Παγκόσμια πτώση: το εμπόριο και η τεχνολογία ως πυροκροτητής

Αναδημοσίευση από το Michael Robert’s blog σε μετάφραση ΚΜ για το Avantgarde

Παρ’ όλα τα αισιόδοξα λόγια του Προέδρου Trump σχετικά με την κατάσταση της αμερικανικής οικονομίας, τα τελευταία στοιχεία για την οικονομική δραστηριότητα και τη βιομηχανική παραγωγή υποδηλώνουν ότι η Αμερική εισέρχεται μαζί με την Ευρώπη και την Ιαπωνία σε μια απότομη επιβράδυνση καθώς μπαίνουμε στο δεύτερο εξάμηνο του 2019. Και αυτό σε μια εποχή που ο εμπορικός και τεχνολογικός πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας έχει κλιμακωθεί απειλώντας να προκαλέσει μια ευθεία και άμεση παγκόσμια ύφεση πριν από τη λήξη του έτους.

Οικονομολόγοι της JP Morgan αναφέρουν ότι οι αποκαλούμενοι φετινοί PMI για τις G-3 (ΗΠΑ, Ευρώπη και Ιαπωνία) υποδεικνύουν πτώση 0,7 μονάδων, που αντιστοιχεί σε μόλις 2,5% ετήσια αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ. Οι Δείκτες Διευθυντών Προμηθειών (Purchasing Managers’ Index, PMI) είναι έρευνες για τις απόψεις των εταιρειών σχετικά με τις τρέχουσες και μελλοντικές πωλήσεις και αγορές τους. Έχουν αποδειχθεί λογικοί οδηγοί για την πραγματική παραγωγή. Και μια ανάπτυξη 2,5% παγκοσμίως θεωρείται ότι είναι η «ταχύτητα στάσης» για την παγκόσμια οικονομία, κάτω από την οποία εισερχεται σε ύφεση.

Η JP Morgan διαπιστώνει ότι ο κλάδος που πάσχει περισσότερο είναι η παγκόσμια βιομηχανική παραγωγή – καθώς βρίσκεται κοντά στο 50 των PMI (οτιδήποτε κάτω από 50 σημαίνει συστολή). Ωστόσο, οι υπηρεσίες, οι οποίες αποτελούν το 70-80% των περισσότερων μεγάλων οικονομιών (τουλάχιστον στον επίσημο ορισμό), επίσης γλιστράνε προς τα επίπεδα της μίνι ύφεσης του 2015-6.

Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι το ότι «τα παγκόσμια μέτρα για τις προσδοκίες της βιομηχανικής παραγωγής και των υπηρεσιών φαίνεται ότι θα μειωθούν κατά περίπου 2 μονάδες τον Μάιο και θα ωθήσουν τους δείκτες κάτω από τα χαμηλά επίπεδα που είχαν τεθεί στις αρχές του 2016»   (JPM).

Όπως και άλλες προβλέψεις, η οικονομική προοπτική του ΟΟΣΑ, που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα, προβλέπει χαμηλότερη ανάπτυξη φέτος από ό,τι πέρσι στις περισσότερες μεγάλες οικονομίες – σε ορισμένες περιπτώσεις πολύ πιο αργή. Επιπλέον, ακόμη και το 2020, η παγκόσμια ανάπτυξη δεν θα επανέλθει στο ρυθμό που έφτασε τα τελευταία χρόνια. Ο Angel Gurría, ο γενικός γραμματέας του, δήλωσε: «Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε ένα επικίνδυνο σημείο».

Μέχρι στιγμής, υπήρξαν στην Ευρώπη και την Ιαπωνία ορατά σημάδια επιβράδυνσης και ακόμη και ξεκάθαρης ύφεσης. Αλλά τώρα μπορεί να ακολουθεί και η οικονομία των ΗΠΑ. Ο δείκτης βιομηχανικής παραγωγής PMI των ΗΠΑ μειώθηκε σε 50,6 τον Μάιο, υποδηλώνοντας σχεδόν στασιμότητα. Ήταν η χαμηλότερη ένδειξη από τον Σεπτέμβριο του 2009 καθώς οι νέες παραγγελίες μειώθηκαν για πρώτη φορά από τον Αύγουστο του 2009, ενώ η παραγωγή και η απασχόληση αυξήθηκαν λιγότερο.

