυχώς δεν έχει ακόμη καταστρέψει τελείως αυτή την μεταφορά του παλιού βαρβα­ρισμού την κοινωνίας.
Αν κανείς εννοεί με τον όρο «οικογένεια» ιδα­νική μονογαμία -όχι με την νομική αλλά με την πραγματική έννοιατότε οι Μπολσεβίκοι δεν κατάφεραν να καταστρέψουν κάτι που ποτέ δεν συνέβη ούτε συμβαίνει επί της γης εκτός τυχαίων εξαιρέσεων.
Καμιά απολύτως βάση δεν υπάρχει στην ανα­φορά ότι ο σοβιετικός νόμος περί γάμου έχει
γίνει κίνητρο στην πολυγαμία ή πολυανδρία. Στατιστικές πάνω σε γαμήλιες σχέσεις -πραγ­ματικές σχέσεις δεν υπάρχουν και δεν μπορούν να υπάρχουν. Αλλά ακόμα και χωρίς στή­λες αριθμών μπορεί κανείς να ‘ναι βέβαιος ότι πίνακες για μοιχείες και διαλυμένους γάμους στη Μόσχα δεν διαφέρουν και πολύ απ’ τους αντίστοιχους στην Ν. Υόρκη, το Λονδίνο ή το Παρίσι και -ποιος ξέρει;- ίσως να ‘ναι ακόμα και χαμηλότεροι.
Κατά της πορνείας έχει λάβει χώρα επίμονος και αρκετά επιτυχημένος αγώνας. Αυτό απο­δεικνύει ότι τα Σοβιέτ δεν έχουν πρόθεση να ανεχτούν την αχαλίνωτη αυτή σύμμειξη που βρί­σκει την πιο καταστροφική και δηλητηριώδη έκφρασή της στην πορνεία.
Ένας μακροχρόνιος και μόνιμος γάμος, βα­σισμένος σ’ αμοιβαία αγάπη και συνεργασία αυτό είναι το ιδανικό μέτρο. Οι επιδράσεις του σχολείου, της λογοτεχνίας και της κοινής γνώ­μης στα Σοβιέτ κλίνουν προς αυτό. Απελευθε­ρωμένος από τις αλυσίδες της αστυνομίας και του κλήρου, αργότερα επίσης κι από κείνους της οικονομικής αναγκαιότητας, ο δεσμός με­ταξύ άντρα και γυναίκας θα βρει το δρόμο του, καθορισμένος απ’ τη φυσιολογία, ψυχολογία και φροντίδα για την ευημερία της ανθρώπινης ράτσας. Το Σοβιετικό καθεστώς είναι ακόμα μακριά από τη λύση σε τούτο, ανάμεσα στα άλλα προβλήματα, αλλά έχει δημιουργήσει σο­βαρά προαπαιτούμενα για λύση. Οπωσδήποτε, το πρόβλημα του γάμου έχει πάψει να είναι θέ­μα άκριτης παράδοσης κι η τυφλή δύναμη των περιστάσεων έχει τεθεί σαν ο στόχος συλλογι­κής λογικής.
Κάθε χρόνο πεντέμισι εκατομμύρια παιδιών γεννιούνται στην Σοβιετική Ένωση. Οι γεννή­σεις ξεπερνούν τους θανάτους πάνω από τρία εκατομμύρια. Η τσαρική Ρωσία δεν γνώρισε τέ­τοια ανάπτυξη πληθυσμού. Τούτο το γεγονός μόνο του καθιστά αδύνατο να μιλήσουμε για η­θική κατάπτωση ή για υποβίβαση των ζωτικών δυνάμεων του πληθυσμού της Ρωσίας.

