COVID-19 και η Πολιτική Οικονομία της Μαζικής Υστερίας

Με αυτές τις εικόνες ΜΜΕ και κράτος καλλιέργησαν συστηματικά τον τρόμο στον πληθυσμό για να αποδεχτεί την κλιμάκωση των περιοριστικών μέτρων

Στα πλαίσια της προώθησης αξιόλογων δημοσιεύσεων σχετικά με τη νέα περίοδο που έχει ανοίξει εδώ και ένα χρόνο, μεταφράσαμε και δημοσιεύουμε εδώ αποσπάσματα από την εργασία των Philipp Philipp, José Antonio Peña-Ramos και Antonio Sánchez-Bayón, μια μελέτη για την μαζική υστερία εν μέσω κορωνοϊού. Στο στόχαστρο των συγγραφέων βρίσκεται η προπαγάνδα και οι αρνητικές πληροφορίες που διαδίδονται επανειλημμένως μέσω των μέσων μαζικής ενημέρωσης και οι οποίες επηρεάσουν αρνητικά τη δημόσια υγεία με τη μορφή φαινομένων nocebo (το αντίθετο του πλασέμπο) και μαζικής υστερίας. Τα ΜΜΕ και τα ψηφιακά μέσα που σχετίζονται με το κράτος αναπαρήγαγαν εξ αρχής αρνητικές ειδήσεις παραποιώντας τα στατιστικά στοιχεία με σκοπό τη διασπορά του φόβου στον πληθυσμό σχετικά με τις συνέπειες του COVID-19. Στη μελέτη παρουσιάζονται ατράνταχτα στοιχεία που στοιχειοθετούν ότι η διαχείριση μιας υγειονομικής κρίσης γίνεται εργαλείο επιβολής μέτρων που λουδεμία σχέση έχουν με την αντιμετώπιση της διασποράς του κορωνοϊού, αλλά της διασποράς του φόβου και της υστερίας. Οι λόγοι γι’ αυτό είναι προφανείς και σχετίζονται με τα συμφέροντα τόσο της άρχουσας τάξης όσο και των διαχειριστών των συμφερόντων της.

Αφήσαμε έξω από τα αποσπάσματα τα κομμάτια εκείνα της μελέτης που αφορούν τη θέση των συγγραφέων για το μορφή του κράτους που ενδεχομένως μπορεί να μειώνει ή να αυξάνει τη μαζική υστερία. Η θέση τους ότι μπορεί σε ένα ελάχιστο κράτος να μην τσαλαπατηθούν τα ατομικά δικαιώματα και έτσι να είναι δυνατή η ύπαρξη μιας εναλλακτικής συμπεριφοράς από τα κάτω, που να γίνει παράδειγμα προς τον υπόλοιπο πληθυσμό που εκχωρεί τα δικαιώματά του στο κράτος σωτήρα, προφανώς προκύπτει από τη γενικότερη αντίληψη που έχουν σχετικά με το αστικό κράτος. Φαίνεται ότι για τους συγγραφείς το κράτος δεν προσδιορίζεται ταξικά αλλά με βάση το βαθμό παρεμβατικότητας του στο δημόσιο γίγνεσθαι. Έτσι πιστεύουν ότι το «ελάχιστο κράτος» είναι το λιγότερο κακό μιας και έτσι θα βρει έδαφος να ξεδιπλωθεί η αυτενέργεια της κοινωνίας και η ελεύθερη διαπάλη των ιδεών. Στην πραγματικότητα όμως αυτό που έδειξε η τρέχουσα κρίση είναι ότι τα μέτρα καταναγκασμού, απαγορεύσεων και αναστολής των ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων έλαβαν χώρα σε όλο τον πρωτοκοσμικό καπιταλισμό ανεξάρτητα αν στο τιμόνι βρίσκονται νεοφιλελεύθερες ηγεσίες που ορκίζονταν στο «ελάχιστο κράτος», ή άλλες που ορκίζονται στο «κράτος πρόνοιας». Όπως και στην οικονομική κρίση της προηγούμενη δεκαετία έτσι και τώρα, ο εναλλακτισμός στα πλαίσια του συστήματος ή έστω ως στρατηγική για την υπέρβασή του δεν βρίσκει το παραμικρό έδαφος. Γιατί το δίλημμα δεν είναι λιγότερο ή περισσότερο παρεμβατικό κράτος, αλλά η γενική τάση του παγκόσμιου πρωτοκοσμικού καπιταλισμού προς ένα μοντέλο διακυβέρνησης σε μόνιμη κατάσταση πολιορκίας. Και αυτή η τάση δεν είναι συνέχεια μιας δήθεν αντιπαράθεσης ανάμεσα σε κάποιο ελάχιστο ή παρεμβατικό κράτος. Αλλά η τάση για ένα κράτος ελάχιστο σε κοινωνικές παροχές και μάξιμουμ στις κατασταλτικές μεθόδους. Ενδεχομένως οι συγγραφείς να μην μπαίνουν σε αυτά τα χωράφια γιατί θέλουν να διατηρήσουν ένα ακαδημαϊκό στάτους στη μελέτη τους ή γιατί αυτές είναι οι πολιτικές τους απόψεις.

Όπως και να χει η μελέτη αυτή ανεξάρτητα από το ιδεολογικό υπόβαθρο αξίζει να διαβαστεί ακριβώς γιατί αποκαλύπτει όλους του ψυχολογικούς καταναγκασμούς από τη μεριά των «ειδικών», των ΜΜΕ και του κράτους (και το κράτος τι να κάνουμε είναι η μηχανισμός επιβολής της άρχουσας τάξης ανεξάρτητα ακόμα κι αν παρουσιάζεται ως εκπρόσωπος του γενικού συμφέροντος) και των μεθόδων που χρησιμοποιεί αυτό το σύμπλεγμα εξουσίας για να επιβάλει με πρόσχημα της διάσωση της ζωής μια πρωτοφανή και παγκόσμια κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Προφανώς δεν περιμένουμε από τους ακαδημαϊκούς να μας δώσουν όλες τις απαντήσεις. Όμως σίγουρα υπάρχουν ακαδημαϊκοί που δεν είναι φερέφωνα τις καπιταλιστικής δυστοπίας που οικοδομείται εν μέσω κορωνοϊού για την μετά κορωνοϊό εποχή

Στο τέλος της δημοσίευσης και εδώ για κάθε ενδιαφερόμενο υπάρχει ολόκληρη η μετάφραση (από το Avantgarde) της μελέτης σε pdf, αν θέλει κανείς να εντρυφήσει στον προβληματισμό των συγγραφέων για τις διαφορές του “ελάχιστου κράτους” και του παρεμβατικού “κράτους πρόνοιας” με το τελευταίο να επιβαρύνει ακόμα περισσότερο την ήδη επιβαρυμένη κατάσταση.

Θέλοντας να τονίσουμε 3-4 σημεία του άρθρου προσθέσαμε εμβόλιμα με κόκκινη γραμματοσειρά μερικούς υπότιτλους που σε καμία περίπτωση δεν αλλοιώνουν το περιεχόμενο και τα συμπεράσματα της μελέτης.

Avantgarde

COVID-19 and the Political Economy of Mass Hysteria, 3/2/2021

Philipp Philipp [1], José Antonio Peña-Ramos [2] και Antonio Sánchez-Bayón [3]

1 Τμήμα Εφαρμοσμένης Οικονομίας Ι, Ινστιτούτο Ιστορίας και Οικονομικών και Φιλοσοφική Ηθική, Σχολή Κοινωνικών και Νομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Rey Juan Carlos, 28033 Μαδρίτη, Ισπανία

2 Σχολή Κοινωνικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Autónoma de Chile, Providencia 7500912, Χιλή

3 Τμήμα Οικονομικών Επιχειρήσεων (ADO), Εφαρμοσμένων Οικονομικών II, και Βασικές αρχές Οικονομικής Ανάλυσης, Σχολή Κοινωνικών και Νομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Rey Juan Carlos, 28033 Μαδρίτη, Ισπανία

1. Εισαγωγή

Τα δημόσια συστήματα υγειονομικής περίθαλψης αποτελούν ζωτικό μέρος του κράτους πρόνοιας. Πράγματι, θεωρείται γενικά δεδομένο ότι ένας από τους κύριους σκοπούς του σύγχρονου κράτους πρόνοιας είναι η βελτίωση της δημόσιας υγείας. Υποτίθεται ότι το κράτος συμβάλλει θετικά στη δημόσια υγεία. Σε αυτό το άρθρο, αμφισβητούμε αυτήν την αφήγηση σε σχέση με το φαινόμενο της μαζικής υστερίας. Αναλύουμε τον τρόπο με τον οποίο το σύγχρονο κράτος επηρεάζει την ανάπτυξη και την επέκταση της μαζικής υστερίας, υποστηρίζοντας ότι το κράτος επιδεινώνει αυτό το φαινόμενο με αρνητικές συνέπειες για τη δημόσια υγεία. … Ως συνέπεια της κρίσης COVID-19,έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές μελέτες που εξετάζουν τις δυσμενείς ψυχολογικές επιπτώσεις των κρατικά επιβαλλόμενων λοκντάουν [[1][2], [3],[4]]. Υπάρχουν επίσης μελέτες που εξετάζουν τη συμβολή των ψηφιακών μέσων και του διαδικτύου στο άγχος [[5] , [6]], τη συναισθηματική μόλυνση [[7][8]], τη διασπορά άγχους [[9][10]] και τις επιδράσεις nocebo [[11][12]]. Ωστόσο, από όσα γνωρίζουμε, δεν έχει υπάρξει καμία μελέτη που να αναλύει πώς οι διαφορετικοί πολιτικοί θεσμοί και το κράτος επηρεάζουν την ανάπτυξη και την επέκταση της μαζικής υστερίας. Η αλληλεπίδραση των μέσων ενημέρωσης, της επιστήμης, της πολιτικής και του κοινού αποτελεί ένα πραγματικό κενό έρευνας [[13]]. Με βάση την ψυχολογία που σχετίζεται με το φαινόμενο της μαζικής υστερίας, αναπτύσσουμε μια πολιτική οικονομία μαζικής υστερίας η οποία αντλεί σημαντικές γνώσεις από τη σκοπιά της δημόσιας υγείας….

2. Βιβλιογραφία, Ιστορία και Μέθοδοι

Περιπτώσεις μαζικής υστερίας κατά το παρελθόν

…Το άρθρο μας εστιάζει σε εμπειρικά δεδομένα για τη μαζική υστερία και την έρευνα που σχετίζεται με τη δημόσια υγεία και τη μετάδοση του άγχους. Αναλύουμε το ρόλο της επίδρασης nocebo στη μαζική υστερία και ερευνούμε την αρνητική μεροληψία του ανθρώπινου νου. Σε αυτή τη βάση, αναπτύσσουμε μια συγκριτική πολιτική οικονομία μαζικής υστερίας. Συγκρίνουμε τις συνθήκες ανάπτυξης της μαζικής υστερίας σε ένα σύγχρονο κράτος πρόνοιας στις συνθήκες ενός περιορισμένου, ελάχιστου κράτους. … [[14][15][16]].

Σε μια μαζική υστερία, οι άνθρωποι μιας ομάδας αρχίζουν να πιστεύουν ότι ενδέχεται να εκτεθούν σε κάτι επικίνδυνο, όπως έναν ιό ή ένα δηλητήριο. Πιστεύουν ότι μια απειλή είναι πραγματική επειδή κάποιος το λέει, ή επειδή ταιριάζει στην εμπειρία τους. Λόγω της απειλητικής ψευδαίσθησης, μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων αναστατώνεται συλλογικά. Με άλλα λόγια, μια απειλή, είτε πραγματική είτε φανταστική [17]], προκαλεί συλλογικό άγχος [[18]]. Τα μέλη της ομάδας μπορεί ακόμη και να αρχίσουν να αισθάνονται άρρωστα. Τα μέλη της ομάδας μπορεί επίσης να εμφανίσουν συμπτώματα ασθένειας, όπως αδυναμία, πονοκεφάλους ή αίσθημα πνιγμού, τα οποία μεταδίδονται σε άλλα άτομα. Όταν μια μαζική υστερία προκαλεί σωματικά συμπτώματα, ονομάζεται μαζική ψυχωτική ασθένεια ή επιδημική υστερία. Τα συμπτώματα προκαλούνται από το άγχος και την αγωνία που βιώνουν οι άνθρωποι λόγω της υποτιθέμενης απειλής [19]. Η μαζική υστερία είναι μολυσματική [20] και μπορεί να είναι ένας παράγοντας που συμβάλλει και ενισχύει τις πραγματικές επιδημίες.