PMI βιομηχανικής παραγωγής στις ΗΠΑ

Ο τομέας των υπηρεσιών επίσης μειώθηκε. Ο συνολικός οικονομικός δείκτης έδειξε την ασθενέστερη διεύρυνση στον ιδιωτικό τομέα από τον Μάιο του 2016. Στη συνέχεια, την Παρασκευή, είχαμε πραγματικά στοιχεία για τα αμετάβλητα αγαθά που παράγονται στις Η.Π.Α. Τον Μάιο, οι νέες παραγγελίες μειώθηκαν κατά 2,1% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, τον Απρίλιο του 2019. Ο εξοπλισμός μεταφοράς, ο οποίος μειώθηκε επίσης για τους δύο από τους τελευταίους τρεις μήνες, οδήγησε τη μείωση. Η πρόβλεψη του μοντέλου GDPNow της Atlanta Fed (ένας πολύ αξιόπιστος δείκτης για τη μελλοντική ανάπτυξη) θέτει την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το δεύτερο τρίμηνο του 2019 σε μόλις 1,3%.

Όταν φτάνουμε στην Ευρώπη, τα τελευταία στοιχεία για την ατμομηχανή της Ευρώπης, τη γερμανική βιομηχανική δραστηριότητα, συνιστούν μια ιδιαίτερα θλιβερή εικόνα. Οι ενδείξεις του Μαΐου έδειξαν και πέμπτο μήνα συρρίκνωσης στη βιομηχανική παραγωγή, καθώς οι νέες παραγγελίες συνέχισαν να μειώνονται απότομα, κυρίως λόγω της μειωμένης ζήτησης σε ολόκληρη την αυτοκινητοβιομηχανία και των επιπτώσεων της κατάργησης του πελατολογίου. Επιπλέον, το ποσοστό των απωλειών θέσεων εργασίας επιταχύνθηκε από τον Ιανουάριο του 2013.

Γερμανικός βιομηχανικός τομέας PMI

Μολονότι ο τομέας των υπηρεσιών συγκρατείται, η γενική δραστηριότητα στη Γερμανία φαίνεται πολύ αδύναμη. Και η έρευνα για το επιχειρηματικό ηθικό βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδό της για σχεδόν πέντε χρόνια. Η δραστηριότητα στην ευρωζώνη στο σύνολό της επίσης βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο της πενταετίας.

Σύνθετος PMI της Ευρωζώνης

Η οικονομία της Ιαπωνίας  «επιδεινώνεται» για πρώτη φορά σε περισσότερα από έξι χρόνια, σύμφωνα με έναν από τους κυριότερους δείκτες της κυβέρνησης. Ο δείκτης οικονομικών συνθηκών που καταρτίστηκε από το Γραφείο του Υπουργικού Συμβουλίου της Ιαπωνίας υποχώρησε κατά 0,9% από τον Φεβρουάριο έως τον Μάρτιο. Αυτό ώθησε τις στατιστικές υπηρεσίες της κυβέρνησης να αναθεωρήσουν προς τα κάτω την εκτίμησή τους για την οικονομία από την «αποδυνάμωση» στην «επιδείνωση» – το χαμηλότερο από τα πέντε επίπεδα. Την τελευταία φορά που το Γραφείο του Υπουργικού Συμβουλίου χρησιμοποίησε τον κατώτατο βαθμό για να περιγράψει την οικονομία ήταν τον Ιανουάριο του 2013. Ο οικονομολόγος της Barclays Kazuma Maeda δήλωσε ότι η  «μηχανική» υποβάθμιση της αξιολόγησης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ύφεση ήταν μπροστά μας. Αλλά πρόσθεσε: «υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία για μια οικονομική ύφεση».

Η ονομαστική αύξηση της δραστηριότητας στην Ιαπωνία, η οποία μπορεί να θεωρηθεί ως επικαιροποιημένη προσέγγιση του ονομαστικό ΑΕΠ, μειώνεται από το τέλος του 2017, καθώς η μείωση της πραγματικής αύξησης της παραγωγής ήταν μεγαλύτερη από την άνοδο του πληθωρισμού. Όσον αφορά την κρίσιμη μέτρηση της ονομαστικής δραστηριότητας, ο ρυθμός αύξησης μειώθηκε τώρα σε περίπου 0,5%, χαμηλότερα από ό,τι ήταν στο κατώτερο σημείο του αποπληθωριστικού σοκ του 2016.