7. «Είναι αλήθεια ότι η αιμομιξία δεν θεωρείται ποινικό αδίκημα;»

Οφείλω να ομολογήσω ότι δεν έχω ποτέ ενδιαφερθεί για το θέμα αυτό από την άποψη της ποινικής δίωξης, έτσι ώστε δεν θα μπορούσα να απαντήσω, χωρίς να λάβω πληροφορίες σχετικά με το τι λέει ο σοβιετικός νόμος για την αιμομιξία, ή αν λέει κάτι έτσι κι αλλιώς. Παρόλα αυτά, νομίζω ότι το όλο ζήτημα ανήκει μάλλον στον τομέα της παθολογίας, αφενός, και της εκπαίδευσης, αφετέρου, και όχι της εγκληματολογίας. Η αιμομιξία αδυνατίζει τις επιθυμητές ιδιότητες και την ικανότητα επιβίωσης της ράτσας. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο θεωρείται από τη μεγάλη πλειοψηφία των υγιών ανθρώπων ως παραβίαση των κανονικών προτύπων.
Ο σκοπός του σοσιαλισμού είναι να φέρει το λόγο όχι μόνο στις οικονομικές σχέσεις αλλά και όσο το δυνατόν περισσότερο στις βιολογικές λειτουργίες του ανθρώπου. Σήμερα ήδη οι σοβιετικές σχολές καταβάλουν πολλές προσπάθειες για να διαφωτίσουν τα παιδιά ως προς τις πραγματικές ανάγκες του ανθρώπινου σώματος και του ανθρώπινου πνεύματος. Δεν έχω κανένα λόγο να πιστεύω ότι οι παθολογικές περιπτώσεις αιμομιξίας είναι περισσότερες στη Ρωσία από ό,τι σε άλλες χώρες. Ταυτόχρονα, τείνω να θεωρήσω ότι ακριβώς σε αυτόν τον τομέα η δικαστική παρέμβαση μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό. Αμφιβάλλω, για παράδειγμα, ότι η ανθρωπότητα θα ήταν κερδισμένη αν η βρετανική δικαιοσύνη είχε στείλει τον λόρδο Βύρωνα στη φυλακή.

8. Είναι αλήθεια ότι το διαζύγιο μπορεί να παρ­θεί με απλή αίτηση;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Φυσικά κι είναι αλήθεια. Θα ήταν καλύτερα να ρωτούσατε: «Είναι αλήθεια ότι υ­πάρχουν ακόμα χώρες που το διαζύγιο δεν δί­νεται αν δεν συμφωνήσουν και τα δύο μέρη;»

9. Είναι αλήθεια ότι οι Σοβιετικοί δεν σέβονται την αγνότητα σ’ άντρες και γυναίκες;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Νομίζω ότι σε τούτο τον τομέα δεν είναι θέμα σεβασμού, αλλά υποκρισίας.
Υπάρχει, για παράδειγμα, αμφιβολία ότι ο Ivar Krueger, ο βασιλιάς των σπίρτων, που έχει περιγραφεί σαν δια βίου αυστηρός ασκητής και σαν αδιάλλακτος εχθρός των Σοβιέτ, πε­ρισσότερες από μια φορές κατάγγειλε την ανηθικότητα των Ρώσων Κομσομόλς αγοριών και κοριτσιών που δεν ζήτησαν τις ευλογίες της Εκκλησίας στ’ αγκαλιάσματά τους; Αν δεν συνέβαινε η οικονομική καταστροφή ο Krueger θα μπορούσε να έχει πάει στον τάφο του όχι μόνο σαν δίκαιος άνθρωπος στο Stock Exchange αλλά σαν στυλοβάτης της ηθικής. Αλλά τώρα ο Τύπος μας πληροφορεί ότι ο α­ριθμός των γυναικών που είχε ο Krueger στις διάφορες ηπείρους ξεπερνούσε κατά πολύ τον αριθμό των καπνοδόχων των εργοστασίων του κατασκευής σπίρτων.
Γάλλοι, Άγγλοι και Αμερικάνοι μυθιστοριο­γράφοι περιγράφουν διπλές και τριπλές οικο­γένειες, όχι σαν εξαίρεση αλλά σαν κανόνα. Ένας καλά πληροφορημένος νεαρός Γερμα­νός παρατηρητής, ο Klaus Mehnert, που πρό­σφατα εξέδωσε ένα βιβλίο σχετικά με την σο­βιετική νεολαία, γράφει:
«Είναι αλήθεια ότι οι νεαροί Ρώσοι δεν είναι πρότυπα αρετής… αλλά ηθικά στα σίγουρα δεν είναι κατώτεροι από τους Γερμανούς της ίδιας ηλικίας».