Αν και απ’ όσο γνωρίζουμε, δεν υπάρχει βιβλιογραφία για την πολιτική οικονομία της μαζικής υστερίας, η βιβλιογραφία για τις μαζικές ψυχογενείς ασθένειες είναι πλούσια και επικεντρώνεται σε εμπειρικές αναλύσεις συγκεκριμένων περιπτώσεων. Ο Kerckhoff [21]] ανέλυσε την περίπτωση ασθένειας που εξαπλώθηκε μεταξύ των εργαζομένων ενός εργοστασίου λόγω της πίστης σε ένα δηλητηριώδες έντομο. Ο McGrath [22]], κάοντας μια επισκόπηση σε περιπτώσεις μαζικής υστερίας, διαπίστωσε ότι άτομα χαμηλού επιπέδου σε καταστάσεις υψηλού στρες μετά από ένα προκλητικό δραματικό συμβάν ανταποκρίνονται περισσότερο στις μαζικές ψυχογενείς ασθένειες. Οι Schmitt και Fitzgerald [[23]] ανέλυσαν οκτώ περιπτώσεις μαζικής ψυχογενούς ασθένειας μεταξύ των εργαζομένων. Διαπίστωσαν ότι το χαμηλό εισόδημα, η δυσαρέσκεια με τους προϊσταμένους, η έλλειψη υποστήριξης και οι ασαφείς αναθέσεις εργασίας οδήγησαν σε υψηλότερο μέσο αριθμό αναφερθέντων συμπτωμάτων. Ο Singer[[24]] επισημαίνει ότι τα θύματα μαζικής ψυχογενετικής ασθένειας είναι πραγματικά άρρωστα παρόλο που δεν υπάρχει τοξίνη. Ο Singer πιστεύει ότι η μαζική ψυχογενής ασθένεια εμφανίζεται συχνότερα από ό,τι γνωρίζουμε, καθώς μπορεί να εμφανίζεται ταυτόχρονα με φυσικά προγονικά στοιχεία ασθένειας και μετράμε μόνο «καθαρές» περιπτώσεις μαζικής ψυχωτικής ασθένειας.

Υπάρχει επίσης πιο θεωρητική προσανατολισμένη βιβλιογραφία που σχετίζεται με τη μαζική ψυχωτική ασθένεια. Ο Pennebaker [[25]] υποστήριξε ότι για να μειωθεί η πιθανότητα της μαζικής ψυχογενούς ασθένειας, οι πραγματικές αιτίες του άγχους θα πρέπει να μειωθούν. Ο Singer et al. [[26]] συζήτησε το ρόλο της κοινωνικής σύγκρισης ως αιτία μαζικών ψυχοχωτικών περιστατικών, τονίζοντας τον ρόλο του άγχους. Ο Freedman [[27]] συζήτησε τις θεωρίες της μεταδοτικότητας σε σχέση με τις μαζικές ψυχογενείς ασθένειες ισχυριζόμενος ότι η μετάδοση, η συμμόρφωση και οι αναδυόμενοι κανόνες μπορεί να διαδραματίσουν ρόλο στη διάδοση της υστερίας. Ο Stahl [[28]] χρησιμοποίησε τη θεωρία της επισήμανσης, τους αναδυόμενους κανόνες  και θεωρίες αντιμετώπισης [labeling theory, emergent norms, and coping theories] για να εξηγήσει και να κατανοήσει τις μαζικές ψυχοτικές ασθένειες. Ο Kerckhoff [[29]] τόνισε τη σημασία της συλλογικής έντασης στην εκδήλωση των μαζικών ψυχογενών ασθενειών.

Όπως μπορεί να φανεί στην ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, η βιβλιογραφία που εξετάστηκε ασχολείται με τα κρούσματα μαζικών ψυχογενών ασθενειών κυρίως σε τοπικούς χώρους σχολείων ή εταιρειών. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν μελέτες σχετικά με την πιθανότητα ευρύτερων ή ακόμη και παγκόσμιων περιπτώσεων μαζικής υστερίας. Ωστόσο, η ψηφιακή εποχή μιας παγκόσμιας μάζας κοινωνικών μέσων ενημέρωσης αυξάνει την πιθανότητα ενός τέτοιου φαινομένου. Η μελέτη μας για την πολιτική οικονομία της μαζικής υστερίας βασίζεται στο καθιερωμένο ψυχολογικό φαινόμενο της μαζικής υστερίας, αλλά το εφαρμόζει σε ένα νέο και καινοτόμο πλαίσιο για το οποίο δεν υπάρχει ακόμη συγγραφικό έργο. Πιο συγκεκριμένα, αναλύει πώς το πολιτικό σύστημα μπορεί να επηρεάσει την πιθανότητα και την εξάπλωση της μαζικής υστερίας σε έναν ψηφιοποιημένο και παγκοσμιοποιημένο κόσμο.

Οι εμπειρικές ενδείξεις της μαζικής υστερίας, δηλαδή του συλλογικού άγχους που οφείλεται σε μια εικαζόμενη απειλή, χρονολογείται τουλάχιστον από το Μεσαίωνα [[30][31]] και συνεχίζεται σε πολλές περιπτώσεις στη σύγχρονη εποχή [[32][33][34][35]]. Μία από τις πιο διάσημες περιπτώσεις είναι η υστερία που αναπτύχθηκε μετά από ένα ραδιοφωνικό έργο του Orson Welles, War of the Worlds [Ο πόλεμος των Κόσμων], που μεταδόθηκε το 1938. Σύμφωνα με το ραδιοφωνικό σενάριο, η Γη δέχεται μια επίθεση από Αρειανούς. Ορισμένοι από τους ακροατές, πιθανότατα εξαιτίας της πρόσφατης συμφωνίας του Μονάχου την ίδια χρονιά, φέρεται να πανικοβλήθηκαν, πιστεύοντας ότι πράγματι μια επίθεση από τους Άρη ήταν σε εξέλιξη [[36]].

Μια άλλη ενδιαφέρουσα, πιο πρόσφατη περίπτωση είναι οι επιπτώσεις ενός επεισοδίου της πορτογαλικής τηλεοπτικής εκπομπής Strawberries with Sugar [[37]]. Στην εκπομπή, οι πρωταγωνιστές μολύνθηκαν με έναν απειλητικό για τη ζωή ιό. Μετά τη μετάδοση του επεισοδίου, περισσότεροι από τριακόσιοι Πορτογάλοι μαθητές αρρώστησαν. Ανέφεραν συμπτώματα παρόμοια με αυτά που είχαν βιώσει οι πρωταγωνιστές της τηλεοπτικής εκπομπής. Μεταξύ αυτών των συμπτωμάτων ήταν εξανθήματα και δυσκολίες στην αναπνοή. Ως αποτέλεσμα αυτών των συμπτωμάτων, πολλά σχολεία στην Πορτογαλία έκλεισαν. Ωστόσο, μια έρευνα του Πορτογαλικού Εθνικού Ινστιτούτου Επιγόντων Ιατρικών Περιστατικών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο ιός δεν υπήρχε στην πραγματικότητα και ότι τα συμπτώματα προκλήθηκαν από το άγχος όσων παρακολουθούσαν την παράσταση, δηλαδή, τα συμπτώματα προκλήθηκαν από μαζική υστερία.

Υπάρχει μια άλλη πρόσφατη περίπτωση μαζικής υστερίας που συνδέεται με έναν ιό. Στην πτήση Emirates 203 τον Σεπτέμβριο του 2018, ορισμένοι επιβάτες εμφάνισαν συμπτώματα γρίπης [[38]]. Όταν άλλοι επιβάτες παρατήρησαν αυτά τα συμπτώματα, άρχισαν επίσης να αισθάνονται άρρωστοι και ξέσπασε πανικός. Ο πανικός έφτασε σε τέτοιο βαθμό που ολόκληρη η πτήση τέθηκε σε καραντίνα μόλις έφτασε στη Νέα Υόρκη. Η έρευνα μετά το περιστατικό έδειξε ότι μόνο λίγοι επιβάτες είχαν στην πραγματικότητα εποχική γρίπη ή κοινό κρυολόγημα. Πράγματι, οι ασθένειες είναι το ιδανικό έδαφος για την ανάπτυξη μαζικής υστερίας.

3. Επιδράσεις Nocebo και η εξέλιξη της μαζικής υστερίας

3.1. Η επίδραση Nocebo

Είναι ευρέως γνωστό ότι εκτός από τις επιδράσεις του εικονικού φαρμάκου (πλασέμπο), υπάρχουν και οι αποκαλούμενες  «nocebo» επιδράσεις  [39]. Λόγω της επίδρασης του εικονικού φαρμάκου, ένα άτομο αναρρώνει από μια ασθένεια επειδή αναμένει να αναρρώσει. Αντίθετα όταν ένα άτομο πάσχει από το φαινόμενο nocebo, αρρωσταίνει μόνο και μόνο επειδή αναμένει να αρρωστήσει. Μια ενδιαφέρουσα και διάσημη περίπτωση ενός φαινομένου nocebo είναι η περίπτωση ενός άνδρα που αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει [[40]]. Ο άνδρας συμμετείχε σε μια κλινική μελέτη λαμβάνοντας ένα πειραματικό φάρμακο. Για να αυτοκτονήσει, κατάπιε είκοσι εννέα κάψουλες του φαρμάκου, πιστεύοντας ότι δεν θα επιβιώσει. Ωστόσο, οι κάψουλες που έπαιρνε ήταν εικονικά φάρμακα, καθώς ήταν μέλος της ομάδας ελέγχου στην κλινική μελέτη. Πιστεύοντας ότι επρόκειτο να πεθάνει, ανέπτυξε σοβαρά συμπτώματα και έφτασε στο νοσοκομείο με εξαιρετικά χαμηλή αρτηριακή πίεση. Όταν, τελικά, έφτασε ο γιατρός που διεύθηνε την ιατρική δοκιμή, είπε στον ασθενή ότι είχε καταπιεί εικονικό φάρμακο. Κατά συνέπεια, ο άντρας ανέκαμψε μέσα σε δεκαπέντε λεπτά.

Λόγω του φαινομένου nocebo, η προσδοκία να αρρωστήσει κανείς μπορεί να προκαλέσει πραγματικά συμπτώματα σε μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Με αυτόν τον τρόπο, μια μαζική υστερία μπορεί να αναπτυχθεί όταν οι άνθρωποι πιστεύουν ότι θα αρρωστήσουν. Το άγχος και ο φόβος συμβάλλουν σε αυτήν τη διαδικασία [[41]]. Πράγματι, κατά τη διάρκεια της ισπανικής γρίπης μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πανικός συνέβαλε σε μια μαζική υστερία και θανάτους που διαφορετικά δεν θα είχαν συμβεί, επειδή ο πανικός μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία για τους άρρωστους [[42]]. Μόλις μερικοί άνθρωποι αναπτύξουν μια υστερία, μπορεί εύκολα να εξαπλωθεί σε άλλους ανθρώπους επειδή ο φόβος και το άγχος είναι μεταδοτικά [[43]].

Κατ’ αρχήν, τα ψευδο-μολυσματικά άτομα θα μπορούσαν να «θεραπευτούν» με απλές πληροφορίες. Με αυτόν τον τρόπο, μια μαζική υστερία θα μπορούσε να αποφευχθεί από το να επιβαρύνει το σύστημα υγείας. Όπως αναλύεται παρακάτω λεπτομερώς, το πρόβλημα σε μια μαζική υστερία είναι ότι υπάρχουν λόγοι που τόσο τα μέσα ενημέρωσης όσο και το κράτος μπορούν να συμβάλουν ενεργά στη μετάδοση του φόβου και να διαδώσουν μεροληπτικές πληροφορίες. Με άλλα λόγια, ο γιατρός που είπε στον ασθενή ότι είχε καταπιεί εικονικό φάρμακο δεν φτάνει ποτέ.

3.2. Μαζική υστερία, παραλογισμός, προκαταλήψεις και COVID-19

Η υστερία δεν μπορεί μόνο να προκαλέσει συμπτώματα στους ανθρώπους [44]. Η υστερία, είτε συλλογική είτε όχι, μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να συμπεριφέρονται με τρόπο που άλλα άτομα που δεν επηρεάζονται από την υστερία θα θεωρούσαν πιθανώς παράλογο. Υπό την ψευδαίσθηση μιας ανύπαρκτης ή εξαιρετικά υπερβολικής απειλής, οι άνθρωποι συμπεριφέρονται με τρόπο που, ελλείψει της ψευδαίσθησης, θα φαινόταν παράλογος. Εναλλακτικά, η συμπεριφορά στη μαζική υστερία μπορεί να θεωρηθεί προκατειλημμένη. Η ψυχολογική έρευνα για την αντίληψη του κινδύνου διαπίστωσε ότι ορισμένοι ψυχικοί κανόνες που εφαρμόζουν οι άνθρωποι σε έναν αβέβαιο κόσμο δημιουργούν επίμονες και σημαντικές προκαταλήψεις. Η μεροληψία των μέσων ενημέρωσης, οι ελλιπείς και ασύμμετρες πληροφορίες, οι προσωπικές εμπειρίες, οι φόβοι, η αδυναμία κατανόησης και ερμηνείας των στατιστικών και άλλες γνωστικές προκαταλήψεις οδηγούν σε παραμορφωμένες κρίσεις κινδύνου. Οι αντιλήψεις κινδύνου μπορεί να είναι ιδιαίτερα μεροληπτικές όταν οι κίνδυνοι θεωρούνται άδικοι, ανεξέλεγκτοι, άγνωστοι, τρομακτικοί, δυνητικά καταστροφικοί και επηρεάζουν τις μελλοντικές γενιές [45][46]. Το αν αποκαλούμε τη συμπεριφορά των ανθρώπων σε μια μαζική υστερία «παράλογη» ή «προκατειλημμένη» δεν είναι ουσιώδες για τον σκοπό αυτού του άρθρου, καθώς αναπτύσσουμε μια πολιτική οικονομία μαζικής υστερίας. Εξετάζουμε το βαθμό στον οποίο το κράτος επηρεάζει την ανάπτυξη της μαζικής υστερίας και την «παράλογη» ή «προκατειλημμένη» συμπεριφορά που είναι χαρακτηριστικό της.