Πέραν αυτού, αξίζει να σημειωθεί ότι η Ιαπωνία υποτίθεται ότι αποτελεί την επιτομή της κεϋνσιανής δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής. Η Τράπεζα της Ιαπωνίας έχει αρνητικά επιτόκια και έχει πρακτικά αγοράσει όλα τα κρατικά ομόλογα που διατίθενται από τις τράπεζες, καθώς και τα εταιρικά χρέη και μετοχές, μέσω μαζικών πιστωτικών ενέσεων κατά τα τελευταία δέκα χρόνια. Και έχει σταθερά δημοσιονομικά ελλείμματα για να προσπαθήσει να ενισχύσει την οικονομία – τόσο, ώστε το δημόσιο χρέος προς το ΑΕΠ είναι το υψηλότερο στον κόσμο. Αλλά η ανάπτυξη του ονομαστικού ΑΕΠ και οι τιμές εξακολουθούν να παραμένουν στάσιμες.

Εκείνοι που υποστηρίζουν τη Σύγχρονη Νομισματική Θεωρία θα πρέπει να σημειώσουν. Ναι, μπορείτε να διατηρείτε μόνιμα δημοσιονομικά ελλείμματα και να αυξήσετε το δημόσιο χρέος χωρίς συνέπειες για τον πληθωρισμό ή ακόμα και το νόμισμα σε μια οικονομία όπως η Ιαπωνία. Αλλά δεν μπορείτε να πάρετε μια μόνιμη ώθηση για την ανάπτυξη εάν οι εταιρείες και η κυβέρνηση της Ιαπωνίας δεν επενδύσουν. Η δημιουργία χρημάτων δεν δημιουργεί απαραιτήτως αξία. Η ειρωνεία είναι ότι ο πρωθυπουργός Άμπε σχεδιάζει να αυξήσει τον φόρο επί των πωλήσεων αργότερα εντός του έτους, προκειμένου να μειώσει τα ελλείμματα και τους δείκτες χρέους σύμφωνα με τη νεοφιλελεύθερη πολιτική. Την τελευταία φορά που το έκανε, η Ιαπωνία έπεσε σε ύφεση.

Εκτός από τα ιμπεριαλιστικά μπλοκ, οι οικονομίες της αποκαλούμενης «αναδυόμενης αγοράς» επιβραδύνουν επίσης. Η Τουρκία, η Αργεντινή και το Πακιστάν βρίσκονται ήδη σε ύφεση. Η Βραζιλία και η Νότια Αφρική βρίσκονται στο χείλος. Και οι ροές κεφαλαίων σε αυτές τις οικονομίες από το ιμπεριαλιστικό μπλοκ είναι αναιμικές, ενώ οι επενδύσεις του δημόσιου τομέα έχουν σχεδόν σταματήσει.

Οι καθαρές δημόσιες επενδύσεις στις χώρες των αναδυόμενων αγορών μειώθηκαν για πρώτη φορά κάτω από το 1% του ΑΕΠ, δημιουργώντας φόβους για διεύρυνση των κενών υποδομής. Το μερίδιο του εθνικού προϊόντος που ξοδεύουν οι κυβερνήσεις των αναπτυσσόμενων χωρών σε επενδύσεις υποδομής όπως τα σχολεία, τα νοσοκομεία και οι μεταφορικές και ηλεκτροπαραγωγικές υποδομές, χωρίς την υποτίμηση του υφιστάμενου μετοχικού κεφαλαίου, έχει μειωθεί από 3,3% το 1997 σε μόλις 0,9% πέρυσι, σύμφωνα με στοιχεία του ΔΝΤ. Αυτό είναι πολύ χαμηλότερο από ό,τι πιστεύει το ΔΝΤ ότι χρειάζεται για να καλυφθούν βασικές ανάγκες και να επιτραπεί στις χώρες να κλείσουν κενά υποδομών που επιβραδύνουν τον ρυθμό ανάπτυξης.