Πιστεύω ό­τι είναι αλήθεια. Στη Ν. Υόρκη, τον Φλεβάρη του 1917, παρα­τήρησα ένα απόγευμα στον υπόγειο σιδηρό­δρομο περί τις δυο δεκάδες φοιτητών με τα κορίτσια τους. Αν και υπήρχε αρκετός κόσμος στο βαγόνι που δεν ήταν μέλη της παρέας τους, η διαγωγή των ζωηρότατων αυτών ζευ­γαριών ήταν τέτοια που θα μπορούσε κανείς να πει πάραυτα: ακόμη κι αν πιστεύουν οι νεα­ροί αυτοί στην μονογαμία σαν αρχή, στην πρά­ξη καταλήγουν σ’ αυτή από πλάγιους δρό­μους.
Η κατάργηση του αμερικάνικου νόμου περί ποτοαπαγόρευσης με κανέναν τρόπο δεν ση­μαίνει ότι η νέα κυβέρνηση αγωνιζόταν για να ενθαρρύνει την μέθη. Κατά τον ίδιο τρόπο, η κατάργηση από την σοβιετική κυβέρνηση ενός αριθμού νόμων που υποτίθεται ότι προστάτευαν την οικογενειακή εστία, την αγνότητα κ.λπ. δεν σημαίνει ότι καταβάλλει προσπάθειες για να καταστρέψει την μονιμότητα της οικογένει­ας ή να ενθαρρύνει την πορνεία. Είναι απλά θέ­μα επίτευξης με το ν’ ανυψώσουμε την υλική και πνευματική στάθμη, κάτι που δεν μπορεί να επιτευχθεί μ’ επίσημη απαγόρευση κι άψυχο κήρυγμα.

10. Ο απώτερος σκοπός του Μπολσεβικισμού εί­ναι να αναπαράγει τον τύπο ζωής της κυψέλης ή του μυρμηγκιού στην ανθρώπινη ζωή;

11. Από ποια άποψη το ιδεώδες του Μπολσεβικισμού διαφέρει από την κατάσταση πολιτισμού που θα επικρατούσε στη γη αν τα έντομα είχαν εξασφαλίσει τον έλεγχο;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Κι οι δυο ερωτήσεις είναι άδικες τόσο για τα έντομα όσο και για τον άνθρωπο. Ούτε τα μυρμήγκια ούτε οι μέλισσες μπορούν να δώσουν απάντηση σε τέτοιες θηριωδίες α­πό τις οποίες είναι γεμάτη η ανθρώπινη ιστο­ρία. Από την άλλη πλευρά, άσχετα με το πόσο κακοί μπορεί να είναι οι άνθρωποι, έχουν ε­ντούτοις δυνατότητες που κανένα έντομο δεν μπορεί να φτάσει. Δεν θα ήταν δύσκολο ν’ απο­δείξω ότι ο στόχος των Σοβιέτ είναι ακριβώς αυτός, να καταστρέψει δηλαδή τα χαρακτηρι­στικά των μυρμηγκιών της ανθρώπινης κοινωνίας.
Το γεγονός είναι ότι οι μέλισσες, όπως και τα μυρμήγκια, διαιρούνται σε τάξεις: άλλες δου­λεύουν ή πολεμούν, άλλες ειδικεύονται στην α­ναπαραγωγή. Μπορεί κανείς να δει σε τέτοια ε­ξειδίκευση κοινωνικών λειτουργιών το ιδεώδες του Μπολσεβικισμού; Αυτά είναι μάλλον χαρακτηριστικά του σημερινού πολιτισμού μας που πέρασε τα όρια. Ορισμένο είδος μυρμηγκιών υποδουλώνει τα αδέρφια μυρμήγκια άλλου χρώματος.