Εάν, και σε ποιο βαθμό, ο κόσμος πάσχει από μαζική υστερία ή μαζική ψυχωτική ασθένεια κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19 είναι ανοιχτό σε μελλοντική έρευνα, παρόλο που ορισμένοι παρατηρητές το έχουν ήδη ισχυριστεί [47]. Είναι σαφές, σε κάθε περίπτωση, ότι ο πληθυσμός υπέστη τεράστια ψυχολογική πίεση κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19. Ειδικά τα λοντάουν συνέβαλαν στην αύξηση του άγχους και του στρές, τα οποία είναι σημαντικά συστατικά για την ανάπτυξη της μαζικής υστερίας [48]. Σε μια έρευνα που διεξήχθη στις ΗΠΑ από τις 24 έως τις 30 Ιουνίου, το 40,9% των συμμετεχόντων ανέφεραν τουλάχιστον μία ανεπιθύμητη κατάσταση ψυχικής υγείας και το 10,7% εξέταζε σοβαρά την αυτοκτονία τις τελευταίες 30 ημέρες 49]. Επιπλέον, η συχνότητα κατανάλωσης αλκοόλ κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού αυξήθηκε 14% στις ΗΠΑ [[50]]. Τουλάχιστον ορισμένα ανέκδοτα στοιχεία δείχνουν την πιθανότητα μαζικής υστερίας, όπως εκδηλώνεται με τη συσσώρευση χαρτιού τουαλέτας και άλλων συναφή προϊόντων, τη οδήγηση με μάσκα μεμονωμένων ατόμων στα αυτοκίνητά τους, και ανθρώπων που ουσιαστικά δεν βγαίνουν από τα σπίτια τους, ούτε καν για μια βόλτα, ακόμα κι αν ο κίνδυνος μόλυνσης σε εξωτερικούς χώρους με σωματική απόσταση είναι μηδαμινός. Ομοίως, ορισμένοι άνθρωποι φοβήθηκαν από το SARS-CoV-2 σε βαθμό που δεν εξηγείται εύκολα από τον δικό τους μηδενικό κίνδυνο θανάτου από αυτό [[51]]. Φαίνεται ωστόσο ότι πολλοί άνθρωποι πίστεψαν στην ύπαρξη ενός δολοφονικού ιού πολύ πιο θανάσιμο από ό,τι είναι στην πραγματικότητα το SARS-CoV-2, όπως φαίνεται στον Πίνακα 1 .

Πίνακας 1. Τα ποσοστά επιβίωσης COVID-19 ανά ηλικία στις ΗΠΑ.

Ηλικία Ποσοστό επιβίωσης
0-19 ετών 99,997%
20–49 ετών 99,98%
50–69 ετών 99,5%
70 + έτη 94,6%

Πηγή: Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων [[52]]. Ίδιοι υπολογισμοί

Ένας άλλος δείκτης υπερεκτίμησης της απειλής είναι ο αριθμός των θανάτων. Ως τις 22 Ιανουαρίου 2021, 2,1 εκατομμύρια θάνατοι έχουν ταξινομηθεί ως σχετιζόμενοι με το COVID-19 [[53]5]. Ωστόσο, άλλες ασθένειες είναι εξίσου ή ακόμα πιο θανατηφόρες και δεν προκαλούν πανικό ή πρωτοφανή κυβερνητική παρέμβαση. Με άλλα λόγια, η πιθανότητα θανάτου από το COVID-19 δεν είναι μόνο πολύ χαμηλή σε απόλυτους όρους, αλλά είναι επίσης χαμηλότερη από την πιθανότητα θανάτου από άλλες ασθένειες. Είναι αλήθεια ότι η πλειονότητα αυτών των άλλων ασθενειών δεν είναι τόσο μολυσματική όσο το SARS-CoV-2. Το γεγονός αυτό συνέβαλε στον πανικό και οδήγησε σε κυβερνητικές παρεμβάσεις που δεν συμβαίνουν με άλλες ασθένειες που είναι ακόμη πιο θανατηφόρες από το COVID-19. Οι δέκα κύριες αιτίες θανάτου παγκοσμίως παρουσιάζονται στον Πίνακα 2 που ακολουθεί.

Πίνακας 2. Κορυφαίες αιτίες θανάτου παγκοσμίως

Θάνατοι από 2019
Ισχαιμική καρδιακή νόσος 8.9
Εγκεφαλικό επεισόδιο 6.1
Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια 3.3
Λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού 2.6
Νεογνικές παθήσεις 2.0
Καρκίνος τραχείας, βρόγχου, πνεύμονα 1.8
Νόσος του Αλτσχάιμερ, άλλες άνοιες 1.6
Διαρροϊκές παθήσεις 1.5
Σακχαρώδης διαβήτης 1.4
Νεφροπάθειες 1.3

Πηγή: Παγκόσμιες εκτιμήσεις υγείας του ΠΟΥ [[54]].

Η συμβολή του κράτους στη διασπορά της μαζικής υστερίας

Η διερεύνηση της πιθανότητας και της επέκτασης μιας μαζικής υστερίας που σχετίζεται με το COVID-19 είναι πέρα ​​από το πεδίο αυτού του άρθρου. Σε αυτό το άρθρο, αναλύουμε ένα πιο θεμελιώδες ζήτημα, δηλαδή τον ρόλο του σύγχρονου κράτους στη μαζική υστερία. Μπορεί σίγουρα να υπάρξει μαζική υστερία χωρίς το κράτος σε μια κοινωνία ιδιωτικού δικαίου ή στο πλαίσιο ενός ελάχιστου κράτους. Αυτή η πιθανότητα υπάρχει λόγω της αρνητικής μεροληψίας του ανθρώπινου εγκεφάλου [[55]], που κάνει τους ανθρώπους ευάλωτους στις αυταπάτες. Λόγω της βιολογικής εξέλιξης, εστιάζουμε στις κακές ειδήσεις, καθώς μπορεί να αντιπροσωπεύουν μια πιθανή απειλή [[56]]. Η εστίαση σε αρνητικές ειδήσεις και η αίσθηση απώλειας ελέγχου [[57]] μπορεί να προκαλέσει ψυχολογικό στρες που μπορεί να εξελιχθεί σε υστερία και να εξαπλωθεί σε μια μεγαλύτερη ομάδα.

Σε μια κοινωνία με ελάχιστο κράτος, οι αρνητικές ειδήσεις μπορεί να προκαλέσουν μια τέτοια υστερία. Λόγω των αρνητικών ειδήσεων, μερικοί άνθρωποι αρχίζουν να πιστεύουν σε μια απειλή. Αυτή η απειλή προκαλεί φόβο και αρχίζει να εξαπλώνεται στην κοινωνία. Τα συμπτώματα μπορούν επίσης να εξαπλωθούν. Ο Le Bon [[58]] χαρακτήρισε την εξάπλωση των συναισθημάτων μέσω των ομάδων «μετάδοσης». Μόλις εξαπλωθεί το άγχος και η πλειονότητα μιας ομάδας συμπεριφέρεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο, υπάρχει το φαινόμενο της συμμόρφωσης, δηλαδή, η κοινωνική πίεση κάνει τα άτομα να συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο όπως και άλλα μέλη της ομάδας. Στο τέλος, μπορεί να υπάρχει ένα φαινόμενο που έχει χαρακτηριστεί ως αναδυόμενοι κανόνες emergent norms [σ.τ.μ.: μη παραδοσιακή μαζική συμπεριφορά που αναπτύσσεται ως αποτέλεσμα μιας κλιμακούμενης κρίσης] [[59]]: όταν μια ομάδα θεσπίζει έναν κανόνα, όλοι καταλήγουν να ακολουθούν αυτόν τον κανόνα. Για παράδειγμα, εάν μια ομάδα αποφασίσει να φοράει μάσκες, όλοι συμφωνούν με αυτόν τον κανόνα. Οι αναδυόμενοι κανόνες μπορούν να εξηγήσουν τα μεταγενέστερα στάδια της μετάδοσης. Η διασπορά του φόβου μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους να αντιδράσουν έντονα σε μια κατάσταση, ακόμη και σε ένα ελάχιστο κράτος [minimal state]. Παρ’ όλα αυτά, σε ένα ελάχιστο κράτος, υπάρχουν ορισμένοι αυτοδιορθωτικοί μηχανισμοί και όρια που καθιστούν λιγότερο πιθανό μια μαζική υστερία να ξεφύγει από τον έλεγχο.

4. Συζήτηση για την ενίσχυση και την εξασθένιση της μαζικής υστερίας: Ελάχιστο κράτος έναντι κράτους πρόνοιας

Ενισχύοντας την μαζική υστερία

Υπάρχουν διάφοροι διορθωτικοί μηχανισμοί και όρια για τη μαζική υστερία. Υπάρχουν γνωστές στρατηγικές για τη μείωση του άγχους, του στρες και του φόβου που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα άτομα σε μια κοινωνία με ελάχιστο κράτος. Η απελευθέρωση της έντασης από το σώμα μέσω αθλημάτων και ασκήσεων βοηθά στον περιορισμό του ψυχολογικού στρες [[60]]. Επιπλέον, είναι σημαντικό να εξευρεθούν περισπασμοί από τις αρνητικές ειδήσεις και για κοινωνικοποίηση. Χωρίς κρατικούς περιορισμούς, τέτοιες εναλλακτικές αφθονούν…..

Ενώ σε μια κοινωνία ιδιωτικού δικαίου και σε ένα ελάχιστο κράτος, υπάρχουν μηχανισμοί που βοηθούν στον περιορισμό και τη μείωση του μαζικού πανικού, η συλλογική υστερία μπορεί να επιδεινωθεί από ένα ισχυρό κράτος πρόνοιας για διάφορους λόγους.

Πρώτον, το κράτος έχει τη δύναμη να μειώσει και να απαγορεύσει εκείνες τις δραστηριότητες που μειώνουν τον φόβο και το άγχος, όπως ο αθλητισμός και η κοινωνικοποίηση. Κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19, τα κράτη χρησιμοποίησαν την καταναγκαστική τους δύναμη για να επιβάλουν την κοινωνική απομόνωση, συμβάλλοντας έτσι στο άγχος [[61]] και την ψυχολογική καταπόνηση, δηλαδή τα δύο συστατικά που προκαλούν μαζική υστερία. Προκειμένου να προστατευθούν από τις βιοψυχολογικές λοιμώξεις, ο πληθυσμός πρέπει να ασκείται τακτικά, να έχει ποιοτικό ύπνο, να γυμνάζεται τακτικά, να έχει μια ισορροπημένη διατροφή και να διατηρεί μια ισχυρή σχέση με άλλους ανθρώπους. Οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο έδωσαν εντολή εγκλεισμού και μάσκας κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19, καθιστώντας πιο δύσκολο για τους πολίτες να κάνουν οποιοδήποτε από αυτά τα πράγματα. Πιο συγκεκριμένα, η κοινωνική αποστασιοποίηση που επιβάλλουν οι κυβερνήσεις μειώνει τις ισχυρές κοινωνικές συναναστροφές και οι υποχρεωτικές μάσκες αποτρέπουν την έκφραση φιλικότητας και συμπόνιας, μειώνοντας έτσι την ψυχολογική ανθεκτικότητα [[62]].