Πράγματι, εάν βγει από το κάδρο η Κίνα, τότε η ανάπτυξη των επενδύσεων μειώνεται στις υπόλοιπες οικονομίες της ομάδας G20. Μόνο οι ΗΠΑ και η Ινδία κρατούν τις επενδύσεις θετικές. Αν δεν αντέξουν, καθώς η επένδυση είναι η ατμομηχανή, θα ακολουθήσει μια παγκόσμια ύφεση.

Αν η Κίνα εξαιρεθεί από τα δεδομένα, ο σταθμισμένος μέσος όρος για τον υπόλοιπο κόσμο είναι 3,9% του ΑΕΠ, σημαντικά χαμηλότερος από το 4,8% που παρατηρήθηκε πρόσφατα το 2010. Οι 49 αναπτυσσόμενες χώρες με χαμηλό εισόδημα, κυρίως η Αφρική, αλλά και οι χώρες όπως το Βιετνάμ, το Μπανγκλαντές και η Μολδαβία, είναι ακόμη πιο άσχημα, με το ΔΝΤ να υπολογίζει ότι πρέπει να επενδύσουν επιπλέον 7,1% του ΑΕΠ ετησίως μέχρι το 2030 μόνο στους δρόμους, την ηλεκτρική ενέργεια και το νερό. Με την προσθήκη της υγείας και της εκπαίδευσης, αυτό αυξάνεται σε ένα κολοσσιαίο 15,4% του ΑΕΠ, ή 528 δισ. δολ, το χρόνο.

Η χαμηλή κερδοφορία εξηγεί, πάνω απ’ όλα, γιατί οι εταιρικές επενδύσεις ήταν τόσο αδύναμες από το 2009.  Τα κέρδη κυρίως έχουν μετατραπεί σε χρηματοοικονομική κερδοσκοπία: συγχωνεύσεις και εξαγορές, εξαγορές μετοχών και πληρωμές μερισμάτων. Επίσης, υπήρξε συσσώρευση μετρητών από τις FAANGS (Facebook, Amazon, Apple, Netflix and Google). Όλα αυτά οφείλονται στο γεγονός ότι η κερδοφορία των παραγωγικών επενδύσεων παραμένει ιστορικά χαμηλή.

Ο άλλος βασικός παράγοντας της μακράς ύφεσης ήταν η άνοδος του χρέους, ιδιαίτερα του εταιρικού χρέους. Με χαμηλή κερδοφορία, οι εταιρείες έχουν συγκεντρώσει περισσότερα χρέη για να χρηματοδοτήσουν έργα ή να κερδοσκοπήσουν. Οι μεγάλες εταιρείες όπως η Apple ή η Microsoft μπορούν να το κάνουν αυτό επειδή έχουν τα χρηματικά εργαλεία να υποχωρήσουν, αν κάτι πάει στραβά. Οι μικρότερες εταιρείες μπορούν να διαχειριστούν αυτό το σπιράλ του χρέους μόνο επειδή τα επιτόκια παραμένουν στα χαμηλότερα επίπεδα όλων των εποχών και έτσι η εξυπηρέτηση του χρέους εξακολουθεί να είναι εφικτή – εφ’ όσον δεν υπάρχει πτώση των πωλήσεων και των κερδών.

Όταν τα βασικά στοιχεία, όπως η κερδοφορία και το χρέος, γίνονται μη ικανοποιητικά για το κεφάλαιο, τότε οτιδήποτε μπορεί να προκαλέσει πτώση. Κάθε κρίση έχει διαφορετική αιτία ή άμεση αιτία. Η διεθνής ύφεση του 1974-5 προκλήθηκε από την απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου και οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν τον χρυσό κανόνα δολαρίου-χρυσού. Η κάμψη του 1980-82 προκλήθηκε από μια φούσκα κατοικιών στην Ευρώπη και από μια κρίση βιομηχανικής παραγωγής στις μεγάλες οικονομίες. Η ύφεση του 1990-2 προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράκ ια τις τιμές του πετρελαίου. Η ήπια ύφεση του 2001 ήταν το αποτέλεσμα της έκρηξης της φούσκας dot.com. Και η Μεγάλη Ύφεση (2008) ξεκίνησε με την κατάρρευση της φούσκας των κατοικιών στις ΗΠΑ και την επακόλουθη πιστωτική κρίση που προκλήθηκε από τη διεθνή διαφοροποίηση των πιστωτικών παραγώγων. Όμως, πίσω από κάθε κρίση βρισκόταν μια καθοδική κίνηση στην κερδοφορία του παραγωγικού κεφαλαίου και τελικά μια επιβράδυνση ή μείωση της μάζας των κερδών. (Η σχέση επενδύσεων κέρδους).

