Ο αντιαποικιακός αγώνας στην σκέψη του Πάμπλο: Το παράδειγμα της Αλγερίας

 

Pablo 2

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί την βάση της ομιλίας του Χ.Κ. με τον αντίστοιχο τίτλο στο τριήμερο «Διαδρομές του επαναστατικού μαρξισμού στην ΕλλάδỨπου διοργανώθηκε από το Ινστιτούτο Πολιτικών και Κοινωνικών ερευνών Παντελής Πουλιόπουλος. Λόγω του περιορισμένου χρόνου, κάποιες πτυχές του κειμένου δεν έγινε κατορθωτό να ειπωθούν. Το κείμενο αποτελεί μία πρώτη αρχική εργασία για τη δράση των οπαδών της Τετάρτης Διεθνούς στην Αλγερινή Επανάσταση και αφήνουμε για το μέλλον μία πιο ενδελεχή μελέτη της. Το συγκεκριμένο κείμενο παράλληλα εντάσσεται και στην έναρξη μίας συζήτησης για τον «παραδοσιακό αντιαποικιακό αγώνα» και τον τρόπο με τον οποίο συνδέεται με τη σημερινή κατάσταση που επικρατεί στις χώρες της Β. Αφρικής και της Μ. Ανατολής.

Avantgarde

«Σήμερα η αποικιακή βάση του καπιταλιστικού συστήματος τείνει να εξαρθρωθεί κάτω από τα τρομερά χτυπήματα που της δίνει με δύναμη η χειμαρρώδης απελευθερωτική κίνηση των αποικιακών και μισοαποικιακών μαζών.

Το φαινόμενο αυτό είναι ολοφάνερα  η πιο σημαντική από όλες τις συνέπειες του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και, μαζί με την Ρώσικη Επανάσταση του 1917, είναι το πιο σημαντικό γεγονός αυτού του αιώνα»

(Μ. Πάμπλο, “Ο πόλεμος που έρχεται”, Αύγουστος 1952, εκδ. Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη, Αθήνα 1957, σελ. 20, η υπογράμμιση όπως υπάρχει στην έκδοση)

Α. Ο αντιαποικιακός αγώνας στην σκέψη του Πάμπλο

Εισαγωγή: Ο Πάμπλο στην Ηγεσία της Διεθνούς

17N ο ηγέτηςΣτις 21 Αυγούστου 1940, στο Κογιοάκαν του Μεξικού, αφήνει την τελευταία του πνοή ο Λέων Τρότσκι. Αιτία: ένα θανάσιμο τραύμα 7 εκατοστά βαθύ στο κρανίο, από ορειβατική αξίνα, που το προκάλεσε ο σταλινικός πράκτορας Ραμόν Μερκάντερ… Μία  απώλεια μεγάλης διάστασης για το επαναστατικό κίνημα της εποχής. Η πρόσφατα ιδρυθείσα 4η Διεθνής στερείται τον ηγέτη της. Θα περάσουν 2 χρόνια όπου μέσα στην ένταση του 2ου παγκόσμιου πολέμου, με εχθρούς την φασιστική αντεπανάσταση, την σταλινική γραφειοκρατία, και τον «δημοκρατικό ιμπεριαλισμό», τα τμήματα της Διεθνούς παραμένουν χωρίς επαναστατικό πολιτικό κέντρο. Χάρι στην ακατάβλητη προσπάθεια του Πάμπλο, το 1942 συγκεντρώνει τις δυνάμεις της 4ης μέσα στην Ευρώπη και ξαναπιάνει το κομμένο νήμα… Όντας φυματικός παίζει καθοριστικό ρόλο στην Συγκρότηση  της Ευρωπαϊκής Συνδιάσκεψης της 4ης το 1944, ο Μιχάλης Ράπτης εκλέγεται γραμματέας της Διεθνούς, προσανατολίζει πολιτικά την Διεθνή, μέσα στο νέο περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί. Παράλληλα και εδώ στην Ελλάδα συμβάλει αποφασιστικά στην ενοποίηση των τριών τεταρτοδιεθνιστικών οργανώσεων με αποτέλεσμα την γέννηση του Κ.Δ.Κ.Ε. το 1946.