Δεύτερον, το κράτος, από τη φύση του, ακολουθεί μια συγκεντρωτική προσέγγιση για την επίλυση προβλημάτων. …Σε κάθε περίπτωση, το κράτος, από τη φύση του, ασχολείται με την πηγή μιας υστερίας, όπως η εικαζόμενη απειλή ενός θανατηφόρου ιού, με κεντρικό τρόπο. Το κράτος είναι το μονοπώλιο του εξαναγκασμού σε μια δεδομένη περιοχή [[63]]. Καθώς το κράτος επιβάλλει τη λύση του στο πρόβλημα, δεν υπάρχει ή είναι πολύ περιορισμένος ο πειραματισμός εναλλακτικών τρόπων επίλυσης του προβλήματος. Οι άνθρωποι που αντιτίθενται στην προσέγγιση του κράτους για το πρόβλημα, επειδή δεν έχουν υποκύψει στην υστερία, καταστέλλονται. Δεν μπορούν να επιδείξουν εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης της «κρίσης», καθώς αυτοί οι εναλλακτικοί τρόποι απαγορεύονται από το κράτος. Όταν αποκλείονται εναλλακτικές λύσεις, αυξάνεται η συλλογική σκέψη. Το Groupthink είναι μια ψυχολογική δύναμη που προάγει τη συναίνεση, καταστέλλοντας τη διαφωνία και την αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων στη συλλογική αφήγηση. Το Groupthink έχει θεωρηθεί υπεύθυνο για πολιτικά λάθη, όπως ο πόλεμος του Βιετνάμ ή η κάλυψη του Watergate από τον Irving Janis [[64]]. Ο εγκλεισμός κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19 μπορεί να είναι ένα άλλο υποψήφιο φιάσκο καθώς αμφισβητείται η αποτελεσματικότητά του [[65][66]]. Η ομαδική πίεση μπορεί να τροποποιήσει και να στρεβλώσει τις αποφάσεις όπως έχει αποδειχθεί από τα πειράματα Ash [[67]]. Η ανθρώπινη κλίση προς τη συμμόρφωση βοηθά την εξάπλωση της υστερίας. Πράγματι, το groupthink βοηθά στην εξήγηση του φαινομένου της μαζικής υστερίας [[68]]. Η μαζική υστερία μπορεί να θεωρηθεί ως μια μορφή συλλογικής σκέψης [[69]]. Λόγω της ομαδικής πίεσης και σκέψης, η υστερία τρέφεται, καθώς δεν εμφανίζονται εναλλακτικές λύσεις στους ανθρώπους. ..

Τρίτον, …τα ειδησεογραφικά πρακτορεία και οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης ενδέχεται να αναπτύξουν στενές σχέσεις με το κράτος. Η πολιτεία ρυθμίζει τα μέσα ενημέρωσης και μπορεί επίσης να διαθέτει απευθείας δικά του μέσα ενημέρωσης, όπως δημόσια κανάλια τηλεόρασης ή ραδιοφώνου. Το κράτος συνήθως απαιτεί επίσης άδειες για τη λειτουργία ορισμένων μέσων. Σε γενικές γραμμές, νέα ειδησιογραφικά πρακτορία και πλατφόρμες μπορεί να αναζητούν την καλή θέληση των κρατικών υπηρεσιών. Επιπλέον, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι χρησιμοποιούνται συχνά ως πηγή ειδήσεων, οδηγώντας σε στατιστική μεροληψία. Ενώ η αντικειμενικότητα θα απαιτούσε την παρουσίαση και των δύο πλευρών μιας ιστορίας, σε περιόδους κρίσης, οι πολιτικοί συχνά παρουσιάζουν και τις δύο πλευρές της ιστορίας. … Τα πρακτορεία ειδήσεων και οι πλατφόρμες κοινωνικών μέσων δικτύωσης που συνδέονται με το κράτος μπορούν να συμμετέχουν και να προωθούν μαζικές εκστρατείες αρνητικών ειδήσεων. Οι αρνητικές ειδήσεις πωλούν. Τα μέσα ενημέρωσης έχουν το κίνητρο να απεικονίσουν τον κίνδυνο. Η ιστορία της κυβέρνησης ως ήρωα που παρέχει λύση στις απειλές είναι πολύ εμπορεύσιμη [[70]].

Στην πραγματικότητα, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης δημιούργησαν τον πανικό παρουσιάζοντας το SARS-CoV-2 ως μια άνευ προηγουμένου απειλή [[71]]. Η αναζήτηση πληροφοριών στο Διαδίκτυο συσχετίστηκε με περισσότερα συμπτώματα κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19. Η υπενθύμιση και η συνειδητοποίηση της θνησιμότητάς του παρήγαγε συνεχώς άγχος. Οι συναισθηματικές εικόνες φέρετρων, μαζικών τάφων και ασθενών σε αναπνευστήρες συνέβαλαν στον συλλογικό φόβο. Η περίσσεια των ειδήσεων COVID-19 δημιούργησε άγχος και πανικό [[72]], που ονομάζεται επίσης «διαταραχή άγχους» [[73]]. Οι αρνητικές ειδήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημιουργούν ψυχολογικό άγχος που ήταν άγνωστο κατά την προηγούμενη εποχή και είναι κατάλληλο για να προκαλέσει μαζική υστερία [[74]]. Η κατανάλωση κοινωνικών μέσων δικτυωσης συσχετίζεται με το άγχος και ψυχολογική δυσφορία [[75]]. Η υπερβολική συζήτηση για το COVID-19 στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιδείνωσε την ψυχική υγεία.

Η ειδησιογραφική κάλυψη του COVID-19 ήταν σχεδόν εντελώς αρνητική. Οι ειδήσεις σχετικά με την αύξηση των κρουσμάτων COVID-19 ξεπέρασαν τις ιστορίες των φθίνουσων περιπτώσεων κατά 5,5 ακόμη και σε περιόδους πτώσης των κρουσμάτων [[76]]. Τα πρακτορεία ειδήσεων μπορεί στην πραγματικότητα να τρομάζουν σκόπιμα τους ανθρώπους [[77]] και να καταστείλουν εναλλακτικές πληροφορίες. Εν ολίγοις, η μαζική υστερία που χρηματοδοτείται από έναν μεροληπτικό τομέα των μέσων ενημέρωσης μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο σε ένα σύγχρονο κράτος πρόνοιας.

Οι «ειδικοί»  στην υπηρεσία της υστερίας

Τέταρτον, τα αρνητικά νέα από μια έγκυρη πηγή προκαλούν άγχος και είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για την ψυχολογική υγεία. Οι ειδικοί που υποστηρίζουν την αξιοπιστία μιας απειλής αυξάνουν την εξάπλωση της μαζικής υστερίας [[78]]. Πολλοί άνθρωποι, ειδικά σε περιόδους κρίσης, αναζητούν βοήθεια από το σύγχρονο κράτος. Προσδίδουν μεγάλη εξουσία στους εκπροσώπους του κράτους και στις προειδοποιήσεις των κρατικών θεσμών. Όταν γιατροί όπως ο Anthony Fauci μιλούν στο όνομα της πολιτείας λέγοντας στους ανθρώπους ότι αντιμετωπίζουν μια φοβερή απειλή και πρέπει να φορούν μάσκες και να μείνουν στο σπίτι, γίνεται πιο εύκολο για την ανάπτυξη μιας συλλογικής υστερίας από ό,τι θα συνέβαινε σε μια πιο αποκεντρωμένη κοινωνία, όπου δεν υπάρχει τέτοια ισχυρή κεντρική αρχή. Πράγματι, ο δόκτωρ Fauci υπερβάλλει τον κίνδυνο του COVID-19, μεταδίδοντας ένα μήνυμα πανικού στο κοινό [[79]]. Σε μια ακρόαση του Κογκρέσου στις ΗΠΑ στις 11 Μαρτίου 2020, το ποσοστό θνησιμότητας του κορωνοϊού υπερτονίστηκε. Η μεροληψία πληροφοριών και η μεροληψία στην επιλογή οδήγησαν στην εκτίμηση ότι το ποσοστό θνησιμότητας του κορωνοϊού ήταν δέκα φορές υψηλότερο από το ποσοστό θνησιμότητας της εποχικής γρίπης. Υπήρξε σύγχυση του ποσοστού θνησιμότητας των κρουσμάτων, που είναι το ποσοστό των θανάτων μεταξύ επιβεβαιωμένων κρουσμάτων μιας νόσου και του ποσοστού θνησιμότητας μόλυνσης, που είναι το ποσοστό των θανάτων σε σχέση με τον επιπολασμό των λοιμώξεων σε έναν πληθυσμό. Οι εκτιμήσεις των ποσοστών θνησιμότητας της λοίμωξης βασίζονται σε εξετάσεις αίματος. Οι εκτιμώμενες λοιμώξεις περιλαμβάνουν μη διαγνωσμένες, ασυμπτωματικές και ήπιες λοιμώξεις. Το ποσοστό θνησιμότητας μόλυνσης είναι συνήθως πολύ χαμηλότερο από το ποσοστό θνησιμότητας επί των κρουσμάτων. Στην ακρόαση του Κογκρέσου στις 11 Μαρτίου 2020, το ποσοστό θνησιμότητας της λοίμωξης της εποχικής γρίπης συγκρίθηκε με το εκτιμώμενο ποσοστό θνησιμότητας των κρουσμάτων του κορωνοϊού, οδηγώντας στην ανησυχητική δήλωση ότι ο κορωνοϊός θα ήταν δέκα φορές πιο θανατηφόρος από την εποχική γρίπη [[80]]. Αυτή η ψευδή δήλωση που βγαίνει από το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών και με την εξουσία της συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία άγχους και πανικού.

Το Κράτος στη θέση του Θεού

Ένας άλλος παράγοντας που μπορεί να κάνει τις σύγχρονες κοινωνίες πιο δεκτικές στις μαζικές υστερίες είναι ότι ο ρόλος της θρησκείας στην κοινωνία έχει μειωθεί. Ο φόβος του θανάτου συνήθως μετριάζεται από τη θρησκεία, επειδή οι θρησκείες θεωρούν συνήθως ότι υπάρχει ζωή μετά το θάνατο. Το κράτος και η δημοκρατία έχουν ανυψωθεί σε σχεδόν θρησκευτικό επίπεδο. Η πολιτεία εμφανίζεται ως εναλλακτική λύση έναντι του Θεού [[81]] χωρίς την υπόσχεση για μεταθανάτια ζωή. Όταν απομακρύνονται από τη θρησκεία, οι άνθρωποι αρχίζουν να φοβούνται περισσότερο τον θάνατο και ο έντονος φόβος του θανάτου είναι ένας άλλος παράγοντας που συμβάλλει στον πανικό, τις διαταραχές και τη μαζική υστερία [[82]]. Όπως το έθεσε ο Erik von Kuehnelt-Leddihn: «Είναι δύσκολο να φοβόμαστε τον θάνατο αν κάποιος είναι πολύ ευσεβής. Είναι δύσκολο να μην λατρεύουμε την υγεία εάν φοβάται κανείς το θάνατο. Είναι δύσκολο να επιβληθεί η γενική υγεία χωρίς κρατική παρέμβαση μεγάλης κλίμακας και είναι εξίσου δύσκολο να φανταστεί κανείς αυξημένη κρατική παρέμβαση χωρίς απώλεια ελευθεριών.» [38, 39, [83]] Αυτό δεν σημαίνει ότι τα ισχυρά κράτη δεν βασίζονται ποτέ στη θρησκεία. Τα αυταρχικά καθεστώτα της μεσοπολεμικής περιόδου, όπως η Αυστρία με τους Dolfuß και Schuschnigg, η Πολωνία με τον Pilsudski ή η Ισπανία του Φράνκο, βασίστηκαν στη θρησκεία και είχαν χαρακτηριστικά των κρατών πρόνοιας. Ωστόσο, η εμπειρική έρευνα διαπίστωσε ότι σε χώρες με υψηλότερες δαπάνες πρόνοιας, οι άνθρωποι είναι λιγότερο θρησκευόμενοι, υποδηλώνοντας ότι τα άτομα αντικαθιστούν τις θρησκευτικές υπηρεσίες με κρατικές υπηρεσίες [[84]]. …

Κρατικές οδηγίες για τη διασπορά του φόβου

Πέμπτον, το κράτος μπορεί ενεργά να θέλει να ενσταλάξει τον φόβο στον πληθυσμό, συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία μαζικής υστερίας. Επεξήγηση αυτού του σημείου είναι η διαρροή ενός εσωτερικού εγγράφου του Γερμανικού Υπουργείου Εσωτερικών κατά τις πρώτες εβδομάδες της κρίσης COVID-19 [[85]]. Στην εφημερίδα, οι κρατικοί εμπειρογνώμονες συνέστησαν στην κυβέρνηση να ενσταλάξει τον φόβο στον γερμανικό πληθυσμό. Προκειμένου να εξαπλωθεί ο φόβος, η εφημερίδα ενέκρινε τρεις στρατηγικές επικοινωνίας. Πρώτον, οι κρατικές αρχές θα πρέπει να τονίσουν τα αναπνευστικά προβλήματα των ασθενών με COVID-19, επειδή τα ανθρώπινα όντα έχουν ένα αρχέγονο φόβο του θανάτου από ασφυξία [[86][87]], η οποία μπορεί εύκολα να προκαλέσει πανικό [[88]]. Δεύτερον, οι ειδικοί τόνισαν ότι ο φόβος πρέπει επίσης να ενσταλάσσεται στα παιδιά, παρόλο που δεν υπάρχει κίνδυνος για την υγεία τους. Ωστόσο, τα παιδιά θα μπορούσαν να μολυνθούν εύκολα συναντώντας και παίζοντας με άλλα παιδιά. Σύμφωνα με την έκθεση, τα παιδιά θα πρέπει να ενημερώνονται ότι όταν μολύνουν τους γονείς και τους παππούδες τους με τη σειρά τους, θα μπορούσαν να βιώσουν έναν οδυνηρό θάνατο στο σπίτι. Αυτή η επικοινωνιακή συμβουλή είχε ως στόχο να προκαλέσει άγχος και αισθήματα ενοχής. Η ενστάλαξη της ενοχής είναι ένα άλλο μέτρο που χρησιμοποιούν οι κυβερνήσεις για να κάνουν τον πληθυσμό πιο υποστηρικτικό [[89]]. Το προτεινόμενο μήνυμα ενσταλάζει τον φόβο ότι θα είναι υπεύθυνος για τη μόλυνση άλλων που πεθαίνουν με οδυνηρό θάνατο. Τρίτον, η γερμανική κυβέρνηση ενημερώθηκε να αναφέρει την πιθανότητα άγνωστης μακροπρόθεσμης μη αναστρέψιμης βλάβης στην υγεία που προκαλείται από λοίμωξη SARS-CoV-2 και την πιθανότητα ξαφνικού και απροσδόκητου θανάτου ατόμων που έχουν μολυνθεί. Όλες αυτές οι συστάσεις επικοινωνίας αποσκοπούσαν στην αύξηση του φόβου στον πληθυσμό. Ο φόβος, στο τέλος, είναι ένα σημαντικό θεμέλιο της εξουσίας της κυβέρνησης. Όπως το έθεσε ο Χένρι Χ. Μένκεν: «Ολόκληρος ο στόχος της πρακτικής πολιτικής είναι να κρατήσει τον λαό σε ανησυχία (και ως εκ τούτου να οδηγηθεί στην ασφάλεια) από μια ατελείωτη σειρά από hobgoblin (ξωτικά), τα περισσότερα από αυτά φανταστικά.» [[90]] Η υπερβολική αντίδραση της κυβέρνησης σε μια υποτιθέμενη απειλή στη συνέχεια προάγει το άγχος.