Το σοβιετικό σύστημα δεν μοιάζει καθόλου με τούτο. Τα μυρμήγκια δεν έχουν καν ακόμη παράγει τον δικό τους Τζων Μπράουν ή τον Αβραάμ Λίνκολν.
Ο Βενιαμίν Φράνκλιν περιέγραψε τον άνθρω­πο σαν «το ζώο που φτιάχνει εργαλεία». Ο α­ξιοσημείωτος αυτός χαρακτηρισμός βρίσκεται στη βάση της μαρξιστικής ερμηνείας της ιστο­ρίας. Το τεχνητό εργαλείο έχει απελευθερώσει τον άνθρωπο από το ζωικό βασίλειο και έδωσε ώθηση στο έργο του ανθρώπινου πνεύματος προξένησε τις αλλαγές από τη σκλαβιά στον φεουδαρχισμό, στον καπιταλισμό και στο σοβιετικό σύστημα.
Η έννοια της ερώτησης είναι ότι ο παγκό­σμιος έλεγχος που περικλείει τα πάντα ανα­γκαστικά σκοτώνει την ατομικότητα. Το κακό του σοβιετικού συστήματος θα είχε σαν πρω­ταρχικό στοιχείο τον εκτεταμένο έλεγχό του, έ­τσι; Επίσης μια σειρά από άλλα ερωτήματα, ό­πως είδαμε, κατηγορούν τα Σοβιέτ ότι αρνού­νται να θέσουν κάτω από κρατικό έλεγχο τα πιο στενά πεδία της προσωπικής ζωής την α­γάπη, την οικογένεια, τις ερωτικές σχέσεις. Η αντίφαση είναι τέλεια εμφανής.
Τα Σοβιέτ με κανέναν τρόπο δεν βάζουν σαν στόχο τους να θέσουν υπό έλεγχο τις πνευμα­τικές και ηθικές δυνάμεις του ανθρώπου. Αντί­θετα, μέσω του ελέγχου της οικονομικής ζωής θέλουν να ελευθερώσουν κάθε ανθρώπινη προσωπικότητα από τον έλεγχο της αγοράς και των τυφλών δυνάμεών της.
Ο Ford διοργάνωσε την παραγωγή αυτοκινή­των πάνω στο σύστημα εκτέλεσης-παραγγελίας κι ως εκ τούτου πέτυχε μια τεράστια πα­ραγωγή. Ο στόχος του σοσιαλισμού, όταν κα­νείς φτάνει στην αρχή της παραγωγικής τεχνι­κής, είναι να διοργανώσει ολόκληρη την εθνική και διεθνή οικονομία πάνω στο σύστημα εκτέλεσης-παραγγελίας, επί τη βάσει σχεδίου και ακριβούς αναλογίας των μερών του. Η αρχή εκτέλεσης-παραγγελίας, μεταφερμένη από τα μεμονωμένα εργοστάσια σ’ όλα τα εργοστάσια και τις φάρμες, πρέπει να έχει σαν αποτέλεσμα τέτοια παραγωγική εκτέλεση ώστε, σε σύγκρι­ση, το επίτευγμα του Ford να φαίνεται σαν μί­ζερη βιοτεχνία δίπλα στο Ντιτρόιτ. Αφού ο άν­θρωπος κατάκτησε τη φύση, δεν θα χρειαστεί περισσότερο να κερδίζει το καθημερινό ψωμί του με τον ιδρώτα του προσώπου του. Αυτό εί­ναι το προαπαιτούμενο για την ελευθέρωση της προσωπικότητας.