Οι θέσεις που υιοθετεί η 4η Διεθνής τον Φλεβάρη του 1944,  με τον τίτλο «Θέσεις για τον τερματισμό του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, και της Επαναστατικής ανόδου» είναι γραμμένες από το χέρι του Μιχάλη Ράπτη.  Διατηρούν το πνεύμα του Τρότσκι, υπερασπίζουν το εργατικό κράτος, χωρίς καμία εξιδανίκευση της σταλινικής γραφειοκρατίας, και εξακολουθεί να επισημαίνεται η σημασία του αγώνα για την ανατροπή της, παρατηρείται πως εξελίσσεται το εθνικό ζήτημα μέσα στον πόλεμο, ειδικά στις χώρες που είναι κάτω από ναζιστική κατοχή. Παράλληλα προσανατολίζουν τις δυνάμεις της 4ης στην συμμετοχή στα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα που αναπτύσσονται στο στρατόπεδο των «δημοκρατικών ιμπεριαλιστικών κρατών», χωρίς να τα εξιδανικεύει, διατηρώντας την διεθνιστική και επαναστατική κριτική, κρατώντας την ταξική και πολιτική τους ανεξαρτησία από αυτά. Δυστυχώς εκείνη την στιγμή οι απόψεις της 4ης δεν είναι πλειοψηφικές μέσα στο ελληνικό τροτσκιστικό κίνημα, και σύμφωνες δεν βρίσκουν παρά τις μειοψηφικές δυνάμεις που αντιπολιτεύονται τον σεχταρισμό που υπάρχει στο κίνημα μας, (αναφερόμαστε στην στάση που είχε απέναντι στο ΕΑΜ, η πλειοψηφία και όχι το σύνολο των ελλήνων τροτσκιστών) που δεν του επέτρεψε να γράψει λαμπρές σελίδες στην ιστορία του. Να σημειώσουμε επίσης ότι ο Τρότσκι δολοφονήθηκε στην αρχή ακόμα του πολέμου, και δεν μπόρεσε να διαβλέψει μία μόνιμη συμμαχία των «δημοκρατικών ιμπεριαλιστικών κρατών» και του εργατικού κράτους. Όπως επίσης δεν επιβεβαιώθηκαν οι εκτιμήσεις του Τρότσκι ότι θα υπάρχει μία γρήγορη ανάπτυξη της Τέταρτης Διεθνούς και μία ανατροπή από τα αριστερά του Στάλιν στην ΕΣΣΔ.

Όσο διαρκεί ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος οι δυνάμεις της Τετάρτης Διεθνούς υπερασπίζουν το εργατικό κράτος, όταν όμως βαδίζουμε στην λήξη του Πολέμου και τα σταλινισμένα ΚΚ, πιστά στην λογική της «ειρηνικής συνύπαρξης», συμβάλουν στο πνίξιμο των επαναστάσεων που προκλήθηκαν αργότερα, η έμφαση στην άνευ όρων υποστήριξη του εργατικού κράτους την επομένη του πολέμου, αντικαθιστάται από έναν τόνο πιο σκληρής πολεμικής απέναντι στα ΚΚ.

Ο Θερμός «Ψυχρός Πόλεμος» και «Ο Πόλεμος που έρχεται»

Η «απόφαση του Φλεβάρη του 44»  αναφέρει ότι οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που είχαν ένα σχέδιο για την παγκόσμια ηγεμονία, ήταν οι ΗΠΑ, η Γερμανία και η Ιαπωνία, δυνάμεις όπως η Αγγλία και η Γαλλία είχαν δευτερεύοντα ρόλο σε αυτήν την πάλη, και αγωνιούσαν για την διατήρηση του προηγούμενου στάτους κβο. Την επομένη του πολέμου διαμορφώνεται ένας διαφορετικός ιμπεριαλισμός από αυτόν που προϋπήρχε. Οι ευρωπαϊκοί ιμπεριαλισμοί βρίσκονται σε μία διαρκή φθίνουσα πορεία, και έτσι οι Η.Π.Α. εμφανίζονται σαν ο νέος παγκόσμιος ηγεμόνας, και είναι αυτός που θα προσπαθήσει να εγγυηθεί την καπιταλιστική ισορροπία, παραμένοντας βασικό ανάχωμα στα εργατικά κράτη που με την επέλαση του Κόκκινου Στρατού, καταλαμβάνουν το 1/6 του κόσμου. Στις αναλύσεις του Πάμπλο εκείνης της εποχής βλέπουμε τον σωστό από την σκοπιά της μαρξιστικής κοινωνιολογίας χαρακτηρισμό των κρατών που ενσωματώθηκαν στην ΕΣΣΔ, ως γραφειοκρατικά παραμορφωμένα εργατικά κράτη, παρά την ανυπαρξία μιας εργατικής επανάστασης στο εσωτερικό τους. Οι σχέσεις παραγωγής μεταβληθήκανε από τα πάνω. Ο Στάλιν ενσωματώνει σε ένα ενιαίο κοινωνικοπολιτικό σχηματισμός τις ευρωπαϊκές κατακτήσεις του Κόκκινου Στρατού. Ο χαρακτηρισμός αυτών των νέων κρατών εξαρτάται από την εκτίμηση που έχει κανείς για την ταξική φύση της ΕΣΣΔ.