Είναι προς το συμφέρον μιας κυβέρνησης να δώσει έμφαση στην ευάλωτη θέση των πολιτών σε εξωτερικές και εσωτερικές απειλές, διότι η νομιμότητα και η εξουσία του κράτους βασίζονται στην αφήγηση ότι προστατεύει τους πολίτες της από τέτοιους κινδύνους. Ενώ η στρατηγική απειλής είναι γενικά επωφελής για την κυβέρνηση, ο φόβος είναι ένα δίκοπο σπαθί. Ο φόβος μπορεί επίσης να στραφεί ενάντια στο κράτος. Ο πανικός και η μαζική υστερία μπορούν ακόμη και να οδηγήσουν σε πλήρη αποσταθεροποίηση ενός καθεστώτος. Ανέκδοτα στοιχεία γι’ αυτό είναι το Grande Peur κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, όταν οι φήμες για αριστοκράτες που σχεδιάζαν να λιμοκτονήσουν τον πληθυσμό οδήγησαν σε γενικό πανικό και εξεγέρσεις ενάντια στο καθεστώς.

Ο φόβος και το άγχος ήταν ένας σημαντικός παράγοντας στην ανθρώπινη εξέλιξη και έχουν μια σημαντική λειτουργία. Ωστόσο, η εξελικτική λειτουργία του φόβου μπορεί να χειραγωγηθεί για να εξασφαλίσει κυριαρχία και έλεγχο. Ο φόβος δίνει δύναμη στους φοβισμένους. Η σχέση μεταξύ πολιτικής και φόβου έχει μελετηθεί ευρέως [[91][92][93]]. Ο αρχαίος Έλληνας ιστορικός Πολύβιος ισχυρίστηκε ότι για να ελέγξουν τις μάζες, οι ηγέτες έπρεπε να ενσταλάξουν τον φόβο και να δουλέψουν με εικόνες τρόμου. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Sallust επεσήμανε ότι όσοι θέλουν να ασκήσουν εξουσία πρέπει να αποφασίσουν μεταξύ της δημιουργίας φόβου ή πόνου από φόβο [[94]]. Τα τελευταία χρόνια, ορισμένοι συγγραφείς έχουν προκαλέσει τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας ως παράδειγμα ενίσχυσης των υπερβολικών φόβων στον πληθυσμό, προκειμένου να αυξηθεί η εξουσία της κυβέρνησης [[95]]. Ο Brzezinski επισημαίνει: «Η συνεχής αναφορά σε έναν «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» πέτυχε έναν σημαντικό στόχο: τόνωσε την εμφάνιση μιας κουλτούρας φόβου. Ο φόβος συγκαλύπτει τη λογική, εντείνει τα συναισθήματα και διευκολύνει τους δημαγωγούς πολιτικούς να κινητοποιήσουν το κοινό για λογαριασμό των πολιτικών που θέλουν να ακολουθήσουν». [[96]] Μια κουλτούρα φόβου [[97][98]] προκύπτει από την κυβέρνηση που ενσταλάζει τον φόβο στο ευρύ κοινό για να επιτύχει τους πολιτικούς της στόχους, εκμεταλλευόμενη την αρνητική προκατάληψη του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Συνήθως, οι κυβερνήσεις οφελούνται από την αφήγηση απειλών από τα μέσα ενημέρωσης. Όπως επισημαίνει ο Robert Higgs: «τα μέσα μαζικής ενημέρωσης αγοράζουν ασφάλεια έναντι ανταμοιβής από την κυβέρνηση παίζοντας με οποιοδήποτε πρόγραμμα φόβου που διακυβεύει η κυβέρνηση αυτή τη στιγμή». [[99]] Τα μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν επίσης τη στρατηγική φόβου της κυβέρνησης, διότι τους επιτρέπει να τραβήξουν την προσοχή του κοινού. Ο συνδυασμός ενός κράτους που είναι πρόθυμο να χρησιμοποιήσει τη στρατηγική φόβου με υποστηρικτικά μέσα μαζικής ενημέρωσης παρέχει εύφορο έδαφος για την ανάπτυξη της μαζικής υστερίας, με αρνητικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.

Έκτον, οι πολιτικοί έχουν ένα κίνητρο να ξεπεράσουν το όριο στις απαντήσεις τους σε μια απειλή. Αυτό συμβαίνει επειδή οι πολιτικοί απαλλάσσονται σε μεγάλο βαθμό από τον κίνδυνο πιθανών λανθασμένων αποφάσεων και του κόστους τους [[100]]. Οι πολιτικοί φορείς λήψης αποφάσεων μπορούν σε μεγάλο βαθμό να μεταφέρουν το κόστος των ενεργειών τους σε άλλους. Επιπλέον, όσο μεγαλύτερο και πιο συγκεντρωτικό είναι ένα κράτος, τόσο καλύτερα και πιο εκτεταμένο είναι το κόστος που μπορεί να μετακυλιστεί σε άλλους [[101][102]].

Οι αυτο-ενδιαφερόμενοι πολιτικοί [[103][104]] αντιμετωπίζουν ασύμμετρη απόδοση. Η υποτίμηση μιας απειλής και η αποτυχία δράσης έχει μεγάλο πολιτικό κόστος, καθώς οι πολιτικοί θα θεωρηθούν υπεύθυνοι για την καταστροφή που προκλήθηκε από την απειλή που υποτίμησαν. Αντίθετα, μια υπερβολική ή ακόμη και η εφεύρεση απειλής και έντονης κρατικής παρέμβασης είναι πολιτικά πιο ελκυστική. Εάν η υπαρξιακή απειλή που ισχυρίζονται οι πολιτικοί αποδεικνύεται πραγματικά όντως τόσο μεγάλος κίνδυνος, μπορούν να γιορταστούν ως ήρωες εάν θεσπίσουν τολμηρά μέτρα. Εάν το κόστος αυτών των μέτρων τελικά αποδειχθεί υπερβολικό σε σύγκριση με τον πραγματικό κίνδυνο, τότε οι πολιτικοί δεν χρειάζεται να φέρουν το κόστος της λανθασμένης απόφασης αλλά μπορούν να το μεταβιβάσουν στον υπόλοιπο πληθυσμό. Οι πολιτικοί που απολαμβάνουν ένα εγγυημένο εισόδημα έχουν συνεπώς κίνητρο να υπερβάλλουν τον κίνδυνο και να επιβάλλουν υπερβολικά μέτρα, τα οποία ονομάζονται επίσης πολιτική υπερβολικής αντίδρασης [[105][106]], που ευνοεί την εμφάνιση και την ανάπτυξη μαζικής υστερίας.

Συνοπτικά, τα ατομικά δικαιώματα τείνουν να μην είναι αποτελεσματικά εμπόδια για τον περιορισμό της μαζικής υστερίας σε ένα κράτος πρόνοιας. Επιπλέον, το κράτος μπορεί να αναστέλλει τους φυσικούς μηχανισμούς που μειώνουν το στρες και την υστερία. Η κεντρική φύση του κράτους αυξάνει τις πιέσεις των ομάδων και της συμμόρφωσης. Τα πολιτικά μέσα μαζικής ενημέρωσης και τα αρνητικά μηνύματα από επίσημες κρατικές υπηρεσίες μπορούν να αυξήσουν περαιτέρω την ψυχολογική πίεση.

5. Συμπεράσματα

Η μαζική υστερία μπορεί να έχει τεράστιο κόστος στη δημόσια υγεία όσον αφορά το ψυχολογικό άγχος, το στρες, ακόμη και τα σωματικά συμπτώματα. Σε αυτά πρέπει να προστεθούν οι έμμεσες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία από τον αλκοολισμό, τις αυτοκτονίες ή τις βλάβες από την αναβαλλόμενη θεραπεία και την καθυστερημένη διάγνωση της ασθένειας. Οι πολιτικές αποτυχίες στη μαζική υστερία μπορούν να οδηγήσουν σε οικονομική παρακμή και φτώχεια, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει αρνητικά τη δημόσια υγεία και το προσδόκιμο ζωής.

Οι μελέτες μαζικής υστερίας επικεντρώθηκαν κυρίως σε εστίες σε τοπικά περιβάλλοντα σχολείων ή επιχειρήσεων. Ωστόσο, στην ψηφιακή εποχή των παγκόσμιων μαζικών και κοινωνικών μέσων, υπάρχει η πιθανότητα παγκόσμιας μαζικής υστερίας, ένα φαινόμενο που δεν έχει μελετηθεί ακόμη. Η μελέτη μας για την πολιτική οικονομία της μαζικής υστερίας βασίζεται στο καθιερωμένο ψυχολογικό φαινόμενο της μαζικής υστερίας και την εφαρμόζει σε ένα νέο και καινοτόμο πλαίσιο παγκόσμιας μαζικής υστερίας για το οποίο δεν υπάρχει ακόμη βιβλιογραφία. Πιο συγκεκριμένα, αναλύσαμε πώς το πολιτικό σύστημα μπορεί να επηρεάσει την πιθανότητα και την εξάπλωση της μαζικής υστερίας σε έναν ψηφιοποιημένο και παγκοσμιοποιημένο κόσμο … Τα ευρήματά μας είναι πολύ συναφή και σημαντικά, επειδή οι πολιτικές αποτυχίες που προκαλούνται από τη μαζική υστερία είναι δυνητικά καταστροφικές για τη δημόσια υγεία.