Από τη στιγμή που τρεις ως τέσσερις ώρες, ας πούμε, καθημερινής εργασίας επαρκούν για να ικανοποιήσουν γενναιόδωρα όλες τις υλικές απαιτήσεις, κάθε άντρας ή γυναίκα θα ‘χουν εί­κοσι ολόκληρες ώρες ελεύθερες από κάθε «έ­λεγχο». Θέματα εκπαίδευσης, τελειοποίησης της φυσικής και πνευματικής δομής του αν­θρώπου θα είναι το επίκεντρο της γενικής φρο­ντίδας. Τα φιλοσοφικά κι επιστημονικά σχο­λεία, οι εναντιούμενες τάσεις στην λογοτεχνία, στην αρχιτεκτονική και γενικά στην τέχνη, θα είναι για πρώτη φορά ζωτικής μέριμνας όχι μό­νο για το ανώτερο στρώμα αλλά για ολόκληρη τη μάζα του πληθυσμού. Απελευθερωμένος απ’ την πίεση των τυφλών οικονομικών δυνάμε­ων, ο αγώνας των ομάδων, ροπών και σχολών θα προσλάβει έναν βαθιά ιδανικό κι αφιλοκερδή χαρακτήρα. Στην ατμόσφαιρα αυτή η αν­θρώπινη προσωπικότητα δεν θα μαραθεί, αλλά αντίθετα για πρώτη φορά θα βρεθεί σε πλήρη άνθηση.

12. Είναι αλήθεια ότι ο Σοβιετισμός διδάσκει στα παιδιά να μη σέβονται τους γονείς;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Όχι, με τέτοια γενική μορφή αυ­τός ο ισχυρισμός είναι απλή καρικατούρα. Ακό­μη, είναι αλήθεια ότι η γρήγορη πρόοδος στο βασίλειο της τεχνικής, των ιδεών ή των τρόπων γενικά περιορίζει την εξουσία της παλιότερης γενιάς, συμπεριλαμβανομένης αυτής των γονιών. Όταν οι καθηγητές δίνουν διαλέξεις για τη θεωρία του Δαρβίνου, το κύρος των γονιών εκείνων που πιστεύουν ότι η Εύα φτιάχτηκε από το πλευρό του Αδάμ μπορεί μόνο να μειω­θεί.
Στη Σοβιετική Ένωση όλες οι διαμάχες είναι ασύγκριτα σκληρότερες και πιο επίπονες. Τα ήθη των Κομσομόλς μοιραία έρχονται σε σύ­γκρουση με το κύρος των γονιών, που θα τους άρεσε ακόμη να κάνουν χρήση της καλής τους θέλησης στο γάμο των αγοριών και των κορι­τσιών τους. Ο άντρας του Ερυθρού Στρατού που εκπαιδεύτηκε στο πώς να χειρίζεται το τρακτέρ και την αλωνιστική μηχανή δεν μπορεί
να παραδεχτεί την τεχνική αρχή του πατέρα του που δουλεύει με ξύλινο αλέτρι.
Για να διατηρήσει την αξιοπρέπειά του ο πα­τέρας δεν μπορεί πια να δείξει απλά με το χέρι του προς την εικόνα και να ενισχύσει την κίνη­ση αυτή μ’ ένα χαστούκι στο πρόσωπο. Οι γο­νείς προσφεύγουν στα πνευματικά όπλα. Τα παιδιά που βασίζονται στο επίσημο κύρος των σχολείων εμφανίζονται, εν πάση περιπτώσει, καλύτερα εξοπλισμένα. Η πληγωμένη αγάπη, ι­δίως των γονιών, στρέφεται συχνά ενάντια στο κράτος. Τούτο συνήθως συμβαίνει στις οικογέ­νειες αυτές που είναι εχθρικές προς το νέο κα­θεστώς, στους θεμελιώδεις στόχους του. Η πλειονότητα των προλετάριων γονιών συμβιβά­ζεται με το χάσιμο μέρους του πατρικού τους κύρους τόσο πιο πρόθυμα, όσο το κράτος ανα­λαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος των πατρικών τους φροντίδων. Παρόλα αυτά εξακολουθούν να υπάρχουν οι ανταγωνισμοί των γενιών ακό­μη και σ’ αυτούς τους κύκλους. Μεταξύ μάλι­στα των χωρικών παίρνουν ιδιαίτερη οξύτητα. Είναι καλό ή κακό; Νομίζω ότι είναι καλό. Δια­φορετικά δεν θα υπήρχε βήμα προς τα ε­μπρός.