Επίσης στην μπροσούρα με τίτλο ο «Πόλεμος που έρχεται»,  βλέπουμε την εκτίμηση ότι θα υπάρξει μία νέα παγκόσμια σύρραξη ανάμεσα στις δυνάμεις του Καπιταλισμού και του Σοσιαλισμού. Όμως παρά την ένταση του ψυχρού πολέμου, δεν βεβαιώθηκε αυτή η ανάλυση. Μια ένταση που μαζί μία ξέφρενη κούρσα πολεμικών εξοπλισμών, έφερνε ακόμα και την γραφειοκρατία του Κρεμλίνου, επί Χρουστσόφ να δηλώνει γεμάτη αυτοπεποίθηση προς τους Αμερικάνους «Θα σας θάψουμε». Ωστόσο μπορούμε να πούμε ότι γίνεται μία σωστή ανάλυση του νέου υπό διαμόρφωση ιμπεριαλισμού, καθώς και μία σωστή ανάλυση της σημασίας των αντιαποικιακών επαναστάσεων. Οι ΗΠΑ παίρνουν την σκυτάλη από τις ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, στην Λατινική Αμερική οι ευρωπαϊκές θέσεις εγκαταλείπονται προς όφελος των ΗΠΑ, επίσης στις Ινδίες, στην Κεϋλάνη, στην Ινδονησία η εθνική μπουρζουαζία διεκδικεί την εθνική τους ανεξαρτησία και αποσπούνται από τον ευρωπαϊκό ιμπεριαλισμό. Έτσι την επόμενη του πολέμου μία επισφαλή για τους ιμπεριαλιστές κατάσταση επικρατεί στην Αφρική και σε άλλες αποικίες. Είναι εκεί που βλέπει ο Πάμπλο τον αδύναμο κρίκο, έναν πολλά υποσχόμενο αδύναμο κρίκο για να αλλάξει η μεταπολεμική ισορροπία σε βάρος του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού και προς όφελος των εργατικών κρατών και εν τέλει του επαναστατικού εργατικού κινήματος.

Η Ευρώπη στην αγκαλιά των μακρών κυμάτων καπιταλιστικής ανάπτυξης και η Αραβική Επανάσταση

¨Με μίαν ορισμένη έννοια, είναι απόλυτα λογικό η αποσύνθεση να είναι πιο γρήγορη «στα άκρα του αστικού οργανισμού παρά στην καρδιά όπου η ρύθμιση των λειτουργιών του είναι πιο εύκολη παρά παντού αλλού» ( Κ. Μαρξ: «Ο Εμφύλιος Πόλεμος στην Γαλλία»).¨

(Μ. Πάμπλο, “Ο πόλεμος που έρχεται”, Αύγουστος 1952, εκδ. Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη, Αθήνα 1957, σελ. 21)