Διαπιστώσαμε ότι το μέγεθος και η δύναμη του κράτους συμβάλλει θετικά στην πιθανότητα και την επέκταση της μαζικής υστερίας. Όσο πιο συγκεντρωτική και όσο περισσότερη δύναμη έχει ένα κράτος, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα και η επέκταση της μαζικής υστερίας. … Το απαραβίαστο των ατομικών δικαιωμάτων περιορίζει τη βλάβη που προκαλούν εκείνοι που υποκύπτουν στην υστερία. Το κράτος (χάρη στον ασαφή δημόσιο τομέα και την ήπια ισχή του [[107][108]]), αντίθετα, ενισχύει και επιδεινώνει τον μαζικό πανικό, προκαλώντας δυνητικά σημαντική καταστροφή. Τα προσωρινά, τοπικά περιορισμένα, απομονωμένα κρούσματα μαζικής υστερίας, το κράτος μπορεί να τα μετατρέπει σε παγκόσμια μαζική υστερία για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η πρόσφατη ανάπτυξη της τεχνολογίας των πληροφοριών και, ιδιαίτερα, η χρήση των κοινωνικών μέσων μαζικής ενημέρωσης, καθώς και η παρακμή της θρησκείας, έχουν κάνει τις κοινωνίες πιο επιρρεπείς στην ανάπτυξη μαζικής υστερίας [[109][110][111]]. Δυστυχώς, όταν μια μαζική υστερία κατακτήσει την κυβέρνηση, το μέγεθος της ζημιάς που μπορεί να προκαλέσει η υστερία στη ζωή και η ελευθερία αυξάνεται καθώς ο σεβασμός του κράτους για τα ατομικά δικαιώματα και τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα είναι περιορισμένος. Η παραβίαση των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων με τη μορφή απαγόρευσης κυκλοφορίας, εγκλεισμού και καταναγκαστικού κλεισίματος επιχειρήσεων έχει καταδειχθεί αρκετά κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19. Φυσικά, το παράδειγμα COVID-19 είναι ενδεικτικό παρά αντιπροσωπευτικό και τα μαθήματά του δεν μπορούν να γενικευτούν. Κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19, αρκετοί συγγραφείς υποστήριξαν ότι από την άποψη της δημόσιας υγείας, αυτές οι επεμβατικές παρεμβάσεις, όπως το λοκντάουν ήταν περιττές [[112][113][114][115]] και, πράγματι, επιζήμιες για τη γενική δημόσια υγεία [[116][117]]. Στην πραγματικότητα, η προηγούμενη επιστημονική έρευνα σχετικά με μέτρα μετριασμού των ασθενειών κατά τη διάρκεια μιας πιθανής πανδημίας γρίπης είχε προειδοποιήσει για τέτοιες επεμβατικές παρεμβάσεις και συνέστησε μια πιο φυσιολογική κοινωνική λειτουργία [[118]]. Επιπλέον, ως αντίδραση σε προηγούμενες πανδημίες, όπως η ασιατική γρίπη του 1957–1958, δεν υπήρξαν λοκντάουνν [[119]] και η έρευνα πριν από το 2020 είχε αντιταχθεί σε αυτό [[120]]. Απ’ αυτήν την οπτική γωνία, το λοκντάουν ήταν σφάλμα πολιτικής. Έχουμε δείξει ότι αυτά τα σφάλματα πολιτικής ενδέχεται να έχουν προκληθεί από μια συλλογική υστερία. Σε ποιο βαθμό υπήρξε μαζική υστερία κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19 είναι ανοιχτό για μελλοντική έρευνα. Προκειμένου να αποφευχθεί η επανάληψη σφαλμάτων πολιτικής παρόμοια με εκείνα κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19, πρέπει κανείς να γνωρίζει την πολιτική οικονομία της μαζικής υστερίας που αναπτύσσεται σε αυτό το άρθρο και τον ρόλο του κράτους στην προώθηση της μαζικής υστερίας. Η δημόσια υγεία είναι πιθανό να επηρεαστεί αρνητικά από κρατικές παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια μιας μαζικής υστερίας λόγω λαθών πολιτικής.

——————————

Σημειώσεις 

[1] Wang, Γ .; Pan, R .; Wan, Χ .; Ταν, Υ .; Xu, Λ .; Χο, Γ .; Ho, R. Άμεσες ψυχολογικές απαντήσεις και συναφείς παράγοντες κατά το αρχικό στάδιο της επιδημίας του COVID-19 μεταξύ του γενικού πληθυσμού στην Κίνα. Εντ J. Environ. Res. Δημόσια υγεία 2020 , 17 , 1729. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[2] Σολωμού, Ι, Κωνσταντινίδου, Φ. Επικράτηση και πρόβλεψη συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης κατά τη διάρκεια της Πανδημίας COVID-19 και συμμόρφωση με προληπτικά μέτρα: Ηλικία και θέμα φύλου. Εντ J. Environ. Res. Δημόσια υγεία 2020 , 17 , 4924. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[3] Choi, EPH; Hui, BPH; Wan, EYF Κατάθλιψη και άγχος στο Χονγκ Κονγκ κατά τη διάρκεια του COVID-19. Εντ J. Environ. Res. Δημόσια υγεία 2020 , 17 , 3740. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[4] Bartoszek, Α .; Walkowiak, D .; Bartoszek, Α .; Kardas, G. Ψυχική ευεξία (κατάθλιψη, μοναξιά, αϋπνία, καθημερινή ζωή Fa-tigue) κατά τη διάρκεια της μελέτης COVID-19 Σχετικά με τον εγκλεισμό στο σπίτι- μια μελέτη από την Πολωνία. Εντ J. Environ. Res. Δημόσια υγεία 2020 , 17 , 7417. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[5] Yang, Υ .; Liu, Κ .; Li, S .; Shu, M. Δραστηριότητες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στρατηγικές ρύθμισης συναισθημάτων και οι αλληλεπιδράσεις τους στην ψυχική υγεία των ανθρώπων στην πανδημία COVID-19. Εντ J. Environ. Res. Δημόσια υγεία 2020 , 17 , 8931. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[6] Sigurvinsdottir, R .; Thorisdottir, IE; Gylfason, HF Ο αντίκτυπος του COVID-19 στην ψυχική υγεία: Ο ρόλος του τόπου στον έλεγχο και τη χρήση του Διαδικτύου. Εντ J. Environ. Res. Δημόσια υγεία 2020 , 17 , 6985. [Google Scholar] [CrossRef]

[7] Valenzano, Α .; Scarinci, Α .; Monda, V .; Sessa, F .; Μεσσίνα, Α .; Monda, Μ .; Precenzano, F .; Carotenuto, Μ ., Carotenuto, Μ  Μεσσίνα, G .; et αϊ. Ο κοινωνικός εγκέφαλος και η συναισθηματική μετάδοση: Επιδράσεις COVID-19. Medicina 2020 , 56 , 640. [Google Scholar] [CrossRef]

[8] Belli, S .; Alonso, CV COVID-19 / SARS-CoV-2 Ειδήσεις από προτυπώματα; COVID-19 Πανδημία και συναισθηματική μετάδοση: Κοινωνίες που αντιμετωπίζουν κατάρρευση. SocArXiv 2020 . [Google Scholar] [CrossRef]

[9] Gump, BB; Kulik, JA Stress, Affiliation και Emotional Contagion. J. Προσωπικό. Soc. Ψυχολ. 1997 , 72 , 305–319. [Google Scholar] [CrossRef]

[10] Zheng, L .; Miao, Μ .; Lim, J .; Λι, Μ .; Nie, S .; Zhang, X. Είναι το λοκντάουν κακό για κοινωνικό άγχος στις περιοχές COVID-19; Μια εθνική μελέτη στην προοπτική SOR. Εντ J. Environ. Res. Δημόσια υγεία 2020 , 17 , 4561. [Google Scholar] [CrossRef]

[11] Benedetti, F .; Lanotte, Μ .; Lopiano, Λ .; Colloca, L. Όταν οι λέξεις είναι επώδυνες: Ξετυλίγοντας τους μηχανισμούς του φαινομένου nocebo. Neuroscience 2007 , 147 , 260-271. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[12] Amanzio, Μ .; Howick, J .; Bartoli, Μ .; Cipriani, GE; Kong, J. Πώς τα φαινόμενα Nocebo παρέχουν ένα θεωρητικό πλαίσιο για την πανδημία COVID-19; Εμπρός. Ψυχολ. 2020 , 11 , 589884.  [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[13] Follert, F .; Naumann, Γ .; Thieme, L. Μεταξύ επιστημονικής δημοσίευσης και αντίληψης του κοινού: Μερικές οικονομικές παρατηρήσεις σχετικά με την κατανομή του χρόνου στην επιστήμη. Εντ J. Econ. Μάνατζ. Επιστήμη 2020 , 9 , 1-7. [Google Scholar] [CrossRef]

[14] Huerta de Soto, J. Φιλελευθερισμός εναντίον αναρχοκαπιταλισμού. Procesos Merc. Αναθ. Eur. Εικον. Política 2007 , 4 , 13–32. [Google Scholar]

[15] Hoppe, H. Δημοκρατία: Ο Θεός που απέτυχε . Προοπτικές για τη δημοκρατική πρακτική · Routledge: Somerset, UK, 2001. [Google Scholar]

[16] Cabrera Hernandéz, J. La desafiante idea de molinari: La defensa en régimen de libre competencia. Procesos Merc. Αναθ. Eur. Εικον. Política 2015 , 12 , 199-236. [Google Scholar]

[17] Cabrera Hernandéz, J. La desafiante idea de molinari: La defensa en régimen de libre competencia. Procesos Merc. Αναθ. Eur. Εικον. Política 2015 , 12 , 199-236. [Google Scholar]

[18] Sirios, F. Προοπτικές για την επιδημική υστερία. Στη μαζική ψυχογενή ασθένεια . Colligan, Μ., Pennebaker, J., Murphy, L., Eds  Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1982; σελ. 233-252. [Google Scholar] [CrossRef]

[19] Balaratnasingam, S .; Janca, A. Η μαζική υστερία επανεξετάστηκε. Curr. ΓνώμηΨυχιατρική 2006 , 19 , 171–174. [[Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[20] Phoon, WH Εκδηλώσεις μαζικής υστερίας σε χώρους εργασίας στη Σιγκαπούρη: Μερικά μοτίβα και τρόποι παρουσίασης. Στη μαζική ψυχογενή ασθένεια . Colligan, Μ., Pennebaker, J., Murphy, L., Eds .; Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1982; σελ. 21-32.[Google Scholar] [CrossRef]

[21] Kerkckhoff, AC Αναλύοντας μια περίπτωση μαζικής ψυχογενούς ασθένειας. Στη μαζική ψυχογενή ασθένεια . Colligan, Μ., Pennebaker, J., Murphy, L., Eds .; Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1982; σελ. 5-20. [Google Scholar] [CrossRef]

[22] McGrath, J. Πολυπλοκότητες, προειδοποιήσεις και έννοιες στην έρευνα για τη μαζική ψυχογενή ασθένεια. Στη μαζική ψυχογενή ασθένεια . Colligan, Μ., Pennebaker, J., Murphy, L., Eds .; Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1982; σελ. 57-86. [[Google Scholar] [CrossRef]

[23] Schmitt, Ν .; Fitzgerald, M. Μαζική ψυχογενής ασθένεια: Ατομικά και συγκεντρωτικά δεδομένα. Στη μαζική ψυχογενή ασθένεια . Colligan, Μ., Pennebaker, J., Murphy, L., Eds .; Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1982; σελ. 87–100. [Google Scholar] [CrossRef]

[24] Singer, JE Ναι στη Βιρτζίνια, υπάρχει πραγματικά μια μαζική ψυχογενής ασθένεια. Στη μαζική ψυχογενή ασθένεια . Colligan, Μ., Pennebaker, J., Murphy, L., Eds .; Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1982; σελ. 127-143. [Google Scholar] [CrossRef]

[25] Pennebaker, JW Κοινωνικοί και αντιληπτικοί παράγοντες που επηρεάζουν την αναφορά συμπτωμάτων και τη μαζική ψυχογενή ασθένεια. Στη μαζική ψυχογενή ασθένεια . Colligan, Μ., Pennebaker, J., Murphy, L., Eds, Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1982; σελ. 139–154. [[Google Scholar] [CrossRef]

[26] Singer, JE; Baum, CS; Baum, Α .; Thew, BD Mass psychogenic ασθένεια: Η περίπτωση για κοινωνική σύγκριση. Στη μαζική ψυχογενή ασθένεια . Colligan, Μ., Pennebaker, J., Murphy, L., Eds .; Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1982; σελ. 155–170. [[Google Scholar] [CrossRef]

[27] Freedman, JL Θεωρίες μετάδοσης καθώς σχετίζονται με τη μαζική ψυχογενή ασθένεια. Στη μαζική ψυχογενή ασθένεια . Colligan, Μ., Pennebaker, J., Murphy, L., Eds .; Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1982; σελ. 171–182. [Google Scholar] [CrossRef]

[28] Stahl, SM Illness Η ασθένεια ως αναδυόμενος κανόνας ή κάνοντας αυτό που έρχεται φυσικά. Στη μαζική ψυχογενή ασθένεια . Colligan, Μ., Pennebaker, J., Murphy, L., Eds .; Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1982; σελ. 183–198. [[Google Scholar] [CrossRef]

[29] Kerckhoff, A. Μια κοινωνική ψυχολογική άποψη για τη μαζική ψυχογενή ασθένεια. Στη μαζική ψυχογενή ασθένεια . Colligan, Μ., Pennebaker, J., Murphy, L., Eds .; Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1982; σελ. 199-216. [[Google Scholar] [CrossRef]

[30] Waller, J. Η τέχνη της ιατρικής: Μια ξεχασμένη πανούκλα: Έννοια του χορού της μανίας. The Lancet 2009 , 373 , 624-625. [Google Scholar] [CrossRef]

[31] Starkey, ML The Devil στη Μασαχουσέτη, μια σύγχρονη έρευνα για τις δοκιμές του Salem Witch . AA Knopf: Νέα Υόρκη, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ, 1949. [Google Scholar]

[32] Stahl, SM; Lebedun, Μ. Mystery Gas: Ανάλυση μαζικής υστερίας. J. Health Soc. Behav. 1974 , 15 , 44–50. [[Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[33] Tarafder, BK; Khan, MAI; Ισλάμ, ΜΤ; Mahmud, SAA; Sarker, MHK; Faruq, Ι .; Miah, MT; Arafat, SMY Mass Psychogenic ασθένεια: Δημογραφία και προφίλ συμπτωμάτων ενός επεισοδίου. Psychiatry J. 2016 , 2016 , 1-5. [Google Scholar] [CrossRef]

[34] Johnson, DM Ο «φανταστικός αναισθησιολόγος» του Mattoon: Μια επιτόπια μελέτη μαζικής υστερίας. J. Abnorm. Soc. Ψυχολ. 1945 , 40 , 175–186. [[Google Scholar] [CrossRef]

[35] Small, GW; Nicholi, AM Μαζική υστερία μεταξύ μαθητών. Πρόωρη απώλεια ως προδιαθετικός παράγοντας. Αψίδα. Γεν. Ψυχιατρική 1982 , 39 , 721-724. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[36] Lovgen, S. Πίσω από το ραδιοφωνικό σόου του 1938 του «War of the Worlds« . National Geographic: Ουάσιγκτον, DC, ΗΠΑ, 2005.  [Google Scholar]

[37] Boissoneault, L. Πώς ένας ιός όπερας σαπουνιού έπληξε εκατοντάδες μαθητές στην Πορτογαλία. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο: https://www.smithsonianmag.com/history/how-soap-opera-virus-felled-hundreds-students-portugal-180962383/ (πρόσβαση στις 15 Ιανουαρίου 2021).