Επιτρέψτε μου να επικαλεστώ την δική μου πείρα. Στα 17 έπρεπε να φύγω από το σπίτι. Ο πατέρας μου είχε προσπαθήσει να προδιαγράψει την πορεία της ζωής μου. Μου είπε: «Ακό­μη κι αν περάσουν 300 χρόνια τα πράγματα στα οποία σκοπεύεις δεν πρόκειται να πραγμα­τοποιηθούν». Και, ως προς αυτό, ήταν μόνο θέ­μα ανατροπής της μοναρχίας. Αργότερα ο πα­τέρας μου κατάλαβε τα όρια της επιρροής του και οι σχέσεις μου με την οικογένειά μου απο­καταστάθηκαν. Μετά την Οκτωβριανή Επανά­σταση είδε το λάθος του. «Η αλήθεια σου ήταν ισχυρότερη», είπε. Τέτοια παραδείγματα με­τρήθηκαν κατά χιλιάδεςαργότερα κατά εκα­τοντάδες χιλιάδων και εκατομμυρίων. Χαρα­κτηρίζουν την κρίσιμη αναταραχή μιας περιό­δου όπου «οι δεσμοί των ηλικιών» κατακερματί­ζονται.

13. Είναι αλήθεια ότι ο Μπολσεβικισμός κυνηγάει τη θρησκεία και θέτει εκτός νόμου τη θρησκευ­τική λατρεία;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Αυτός ο σκόπιμα ψευδής ισχυρι­σμός έχει αναιρεθεί χιλιάδες φορές από τελεί­ως αναμφισβήτητα γεγονότα, αποδείξεις και ε­πιβεβαίωση μαρτύρων. Γιατί ξανάρχεται πάντα στην επιφάνεια; Γιατί η Εκκλησία θεωρεί τον ε­αυτό της καταδιωγμένο όταν δεν την υποστη­ρίζει ο προϋπολογισμός και η αστυνομική δύναμη κι όταν οι αντίπαλοί της δεν υπόκεινται στα αντίποινα της καταδίωξης.
Σε πολλές χώρες η επιστημονική κριτική της θρησκευτικής πίστης θεωρείται έγκλημα· σ’ άλλες είναι απλά ανεκτή. Το σοβιετικό κράτος ενεργεί διαφορετικά. Απέχει πολύ απ’ το να θε­ωρεί την θρησκευτική λατρεία σαν έγκλημα κι ανέχεται την ύπαρξη διαφόρων θρησκειών, αλ­λά ταυτόχρονα ανοιχτά υποστηρίζει την υλιστι­κή προπαγάνδα ενάντια στη θρησκευτική πί­στη. Και είναι ακριβώς αυτή η κατάσταση που η Εκκλησία την ερμηνεύει σαν θρησκευτική δίωξη.

14. Είναι αλήθεια ότι ενώ το μπολσεβίκικο καθε­στώς είναι εχθρικό προς τη θρησκεία, εντούτοις εκμεταλλεύεται τις προλήψεις των αδαών μα­ζών; Π.χ. οι Ρώσοι δεν θεωρούν κανέναν άγιο α­ληθινά αποδεκτό στον ουρανό εκτός κι αν το σώμα του δεν υποκύψει στην αποσύνθεση. Μήπως είναι αυτός ο λόγος που οι Μπολσεβίκοι διατηρούν τεχνητά τη μούμια του Λένιν;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Όχι, τούτο είναι εξ ολοκλήρου λαθεμένη ερμηνεία, υπαγορευμένη απ’ τις προ­λήψεις και την εχθρότητα. Μπορώ να προβώ σ’ αυτήν την δήλωση τελείως ελεύθερα, γιατί από την αρχή ήμουν δεδηλωμένα αντίθετος στο ταρίχευμα, το μαυσωλείο, και τα υπόλοιπα, όπως επίσης κι η χήρα του Λένιν, η Ν.Κ. Κρούπσκαγια. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως αν είχε περά­σει προς στιγμή από το μυαλό του Λένιν πάνω στο κρεβάτι της αρρώστιας του ότι θα μπορού­σαν να μεταχειριστούν την σορό του σαν να ήταν ενός Φαραώ, θα είχε διαμαρτυρηθεί εκ των προτέρων με οργή στο Κόμμα. Παρουσία­σα αυτή τη διαμαρτυρία σαν το κύριο επιχείρημά μου. Το σώμα του Λένιν δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί ενάντια στο πνεύμα του Λένιν.
