Για τους δικτάτορες και τα υψώματα του Όσλο [Τρότσκι 1936]

KENYA / GEHEIM GENOOTSCHAP MAU MAUΜετάφραση Μ.Μ. [1η στα ελληνικά] για το Avantgarde

Λ.Τρότσκυ: Για τους δικτάτορες και τα υψώματα του Όσλο

Πηγή: On Dictators and the Heights of Oslo, 22/4/1936

Γράμμα σ’ έναν Άγγλο Σύντροφο

Με μεγάλη έκπληξη διάβασα την αναφορά του συνεδρίου του Ανεξάρτητου Εργατικού Κόμματος (ILP) στη New Leader στις 17 Απρίλη του 1936. Πραγματικά δεν είχα ποτέ αυταπάτες σχετικά με τους Πασιφιστές Κοινοβουλευτικούς που διευθύνουν το ILP. Όμως η πολιτική τους θέση και η συμπεριφορά τους στο συνέδριο ξεπερνούν ακόμη και τα όρια που συνήθως περιμένουμε από αυτούς. Είμαι σίγουρος ότι εσύ και οι φίλοι σου βγάλατε περίπου τα ίδια συμπεράσματα όπως κι εμείς εδώ. Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορώ να αποφύγω να κάνω μερικές παρατηρήσεις.

1.

Ο Maxton και οι άλλοι αποφάνθηκαν ότι ο Ιταλο-Αιθιοπικός πόλεμος είναι «μια σύγκρουση μεταξύ δύο αντίπαλων δικτατόρων». Αυτοί οι πολιτικοί έχουν την εντύπωση ότι το γεγονός αυτό απαλλάσσει το προλεταριάτο από το καθήκον να επιλέξει μεταξύ δύο δικτατόρων. Έτσι καθορίζουν το χαρακτήρα του πολέμου από την πολιτική μορφή του κράτους, ενώ οι ίδιοι εξετάζουν αυτήν την πολιτική μορφή με έναν επιφανειακό και καθαρά περιγραφικό τρόπο, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις κοινωνικές βάσεις των δύο «δικτατοριών». Ένας δικτάτορας μπορεί να παίξει έναν πολύ προοδευτικό ρόλο στην ιστορία. Για παράδειγμα, ο Όλιβερ Κρόμγουελ, ο Ροβεσπιέρος, κλπ. Από την άλλη μεριά, καταμεσής της Αγγλικής δημοκρατίας ο Λόυντ Τζόρτζ άσκησε μια εξαιρετικά αντιδραστική δικτατορία κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αν ένας δικτάτορας τεθεί επικεφαλής του επόμενου ξεσηκωμού του Ινδικού λαού με σκοπό να σπάσει τα Βρετανικά δεσμά, θα αρνούνταν ο Maxton την υποστήριξή του σε αυτόν τον δικτάτορα; Ναι ή όχι; Εάν όχι, γιατί αρνείται την υποστήριξή του στον Αιθίοπα «δικτάτορα» που προσπαθεί να αποτινάξει τα Ιταλικά δεσμά;

Ένας θρίαμβος του Μουσολίνι θα σημάνει την ενίσχυση του φασισμού, την ενδυνάμωση του ιμπεριαλισμού και την αποθάρρυνση των αποικιοκρατούμενων λαών στην Αφρική και αλλού. Η νίκη του Negus, ωστόσο, θα σήμαινε ένα δυνατό χτύπημα όχι μόνο στον Ιταλικό ιμπεριαλισμό αλλά και στον ιμπεριαλισμό συνολικά, και θα έδινε μια δυνατή ώθηση στις επαναστατικές δυνάμεις των καταπιεσμένων λαών. Θα πρέπει να είναι κανείς τελείως τυφλός για να μην το βλέπει αυτό.

2.

Ο McGovern τοποθετεί την «καημένη Αιθιοπία» του 1935 στο ίδιο επίπεδο με το «καημένο Βέλγιο» του 1914. Και στις δύο περιπτώσεις αυτό σημαίνει υποστήριξη του πολέμου. Λοιπόν, το «καημένο το Βέλγιο» έχει δέκα εκατομμύρια σκλάβους στην Αφρική, ενώ ο Αιθιοπικός λαός παλεύει για να πάψει να είναι σκλάβος της Ιταλίας. Το Βέλγιο ήταν και παραμένει ένας κρίκος της Ευρωπαϊκής ιμπεριαλιστικής αλυσίδας. Η Αιθιοπία δεν είναι παρά θύμα των ιμπεριαλιστικών ορέξεων. Το να βάζει κανείς τις δύο υποθέσεις στο ίδιο επίπεδο είναι η απόλυτη ανοησία.