[38] Η πτήση από το Ντουμπάι μεταφέρει δεκάδες άρρωστους επιβάτες στη Νέα Υόρκη. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο: https://www.buzzfeednews.com/article/carolinekee/sick-passengers-emirates-flight-dubai-nyc-quarantine (προσβάσιμο στις 15 Ιανουαρίου 2021).

[39] Τα φαινόμενα Colloca, L. Nocebo μπορούν να σας κάνουν να αισθανθείτε πόνο. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο: https://lockdownsceptics.org/covid-madness-and-no-end/ (πρόσβαση στις 15 Ιανουαρίου 2021).

[40] Berezow, A. Ο άνθρωπος που έλαβε υπερβολική δόση στο εικονικό φάρμακο. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο:  https://www.acsh.org/news/2018/04/23/man-who-overdosed-placebo-12871 (πρόσβαση στις 15 Ιανουαρίου 2021).

[41] Coronavirus: Θα μπορούσε η ανάγνωση για την πανδημία να προκαλέσει βλάβη; Διαθέσιμο στο διαδίκτυο https://theconversation.com/coronavirus-could-reading-about-the-pandemic-cause-harm-135585 (προσπελάστηκε στις 15 Ιανουαρίου 2021).

[42] Gandal, Κ. Φοβούμε τον εαυτό μας στο θάνατο. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο: https://www.aier.org/article/scaring-ourselves-to-death/?s=09 (πρόσβαση στις 15 Ιανουαρίου 2021).

[43] Lăzăroiu, G .; Horak, J .; Valaskova, K. Φοβούμε τον εαυτό μας στο θάνατο στην εποχή του COVID-19: Πανδημική συνειδητοποίηση, άγχος από ιούς και μεταδοτικός φόβος. Γλωσσολόγος. Φίλος. Έρευνα. 2020 , 19 , 114–120. [Google Scholar]

[44] Bartholomew, RE; Victor, JS Μια Κοινωνικο-Ψυχολογική Θεωρία Συλλογικών Επιθέσεων Άγχους: Το «Mad Gasser» επανεξετάστηκε. Sociol. Ερ. 2004 , 45 , 229–248.  [Google Scholar] [CrossRef]

[45] Slovic, P. Αντίληψη του κινδύνου. Science 1987 , 236 , 280-285 [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[46] Follert, F .; Daumann, F. Gefahrenwahrnehmung und Politische Entscheidungen. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο:  http://wirtschaftlichefreiheit.de/wordpress/?p=27031 (πρόσβαση στις 9 Ιανουαρίου 2021).

[47] Παραφροσύνη. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο https://lockdownsceptics.org/covid-madness-and-no-end/  (πρόσβαση στις 15 Ιανουαρίου 2021).

[48] Burke, Τ .; Berry, Α .; Taylor, LK; Stafford, Ο .; Murphy, Ε .; Shevlin, Μ .; McHugh, L .; Carr, A. Αυξημένη Ψυχολογική Άγχος κατά τη διάρκεια του COVID-19 και της Καραντίνας στην Ιρλανδία: Μια Εθνική Έρευνα. J. Clin. Med. 2020 , 9 , 3481. [Google Scholar] [CrossRef]

[49] Czeisler, Μ .; Lane, RI; Petrosky, Ε .; Wiley, JF; Christensen, Α .; Njai, R .; Weaver, MD; Robbins, R .; Facer-Childs, ER; Μπάργκερ, LK; et αϊ. Ψυχική υγεία, χρήση ουσιών και αυτοκτονικός ιδεασμός κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 — Ηνωμένες Πολιτείες, 24-30 Ιουνίου 2020. MMWR Morb. Θνητός. Wkly. Rep. 2020 , 69 , 1049–1057. [Google Scholar] [CrossRef]

[50] Pollard, MS; Tucker, JS; Πράσινο, HD Αλλαγές στη χρήση και συνέπειες για το αλκοόλ για ενήλικες κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 στις ΗΠΑ. JAMA Netw. Ανοιχτό 2020 , 3 , e2022942. [Google Scholar] [CrossRef]

[51] Ιωαννίδης, Ι. Ποσοστό θνησιμότητας μολύνσεων COVID-19 συνάγεται από δεδομένα οροεπιπολασμού. Ταύρος. Παγκόσμιο όργανο υγείας. 2021 , 99 , 19F – 33F. Google Scholar] [CrossRef]

[52] Κέντρο Πρόληψης Νοσημάτων και Ελέγχου. Σενάρια σχεδιασμού πανδημίας. 2020. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο:  https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/planning-scenarios.html (προσπελάστηκε στις 15 Ιανουαρίου 2021).

[53] Worldometers. Coronavirus.. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο https://www.worldometers.info/coronavirus/?utm_campaign=homeADemocracynow(2020)%20dvegas1? (Πρόσβαση στις 22 Ιανουαρίου 2021).

[54] Παγκόσμιες εκτιμήσεις για την υγεία του ΠΟΥ. Οι 10 κορυφαίες αιτίες θανάτου. 2020. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/the-top-10-causes-of-death (πρόσβαση στις 15 Ιανουαρίου 2021).

[55] Rozin, σελ .; Royzman, EB Negativity Bias, Negativity Domance και Contagion. Άτομα Soc. Ψυχολ. Αναθ. 2001 , 5 , 296–320[Google Scholar] [CrossRef]

[56] Shoemaker, PJ Hardwired for News: Χρησιμοποιώντας τη Βιολογική και Πολιτιστική Εξέλιξη για να εξηγήσει τη λειτουργία παρακολούθησης. J. Κομ. 1996 , 46 , 32–47. Google Scholar] [CrossRef]

[57] Mineka, S .; Kelly, KA Η σχέση μεταξύ άγχους, έλλειψης ελέγχου και απώλειας ελέγχου . John Wiley & Sons: Οξφόρδη, Ηνωμένο Βασίλειο, 1989; σελ. 163–191. [Google Scholar]

[58] Bon, GL Το πλήθος ; F. Unwin: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 1895. [[Google Scholar]

[59] Turner, RH Συλλογική συμπεριφορά. Στο Εγχειρίδιο Σύγχρονης Κοινωνιολογίας . Faris, REL, Ed .; Rand McNally: Chicago, IL, USA, 1964. [Google Scholar]

[60] 10 εργαλεία για την αντιμετώπιση του μαζικού φόβου. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο:  https://www.psychologytoday.com/us/blog/wander-woman/202003/10-tools-dealing-mass-fear (πρόσβαση στις 15 Ιανουαρίου 2021)

[61] Pietrabissa, G .; Simpson, SG Ψυχολογικές συνέπειες της κοινωνικής απομόνωσης κατά το ξέσπασμα του COVID-19. Εμπρός. Ψυχολ. 2020 , 11 . [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[62] Kim, S.-W .; Su, Κ.-Ρ. Χρήση της ψυχοευροανοσίας κατά του COVID-19. Εγκεφάλου Behav. Άμουν2020 , 87 , 4–5. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[63] Rothbard, M. Ανατομία του κράτους ; Ινστιτούτο Ludwig von Mises: Auburn, AL, ΗΠΑ, 2009. [Google Scholar]

[64] Janis, IL Θύματα του Groupthink ; Houghton: Boston, MA, USA, 1972. [Google Scholar]

[65] Judge, R .; Δρανίτσαρης, G .; Mubashir, Τ .; Bartoszko, J .; Riazi, S. Μια ανάλυση σε επίπεδο χώρας που μετρά τον αντίκτυπο των κυβερνητικών δράσεων, της ετοιμότητας της χώρας και των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων στη θνησιμότητα COVID-19 και σε συναφή αποτελέσματα υγείας. EClinicalMedicine 2020 , 25 , 100464. [Google Scholar] [CrossRef]

[66] Kuhbandner, C .; Homburg, S .; Walach, Η .; Hockertz, S. Ήταν απαραίτητο το λοκντάουν της Γερμανίας Corona; Advance 2020 , προ-εκτύπωση. [Google Scholar]

[67] Asch, SE Επιδράσεις της Ομαδικής Πίεσης στην Τροποποίηση και Στρέβλωση των Κρίσεων . Έγγραφα Ψυχολογίας Gestalt; University of California Press: Berkeley, CA, ΗΠΑ, 2020; σελ. 222-236. [Google Scholar]

[68] Szanto, T. Collaborative Irrationality, Akrasia και Groupthink: Social Disruptions of Emotion Regulation. Εμπρός. Ψυχολ. 2017 , 7 , 2002. [Google Scholar] [CrossRef]

[69] Boss, LP Epidemic Hysteria: Μια ανασκόπηση της δημοσιευμένης βιβλιογραφίας. Επιδημιόλη. Αναθ. 1997 , 19 , 233–243. [Google Scholar] [CrossRef]

[70] Κίνητρα ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης, κάλυψη της κυβέρνησης και ανάπτυξη της κυβέρνησης. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο: https://www.jstor.org/stable/24562196 (πρόσβαση στις 15 Ιανουαρίου 2021).

[71] Sheares, G .; Miklencicova, R .; Grupac, M. Η ιογενής δύναμη των ψεύτικων ειδήσεων: Υποκειμενική κοινωνική ανασφάλεια, COVID-19 Καταστροφική παραπληροφόρηση και αβάσιμες θεωρίες συνωμοσίας. Γλωσσολόγος. Φίλος. Έρευνα. 2020 , 19 , 121–127. [Google Scholar]

[72] Ντονγκ, Μ .; Zheng, J. Επιστολή προς τον συντάκτη: Διαταραχή άγχους που προκαλείται από το Netnews κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης του COVID-19. Προσδοκίες για την υγεία. Εντ J. Δημόσιος Συμμετέχων. Πολιτική υγείας Υγεία 2020 , 23 , 259-260. [Google Scholar] [CrossRef] [PubMed]

[73] Stosny, S. Υπερνίκηση της διαταραχής του άγχους του τίτλου  Διαθέσιμο στο διαδίκτυοhttps://www.psychologytoday.com/us/blog/anger-in-the-age-entitlement/201703/overcoming-headline-stress-disorderK; S’ingh, S .; Singh, LK Ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης στο αποτέλεσμα της μαζικής υστερίας: Μια συγκριτική μελέτη. Εντ J. Res. Υγεία Sci. 2015 , 3 , 457–459. [Google Scholar]

[74] Keles, Β .; McCrae, Ν .; Grealish, A. Μια συστηματική ανασκόπηση: Η επίδραση των κοινωνικών μέσων στην κατάθλιψη, το άγχος και την ψυχολογική δυσφορία στους εφήβους. Εντ J. Adolesc. Νεολαία 2019 , 25 , 79–93. [Google Scholar]

[75] Rosenthal, E. Ήρθε η ώρα να τρομάξεις τους ανθρώπους για το Covid.  Διαθέσιμο στο διαδίκτυο:  https://search.proquest.com/docview/2467540072  (πρόσβαση στις 20 Ιανουαρίου 2021).

[76] Sacerdote, Β .; Sehgal, R .; Cook, M. Γιατί όλες οι ειδήσεις COVID-19 είναι αρνητικές ειδήσεις; NBER: Cambridge, MA, ΗΠΑ, 2020. [Google Scholar] [CrossRef]

[77] Το YouTube θα καταργήσει την παραπληροφόρηση σχετικά με τους εμβολιασμούς COVID-19. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο: https://mashable.com/article/youtube-coronavirus-vaccine-misinformation-ban/   (πρόσβαση στις 20 Ιανουαρίου 2021).