Επίσης επέστησα την προσοχή στο γεγονός ότι το «μη αδιάφθορο» της βαλσαμωμένης σο­ρού του Λένιν μπορεί να δώσει άνθηση σε θρησκευτικές προλήψεις. Ο Κράσιν (σ.σ. παλαιομπολσεβίκος, υπήρξε Λαϊκός Κομισάριος του Ξένου Εμπορίου κατά το 1922-1924), που υπε­ράσπισε και προφανώς έριξε την ιδέα του βαλσαμώματος, διαμαρτυρήθηκε: «Αντίθετα, ό,τι ήταν ζήτημα θαύματος με τους παπάδες θα γί­νει ζήτημα τεχνολογίας στα χέρια μας. Εκατομ­μύρια ανθρώπων θα πάρουν μια ιδέα για το πώς έμοιαζε ο άνθρωπος που έφερε τόσες με­γάλες αλλαγές στη χώρα μας. Με τη βοήθεια της επιστήμης θα ικανοποιήσουμε το εύλογο ενδιαφέρον των μαζών και ταυτόχρονα θα εξη­γήσουμε σ’ αυτές το μυστήριο του αδιάφθο­ρου».
Ασυζητητί η έγερση του μαυσωλείου είχε πο­λιτικό σκοπό: να ενδυναμώσει το κύρος των ε­πιστημών αιώνια μέσω του κύρους του δασκάλου. Ακόμη, δεν υπάρχει πεδίο να δεις σ’ αυτό εκμετάλλευση της θρησκευτικής πρόληψης. Στους επισκέπτες του μαυσωλείου λέγεται ότι η διατήρηση του σώματος απ’ την αποσύνθεση οφείλεται στην χημεία.
Με τις απαντήσεις μας δεν προσπαθούμε να καλύψουμε την παρούσα κατάσταση στην Σο­βιετική Ένωση, να υποτιμήσουμε τα οικονομικά και πολιτιστικά επιτεύγματα, κι ακόμη λιγότερο να παρουσιάσουμε τον σοσιαλισμό σαν στάδιο που ήδη το φτάσαμε. Το σοβιετικό καθεστώς είναι και θα παραμείνει για πολύ καιρό μεταβα­τικό καθεστώς, γεμάτο αντιφάσεις και άλυτες δυσκολίες. Επίσης, πρέπει να δούμε τα γεγο­νότα κάτω απ’ το φως της ανάπτυξής τους. Η Σοβιετική Ένωση φορτώθηκε την κληρονομιά της αυτοκρατορίας των Ρομανώφ. Επί 15 χρό­νια έζησε περιτριγυρισμένη από εχθρούς.
Η κατάσταση του πολιορκημένου οχυρού έδωσε στη δικτατορία του προλεταριάτου ιδιαίτερα σκλη­ρές μορφές. Η πολιτική της Ιαπωνίας, πολύ περισσό­τερο, υπολόγισε να αναπτύξει στη Ρωσία αίσθημα ασφάλειας αλλά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ, που έκαναν πόλεμο ενάντια στα Σοβιετ σε σοβιετικό έδαφος, δεν έχουν αρχίσει διπλωματικές σχέσεις με τη Μόσχα μέχρι αυτή τη στιγμή, είχε τεράστια και, φυσικά, αρ­νητική επίδραση στο εσωτερικό καθεστώς της χώ­ρας.

Σχετικό : Γυναίκα και οικογένεια, Λέον Τρότσκι – Αποφάσεις του 11ου & του 13 Παγκοσμίου Συνεδρίου της 4ης Διεθνούς

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s