Τώρα φαίνεται πιθανό ότι ο εν εξελίξει εμπορικός πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας θα μπορούσε να αποτελέσει τον πυροκροτητή μιας παγκόσμιας ύφεσης. Ασφαλώς, η αμερικανική επενδυτική τράπεζα, η Morgan Stanley, ανέφερε έναν τέτοιο κίνδυνο. «Ενώ μια προσωρινή κλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων θα μπορούσε να ξεπεραστεί χωρίς ιδιαίτερη ζημιά, μια συνεχής κατάρρευση θα προκαλούσε σοβαρό πόνο. Αν οι συνομιλίες σταματήσουν, δεν υπάρξει συμφωνία και οι ΗΠΑ επιβάλουν δασμούς 25% στα υπόλοιπα περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια εισαγωγών από την Κίνα, η παγκόσμια οικονομία θα κινηθεί προς την ύφεση» , ανέφεραν οι αναλυτές της τράπεζας σε ένα σημείωμα.

Ο ΟΟΣΑ επίσης υπογράμμισε τον κίνδυνο που προέρχεται από τον εμπορικό πόλεμο. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το διεθνές εμπόριο έχει επιβραδυνθεί απότομα. Ο ρυθμός αύξησής του μειώθηκε από 5,5% το 2017 σε αυτό που ο ΟΟΣΑ πιστεύει ότι θα είναι 2,1% και 3,1% φέτος και μετά αντίστοιχα. Αυτό είναι χαμηλότερο από την προβλεπόμενη οικονομική ανάπτυξη, που σημαίνει ότι το εμπόριο συρρικνώνεται ως ποσοστό της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας. Από το 2009, η επιβράδυνση της αύξησης των επενδύσεων οδήγησε σε επιβράδυνση της ανάπτυξης του εμπορίου. Και το ΔΝΤ εκτιμά ότι τα τρία τέταρτα της επιβράδυνσης της ανάπτυξης του εμπορίου θα μπορούσαν να αποδοθούν στην εξασθένηση της οικονομικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα στις επενδύσεις. Αλλά τώρα φαίνεται να συμβαίνει το αντίθετο.

Οι αριθμοί του ΟΟΣΑ για τις συνολικές επενδύσεις επιβεβαιώνονται από τα πιο λεπτομερή δεδομένα. Οι περισσότερες επενδυτικές δαπάνες των μεγάλων αμερικανικών εταιρειών, όπως αναφέρονται σε κανονιστικές καταθέσεις, έχουν καθυστερήσει δραματικά. Μια έρευνα της Wall Street Journal για 356 από τις εταιρείες S&P 500 διαπίστωσε ότι δαπάνησαν μόλις 3% περισσότερο για κεφάλαια το πρώτο τρίμηνο του έτους, ενώ πριν από ένα χρόνο είχαν δαπανήσει 20%. Για τους μεγαλύτερους επενδυτές κεφαλαίου, οι επενδύσεις μειώθηκαν κατακόρυφα. Το φαινόμενο των εμπορικών τριβών φαίνεται να είναι η κύρια αιτία – άμεσα για τις επιχειρήσεις που εξαρτώνται ιδιαίτερα από την κινεζική ζήτηση, όπως οι εξειδικευμένοι παραγωγοί τσιπ, καθώς και έμμεσα μέσω της αυξημένης αβεβαιότητας που διαδίδεται στην οικονομία. Μια άλλη έρευνα διαπίστωσε ότι πολλές αμερικανικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Κίνα επίσης αποφεύγουν τις επενδύσεις.