Από την άλλη μεριά, η υποστήριξη της άμυνας της Αιθιοπίας ενάντια στην Ιταλία δε σημαίνει με κανέναν τρόπο την ενθάρρυνση του Βρετανικού Ιμπεριαλισμού να κάνει πόλεμο. Αυτό έχει εξηγηθεί μέσα από πολλά άρθρα στη New Leader. Το συμπέρασμα του McGovern ότι καθήκον του ILP είναι να «μην αναμειχθεί στη διαμάχη μεταξύ δύο δικτατόρων», είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα της πνευματικής και ηθικής ανικανότητας του πασιφισμού.

3.

Ωστόσο, το πιο αισχρό απ’ όλα έρχεται αμέσως μετά την ψηφοφορία. Αφού το συνέδριο απέρριψε το σκανδαλώδη πασιφιστικό κομπογιαννιτισμό με ψήφους 70-57, ο τρυφερός πασιφιστής Maxton σημάδεψε κατάστηθα με το τελεσιγραφικό του ρεβόλβερ το συνέδριο και το εξανάγκασε να βγάλει μια νέα απόφαση με ψήφους 93-39. Βλέπουμε λοιπόν ότι δικτάτορες δεν υπάρχουν μόνο στη Ρώμη και στην Αντίς Αμπέμπα αλλά και στο Λονδίνο. Από τους τρεις αυτούς δικτάτορες θεωρώ πιο επιζήμιο αυτόν που αρπάζει το ίδιο του το κόμμα απ’ το λαιμό στο όνομα του κοινοβουλευτικού του κύρους και της πασιφιστικής του σύγχυσης. Ένα κόμμα που ανέχεται μια τέτοια συμπεριφορά δεν είναι επαναστατικό κόμμα διότι εάν εγκαταλείπει (ή «αναβάλλει») μια θέση αρχής πάνω σε ένα εξαιρετικής σημασίας ζήτημα εξαιτίας των απειλών για παραίτηση του Maxton, τότε την κρίσιμη στιγμή δε θα μπορέσει να αντισταθεί στην ασύγκριτα πιο δυνατή πίεση της μπουρζουαζίας.

4.

Με μια υπερβολική πλειοψηφία, το συνέδριο απαγόρεψε την ύπαρξη ομάδων μέσα στο κόμμα. Ωραία! Αλλά σε ποιανού το όνομα έστειλε ο Maxton τελεσίγραφο στο συνέδριο; Στο όνομα της κοινοβουλευτικής ομάδας η οποία θεωρεί τον κομματικό μηχανισμό ατομική της ιδιοκτησία και που στην πραγματικότητα αντιπροσωπεύει τη μόνη κλίκα που θα έπρεπε να χτυπηθεί σκληρά από σεβασμό στις δημοκρατικές αποφάσεις του συνεδρίου. Ένα κόμμα που διαλύει τις αντιπολιτευτικές ομάδες και επιτρέπει στην κυρίαρχη κλίκα να κάνει ό,τι της κάνει κέφι, δεν είναι επαναστατικό κόμμα. Δε θα μπορέσει να οδηγήσει το προλεταριάτο στη νίκη.

5.

Η θέση του Fenner Brockway πάνω σε αυτό το ζήτημα είναι ένα εξαιρετικά διδακτικό δείγμα της πολιτικής και ηθικής ανεπάρκειας του κεντρισμού. Ο Fenner Brockway ήταν αρκετά τυχερός ώστε να υιοθετήσει μια σωστή άποψη πάνω σε ένα σημαντικό ζήτημα, μια άποψη που συμπίπτει με τη δική μας. Η διαφορά, ωστόσο, έγκειται στο ότι εμείς οι μαρξιστές παίρνουμε το ζήτημα στα σοβαρά. Για τον Fenner Brockway, από την άλλη, αποτελεί ένα ζήτημα «δευτερεύον». Πιστεύει πως είναι καλύτερο για τους Βρετανούς εργάτες να έχουν για πρόεδρο τον Maxton με μια λανθασμένη άποψη, παρά να έχουν τη σωστή άποψη χωρίς τον Maxton. Αυτή είναι η μοίρα του κεντρισμού – να θεωρεί τα δευτερεύοντα σημαντικά και τα σημαντικά δευτερεύοντα. Γι’ αυτό δεν πρέπει ποτέ να παίρνουμε στα σοβαρά τον κεντρισμό.

6.