[78] Το δεκαδικό σημείο που εκπλήσσει τον κόσμο. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο:  https://www.aier.org/article/the-decimal-point-that-blew-up-the-world/ (πρόσβαση στις 20 Ιανουαρίου 2021)

[79] Brown, RB Μαθήματα Δημόσιας Υγείας που αντλήθηκαν από μεροληπτικές ειδήσεις για την Υπερεκτίμηση της Θνησιμότητας του Κορωνοϊού. Καταστροφή Med. Προετοιμασία για τη δημόσια υγεία 2020 , 14 , 364–371. [Google Scholar] [CrossRef]

[80] Huerta de Soto, J. Anarchy, God και Pope Francis. Procesos Merc. 2018 , 15 , 337–349. [Google Scholar]

[81] Iverach, Λ .; Menzies, RG; Menzies, RE Άγχος θανάτου και ο ρόλος του στην ψυχοπαθολογία: Επανεξέταση της κατάστασης ενός transdiag-νοστατικού δομή. Κλιν. Ψυχολ. Αναθ. 2014 , 34 , 580–593. [Google Scholar] [CrossRef]

[82] Kuehnelt-Leddihn, EV Η απειλή του κοπαδιού ή το Procrustes at Large ? Bruce: Milwaukee, WI, USA, 1943. [Google Scholar]

[83] Gill, Α .; Lundsgaarde, E. Δαπάνες κοινωνικής πρόνοιας και θρησκευτικότητα. Σιτηρέσιο. Soc. 2004 , 16 , 399–436. [Google Scholar] [CrossRef]

[84] Green, Μ .; Elliott, M. Θρησκεία, Υγεία και Ψυχολογική Ευημερία. J. Θρησκεία. Health 2009 , 49 , 149–163. [Google Scholar] [CrossRef]

[85] Το Brain’s Fear Center έχει ενσωματωμένο αισθητήρα ασφυξίας.  Διαθέσιμο στο διαδίκτυο: https://www.sciencedaily.com/releases/2009/11/091125134651.htm (πρόσβαση στις 20 Δεκεμβρίου 2020).

[86] McNally, RJ  Άγχος ευαισθησία και διαταραχή πανικού. ΒιολΨυχιατρική 2002 , 52 , 938–946. [[Google Scholar] [CrossRef]

[87] Klein, DF False Suffocation Alarms, Spontaneous Panics και Σχετικές Συνθήκες: Μια Ολοκληρωμένη Υπόθεση. ΑψίδαΓεν. Ψυχιατρική 1993 , 50 , 306–317. [Google Scholar] [CrossRef]

[88] Gottfried, PE Πολυπολιτισμικότητα και η πολιτική της ενοχής . University of Missouri Press: Columbia, MI, USA, 2004. [Google Scholar]

[89] Mencken, HL Defense of Women ; Έκδοση Garden City. Συνεργάτης: Garden City, NY, USA, 1922. [Google Scholar]

[90] Robin, C. Fear: Η ιστορία μιας πολιτικής ιδέας . Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης Τύπος: Οξφόρδη, Ηνωμένο Βασίλειο, 2004. [Google Scholar]

[91] Skoll, GR Κοινωνική θεωρία του φόβου: Τρομοκρατία, βασανιστήρια και θάνατος σε έναν μετα-καπιταλιστικό κόσμο . Palgrave Macmillan: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 2011. [Google Scholar]

[92] Stearns, PN American Fear: Οι αιτίες και οι συνέπειες του υψηλού άγχους . Routledge: Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο, 2006. [Google Scholar]

[93] Mausfeld, R. Angst und Macht ; Westend: Φρανκφούρτη, Γερμανία, 2019 σελ. 14–15. [Google Scholar]

[94] Friedman, BH Managing Fear: Η πολιτική της εσωτερικής ασφάλειας. Πολιτική. Επιστήμη Ερ. 2011 , 126 , 77–106. [Google Scholar] [CrossRef]

[95] Τρομοκρατώντας από το «War on Terror». Διαθέσιμο στο διαδίκτυο:  https://www.cair.com/cair_in_the_news/zbigniew-brzezinski-terrorized-by-war-on-terror/

[96] Furedi, F. Πολιτισμός του φόβου Επανεξετάστηκε: Ανάληψη κινδύνων και η ηθική της χαμηλής προσδοκίας: Continuum Compact ; Continuum International Publishing Group: London, UK, 2006. [Google Scholar]

[97] Glassner, Β. Η κουλτούρα του φόβου . Βασικά βιβλία: Νέα Υόρκη, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ, 2018. [Google Scholar]

[98] Higgs, R. Fear: Το Ίδρυμα της εξουσίας κάθε Κυβέρνησης. Ιντεπ. Αναθ. 2006 , 10 , 447–466. [Google Scholar]

[99] Hoppe, H. Hoppe για τα Lockdown Διαθέσιμο στο διαδίκτυο https://mises.org/wire/hoppe-lockdowns (πρόσβαση στις 26 Ιανουαρίου 2021).

[100] Rothbard, MN Man, Economy και State with Power and Market . Ινστιτούτο Ludwig von Mises: Auburn, AL, ΗΠΑ, 2009. [[Google Scholar]

[101] Hoppe, H.-HA Θεωρία του σοσιαλισμού και του καπιταλισμού ; Ινστιτούτο Ludwig von Mises: Auburn, AL, ΗΠΑ, 1989. [[Google Scholar] [CrossRef]

[102] Mises, LV Γραφειοκρατία ; Yale University Press: New Haven, CT, ΗΠΑ, 1944. [Google Scholar]

[103] Ferrero, B. Η μοιραία εξαπάτηση της δημόσιας πολιτικής: Μπορούν τα οικονομικά της Αυστρίας και της δημόσιας επιλογής να αλληλοσυμπληρώνονται; Procesos Merc. Αναθ. Eur. Εικον. Política 2020 , 17 , 327–350. [Google Scholar]

[104] Maor, M. Υπερβολική αντίδραση πολιτικής. J. Δημόσια Πολιτική 2012 , 32 , 231–259. [Google Scholar] [CrossRef]

[105] Maor, M. Στυλ πολιτικής υπερβολικής αντίδρασης κατά τη διάρκεια κατασκευασμένων κρίσεων. Πολιτική Πολιτική2020 , 48 , 523–539. [Google Scholar] [CrossRef]

[106] Sánchez-Bayón, A. Sociología del Poder: Relaciones Institucionales en el Sector Público y con Actores Sociales ; Σύνταξη Sindéresis: Πόρτο, Πορτογαλία, 2019. [Google Scholar]

[107] Sánchez-Bayón, A. Renovación del pensamiento económico-empresarial tras la globalización: Ταλέντο και οικονομία ευτυχίας. Bajo Palabra 2020 , 24 . [Google Scholar] [CrossRef]

[108] Sánchez-Bayón, A. Αμερικανική κρίση ταυτότητας: Επίθεση στην αμερικανική αστική θρησκεία και κίνδυνος trans-Westerness Cogito 2019 , 11 , 23–51. [[Google Scholar]

[109] Sánchez-Bayón, Α .; Garcia De Quevedo, GC; Fuente, C. Αμερικανική πολιτιστική ιστορία κάτω από το θρησκευτικό παράγοντα: Αμερικανικά προβλήματα και τα πέπλα της. Cauriensia Rev. Anu. Σιένκ. Ecles. 2017 , 12 . [Google Scholar]

[110] Sánchez-Bayón, A. Estudio de la idiosincrasia estadounidense desde su Teología política y Ciencias Eclesiásticas. Εστοντ. Ecles. 2018 , 93 , 165–204. [Google Scholar]

[111] Meunier, TAJ Οι πολιτικές πλήρους λοκντάτουν στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης δεν έχουν εμφανείς επιπτώσεις στην επιδημία COVID-19. MedRxiv 2020  [Google Scholar] [CrossRef]

[112] Bjørnskov, C. Λειτουργεί το Lockdown; Σύγκριση μεταξύ των χωρών του Economist. Ηλεκτρόνιο SSRN. Ι . 2020 .  [Google Scholar] [CrossRef]

[113] Ιωαννίδης, Ι. Ένα φιάσκο στη δημιουργία; Καθώς λαμβάνει χώρα η πανδημία του ιού κοραναϊού, λαμβάνουμε αποφάσεις χωρίς αξιόπιστα δεδομένα. STAT , 17 Μαρτίου 2020. [Google Scholar], στα ελληνικά]

[114] Bendavid, Ε .; Ω, Γ. Bhattacharya, J .; Ιωαννίδης, JP Αξιολόγηση Υποχρεωτικών Επιδράσεων Κλειδώματος στο Σπίτι και Κλεισίματος Επιχειρήσεων στην Εξάπλωση του COVID-19. Ευρώ. J. Clin. Έρευνα. 2021 , e13484. Google Scholar] [CrossRef]

[115] Altman, M. Smart Thinking, Lockdown και COVID-19: Επιπτώσεις στη δημόσια πολιτική. J. Behav. Εικον. Πολιτική 2020 , 4 , 23–33 [Google Scholar]

[116] Tucker, J. Your Trauma and Mine: A Retrospective το 2020. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο/https://www.aier.org/article/your-trauma-and-mine-a-retrospective-on-2020/  (προσβάσιμο στις 26 Ιανουαρίου 2021).

[117] Inglesby, τηλεόραση; Nuzzo, JB; O’Toole, Τ .; Henderson, DA Μέτρα μετριασμού της νόσου στον έλεγχο της πανδημικής γρίπης. Biosecur. Βιοτρομοκρατία. Biodef. Πρακτική στρατηγικήςΕπιστήμη 2006 , 4 , 366–375. [Google Scholar] [CrossRef]

[118] Henderson, DA; Courtney, Β .; Inglesby, τηλεόραση; Toner, Ε .; Nuzzo, JB Δημόσια Υγεία και Ιατρικές Αντιδράσεις στην Πανδημία Γρίπης 1957-58. Biosecur. Βιοτρομοκρατία. Biodef. Πρακτική στρατηγικής. Επιστήμη 2009 , 7 , 265–273 [Google Scholar] [CrossRef]

[119] Janaskie, Α .; Gartz, M. Τι είπαν για τα Lockdowns πριν από το 2020. Διαθέσιμο στο διαδίκτυο: https://www.aier.org/article/what-they-said-ab (πρόσβαση στις 26 Ιανουαρίου 2021).

[120] Janaskie, A.; Gartz, M. What They Said About Lockdowns Before 2020. Available online: https://www.aier.org/article/what-they-said-ab(accessed on 26 January 2021).

 

Ολόκληρο σε pdf: image_pdf

One response to “COVID-19 και η Πολιτική Οικονομία της Μαζικής Υστερίας

  1. Θα σημειώσω μόνον – για την ιστορία – κάποια πράγματα : α) Η παρούσα προπαγανδιστική εκστρατεία του Καρτελ του Φαρμάκου, (το οποίο ελέγχεται απο την Αυτοκρατορία Ροκφέλλερ ( οι γνωστες εταιρίες ,Νοβαρτις κλπ ειναι ψευδώνυμα ,στην ουσια) ,έχει ως προηγούμενο -πρωτότυπό της ,την απάτη του «HIV- AIDS». Τίποτε δεν υπήρξε απο αυτα που κατά κόρον ακούει σήμερα ο παγκόσμιος πληθυσμός (με μια γελοία – αυτοματική αναμεταδοση την ιδια μερα ψευδολογιών απο τά παπαγαλάκια «ειδικούς» ) μεταδοτικότητα , ιϊκα φορτία,τεστ , μεταλλάξεις , κλπ, που να μην είχε ηδη χρησιμοποιηθεί στην περιπτωση του «HIV- AIDS». Το πρώτο εκεινο ¨πείραμά» τους πέτυχε, συναντώντας την αμεριστη και απόλυτη αποδοχή ακόμα και απο την ¨αριστερα» ,και ετσι ,βεβαιοι πιά για την επιτυχία, προχωρούν σήμερα στην επέκταση του σε μια ευρυτερη απο την αρχικη ομαδα- στοχο (αιμοφιλικούς,τοξικομανείς,ομοφυλόφιλους κλπ) – τον παγκόσμιο πληθυσμο. Ακόμα και το κεντρικό πρόσωπο που διαχειρίστηκε τοτε ( 1984 και εφεξης) την υποθεση «HIV- AIDS» σε υγειονομικό επιπεδο, ο Anthony Fauci ,παίζει και σημερα τον ιδιο ρόλο. Η ιδια εκεινη αρχική προπαγάνδα χαρακτήριζε όσους κατέρριπταν με επιστημονικά επιχειρήματα της «θεωρία» της ως «αρνητες του AIDS»…
    β) Οι συγγραφεις του αρθρου αναφερονται στο φαινομενο nocebo. Θα σημειωσω εδώ ,για οσους ενδιαφερονται για περισσότερα το βιβλίο του κορυφαίου παθολόγου Roberto Giraldo «ΑΙDS and stressors»,όπου αναπτύσσει τήν θεωρία της πρόκλησης των ανοσολογικών ανεπαρκειών ως αποτελέσματος της ραγδαίας αύξησης των περιβαλλοντικών καί κοινωνικών παραγόντων του στρές ,κατά τό δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.Αποδίδει πρωταρχική σημασία στήν ανακοίνωση στόν ασθενή των αποτελεσμάτων των «τέστ» του «ΗΙV» πού από μόνη της,μέσω του προκαλούμενου τρομακτικού στρές ,διαλύει τό σύστημα της άμυνας του οργανισμού… [ Βλ. το αρθρο μου » «Η απάτη του AIDS και το Καρτέλ του φαρμάκου» (2004) στον ιστότοπο «hivwave» , αλλά και σε …αντιγραφή απο διαφόρους στο διαδικτυο (χωρις να αναφερεται η πηγη)]. Ευχαριστώ για τη φιλοξενία.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s