Η Morgan Stanley προειδοποίησε επίσης να μην υποτιμηθεί ο αντίκτυπος των εμπορικών εντάσεων με διάφορους τρόπους. Πρώτον, οι επιπτώσεις στον εταιρικό τομέα των ΗΠΑ θα ήταν πιο διαδεδομένες καθώς η Κίνα θα μπορούσε να θέσει μη δασμολογικά εμπόδια, όπως ο περιορισμός των αγορών. Δεδομένης της παγκόσμιας επιβράδυνσης της ανάπτυξης που θα ακολουθήσει, τα κέρδη από τις διεθνείς δραστηριότητες των επιχειρήσεων θα πληγούν και οι εταιρείες δεν θα είναι σε θέση να περάσουν πλήρως τις αυξήσεις των τιμολογίων στους καταναλωτές.

Αυτό που καθιστά πιθανό το να μην επιλυθεί ειρηνικά ο εμπορικός πόλεμος ώστε να αποφευχθεί μια παγκόσμια ύφεση είναι ότι η μάχη μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας δεν αφορά μόνο το «αθέμιτο εμπόριο», αλλά είναι πολύ περισσότερο μια προσπάθεια των ΗΠΑ να διατηρήσουν την παγκόσμια τεχνολογική υπεροχή έναντι της ταχείας ανόδου της Κίνας. Η επίθεση κατά της Huawei, που διοργανώνεται παγκοσμίως από τις ΗΠΑ, είναι μόνο η αρχή.

Μια αλυσιδωτή αντίδραση βρίσκεται σε εξέλιξη καθώς μια γιγαντιαία βιομηχανία προετοιμάζεται για ένα βίαιο σοκ. Η αμερικανική τράπεζα επενδύσεων Goldman Sachs έχει σημειώσει ότι, από το 2010, ο μόνος τόπος όπου τα εταιρικά κέρδη έχουν επεκταθεί είναι στις ΗΠΑ. Και αυτό, σύμφωνα με την Goldmans, οφείλεται ολοκλήρου στις σουπερ-τεχνολογικές (super-tech) εταιρείες. Η παγκόσμια κερδοφορία στην ex tech είναι μόνο μέτρια υψηλότερη από ό,τι πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση, ενώ τα κέρδη της τεχνολογίας έχουν κινηθεί απότομα προς τα πάνω (αντανακλώντας κυρίως τον αντίκτυπο των μεγάλων αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών).

Η επιβράδυνση της ανάπτυξης οφείλεται στις χαμηλές επενδύσεις και τη χαμηλή κερδοφορία στις περισσότερες οικονομίες και στους περισσότερους τομείς. Μόνο οι τεράστιες εταιρείες τεχνολογίας στις ΗΠΑ έχουν καταφέρει να αντισταθούν σε αυτή την τάση, με τη βοήθεια μιας πρόσφατης  αύξησης των κερδών τους από τις φορολογικές «μεταρρυθμίσεις» του Trump. Αλλά τώρα ο πόλεμος της τεχνολογίας με την Κίνα θα χτυπήσει και τα τεχνολογικά κέρδη – ακόμα κι αν οι ΗΠΑ και η Κίνα καταλήξουν σε μια εμπορική συμφωνία.

Το ΔΝΤ ανησυχεί πολύ. Η νέα επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Gita Gopinath, σχολίασε: «Αν και οι επιπτώσεις στην παγκόσμια ανάπτυξη είναι σχετικά μικρές αυτή τη στιγμή, η πρόσφατη κλιμάκωση θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τις επιχειρήσεις και το συναίσθημα της χρηματοπιστωτικής αγοράς, διαταράσσοντας τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, και να θέσει σε κίνδυνο την προβλεπόμενη ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας  το 2019». Ο  Roberto Azevedo, γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, δήλωσε ότι ο εμπορικός πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας πλήττει την παγκόσμια οικονομία. Ο ΠΟΕ έχει παρακαμφθεί από τις ΗΠΑ, καθώς η κυβέρνηση Τράμπ επιτίθεται απευθείας στην Κίνα. Ο Azevedo δήλωσε ότι: «Το τελευταίο έτος εισήχθησαν περιοριστικά μέτρα ύψους $580 δις, δηλαδή επτά φορές περισσότερα από ό,τι το προηγούμενο έτος. Αυτό συγκρατεί τους επενδυτές και τους καταναλωτές και φυσικά έχει αντίκτυπο στην επέκταση της παγκόσμιας οικονομίας. Όλοι χάνουν… κάθε χώρα θα χάσει αν δεν βρούμε λύση για αυτό.»

Πράγματι.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s