Πάνω στο ζήτημα της Διεθνούς, η παλιά σύγχυση επιβεβαιώθηκε για άλλη μια φορά, παρά την προφανή χρεοκοπία της προηγούμενης προοπτικής. Σε κάθε περίπτωση, τίποτα πια δε λέγεται σχετικά με μία «πρόσκληση» από την Τρίτη Διεθνή. Ο κεντριστής όμως δεν παίρνει τίποτα στα σοβαρά. Ακόμη και τώρα που παραδέχεται πως δεν υπάρχει μια προλεταριακή Διεθνής, διστάζει να οικοδομήσει μία. Γιατί; Γιατί δεν έχει αρχές.

Γιατί δεν μπορεί να έχει αρχές. Γιατί εάν κάνει για μια φορά τη λογική προσπάθεια να υιοθετήσει μια θέση αρχής σε ένα και μόνο σημαντικό ζήτημα, δέχεται αμέσως ένα τελεσίγραφο από τη δεξιά και αρχίζει να υποχωρεί. Πως μπορεί να σκεφτεί ένα στρογγυλεμένο επαναστατικό πρόγραμμα κάτω από αυτές τις συνθήκες; Έπειτα εκφράζει την πνευματική και ηθική ανικανότητά του με τη μορφή βαθυστόχαστων αφορισμών, ότι η νέα Διεθνής πρέπει να προκύψει από την «ανάπτυξη των σοσιαλιστικών κινημάτων», δηλαδή, από το ιστορικό προτσές, το οποίο πραγματικά οφείλει να παράξει κάτι κάποια μέρα. Αυτός ο αμφίβολος σύμμαχος έχει, ωστόσο, ποικίλους τρόπους: έφτασε ακόμη και στο σημείο να υποβαθμίσει τη Διεθνή του Λένιν στο επίπεδο της Δεύτερης. Γι’ αυτό οι προλετάριοι επαναστάτες θα πρέπει να χαράξουν τη δική τους πορεία στο δικό τους μονοπάτι, δηλαδή, να επεξεργαστούν το πρόγραμμα της νέας Διεθνούς και, βασιζόμενοι στις ευνοϊκές τάσεις του ιστορικού προτσές, να βοηθήσουν ώστε να επικρατήσει αυτό το πρόγραμμα.

7.

Ο Fenner Brockway, μετά την αξιοθρήνητη συνθηκολόγηση με τον Maxton, βρήκε ξανά το κουράγιο να ξεκινήσει την πάλη ενάντια στο γράφοντα. Αυτός, ο Brockway, δεν μπορεί να επιτρέψει την κατασκευή μιας νέας Διεθνούς από τα «υψώματα του Όσλο». Αφήνω κατά μέρος το γεγονός ότι δε ζω στο Όσλο και ότι, επιπλέον, το Όσλο δεν είναι χτισμένο πάνω σε υψώματα. Οι αρχές που υπερασπίζομαι από κοινού με πολλές χιλιάδες συντρόφους δεν έχουν κανέναν απολύτως τοπικό ή γεωγραφικό χαρακτήρα. Είναι Μαρξιστικές και παγκόσμιες. Τις διατυπώνουμε, τις αναπτύσσουμε και τις υπερασπιζόμαστε σε διατριβές, φυλλάδια και βιβλία. Εάν ο Fenner Breockway βρίσκει αυτές τις αρχές λανθασμένες, ας αντιτάξει τις δικές του. Είμαστε πάντα έτοιμοι να διδαχτούμε καλύτερα. Δυστυχώς όμως ο Fenner Brockway δεν μπορεί να τολμήσει να μπει σ’ αυτό το πεδίο, γιατί μόλις παρέδωσε στον Maxton αυτό το τόσο ασήμαντο πακέτο αρχών. Γι’ αυτό δεν του ‘χει μείνει πλέον τίποτα να κάνει εκτός από χαριτωμένες αναφορές για τα «υψώματα του Όσλο», όπου αμέσως διέπραξε ένα τριπλό σφάλμα: σχετικά με τη διεύθυνσή μου, την τοπογραφία της Νορβηγικής πρωτεύουσας και, τελευταίο αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, τις θεμελιώδης αρχές της διεθνούς δράσης.

Τα συμπεράσματά μου; Η υπόθεση του ILP μου φαίνεται πως δεν έχει ελπίδα. Οι 39 αντιπρόσωποι που, παρά την αποτυχία της φράξιας του Fenner Brockway, δεν παραδόθηκαν στο τελεσίγραφο του Maxton πρέπει να αναζητήσουν τρόπους προετοιμασίας ενός πραγματικά επαναστατικού κόμματος για το Βρετανικό προλεταριάτο. Αυτό μπορεί να σταθεί μόνο κάτω από τη σημαία της 4ης Διεθνούς.

Λέων Τρότσκυ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s