Δεν ανήκει στον Μιχάλη Ράπτη, αλλά στον Έρνεστ Μαντέλ η ερμηνεία της μεταπολεμικής οικονομίας μέσα από το πρίσμα της ανάλυσης των μακρών κυμάτων της καπιταλιστικής εξέλιξης. Μια προσέγγιση που ο Μαντέλ κάνει την ώρα που είναι σε εξέλιξη το μακρύ μεταπολεμικό κύμα ανάπτυξης. Όπως είπαμε ο Πάμπλο στις αρχές της δεκαετίας του 50 εκτιμούσε ότι υπάρχει μία βαθιά καπιταλιστική κρίση. Ωστόσο σήμερα 60 χρόνια μετά, μπορούμε μέσα από μία διαφορετική προσέγγιση της τότε πραγματικότητας, υιοθετώντας δηλαδή την άποψη του Ε. Μαντέλ για τα μακρά κύματα της καπιταλιστικής εξέλιξης στην Ευρώπη, να καταλήξουμε από διαφορετική διαδρομή στην εξέχουσα σημασία των αντιαποικιακών αγώνων τότε. Βέβαια και ο ίδιος ο Μιχάλης Ράπτης στο κείμενο του «Ο Μαρξισμός στην Εποχή μας» γραμμένο το 1961 με το ψευδώνυμο Σπέρος, γράφει τα εξής «Η υλική υπόσταση της εργατικής τάξης στο νεοκαπιταλισμό βελτιώθηκε πολύ αισθητά αν λάβουμε υπ όψιν μας την πλήρη απασχόληση και την άνοδο του πραγματικού και κοινωνικού μισθού.» Αντίστοιχες σκέψεις αποτυπώνονται και στην διάλεξη που δίνει σε σεμινάριο στελεχών της 4Ης το 1958 με τίτλο «Τι είναι και τι υπερασπίζει η 4η Διεθνής». Κάτι που δείχνει ότι ο Μ.Ράπτης διαρκώς εξελίσσει την σκέψη του, και δεν μένει εγκλωβισμένος σε σχήματα ερμηνείας της πραγματικότητας που είχε στο παρελθόν, και τα αναθεωρεί όταν η πραγματικότητα δεν τα επιβεβαιώνει. Ωστόσο πρέπει να πούμε ότι η ανάλυση του Ε.Μαντέλ με το βιβλίο του «Τα μακρά κύματα της καπιταλιστικής εξέλιξης» είναι πιο πλήρης, πιο βαθιά, και πιο τεκμηριωμένη. Στην ουσία ο Ε.Μαντέλ εμβαθύνει πάνω στις ήδη από το 1958 θέσεις της Διεθνούς Γραμματείας της 4ης Διεθνούς.

Στην Ευρώπη της καπιταλιστικής ανθοφορίας δεν υπάρχει χώρος για νέες επαναστάσεις. Μία παραδοχή που έμμεσα κάνουν και σύντροφοι που βρίσκονται στην ηγεσία της 4ης αλλά διαφωνούν με την οπτική του Μιχάλη Ράπτη για τις αποικίες. Όπως κάνει ο Πιερ Φρανκ στο βιβλίο του «Η Ιστορία της 4ης Διεθνούς» όταν αναφέρεται στην συγκεκριμένη ιστορική περίοδο. Η ήττα των επαναστάσεων που ακολούθησαν μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, ο ρεφορμιστικός προσανατολισμός των ΚΚ, που την επομένη του πολέμου υπερασπίζονται την μεταπολεμική  ισορροπία, η κυριαρχία των ψευδαισθήσεων της κοινωνικής κινητικότητας μέσα σε ένα περιβάλλον ταξικής ειρήνης  όπου έχουν υποβληθεί οι εργαζόμενοι και οι υποτελείς τάξεις των μητροπόλεων των ευρωπαϊκών κρατών , μία καπιταλιστική ανάπτυξη που εν πολλοίς οφείλεται και στο ξεζούμισμα των αποικιών είναι σοβαροί λόγοι που καθιστούν αδύνατη μία επαναστατική προοπτική στην Ευρώπη. Είναι μία εικοσαετία μετά τον τερματισμό του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου που βλέπουμε να εμφανίζονται επαναστατικές κινητοποιήσεις, στις χώρες της Ευρώπης. Υπάρχουν μία σειρά λόγοι που κάνουν δυνατή την εμφάνιση επαναστατικών καταστάσεων στις χώρες της Ευρώπης, σημαντικό παράγοντα έπαιξε το γεγονός ότι η απόσπαση των αποικιών από τις ευρωπαϊκές μητροπόλεις σπάει και τους δεσμούς της αστικής τάξης με τους υποτελείς. Εδώ αξίζει να αναφερθεί ότι η νίκη της Αλγερινής Επανάστασης αναγκάζει 1.000.000 Γάλλους να επιστρέψουν στην μητρόπολη τους. Ο διάχυτος ριζοσπαστισμός που διαπερνά τον Τρίτο Κόσμο, και σε μερικές περιπτώσεις φτάνει μέχρι την δημιουργία εργατικών κρατών μεταφέρεται και στη νέα γενιά της δεκαετίας του 60 στις χώρες της Ευρώπης. Και έτσι έχουμε τον Μάη του 68 στην Γαλλία, το φθινόπωρο του 69 στην Ιταλία, τα ένοπλα κινήματα στην Δυτική Γερμανία, την επανάσταση των Γαρυφάλλων στην Πορτογαλία. Μία ριζοσπαστικοποίηση έντονη που δεν περνά μέσα από τα μέχρι τότε παραδοσιακά κόμματα της εργατικής τάξης. Ακόμα και οι αντιγραφειοκρατικές επαναστάσεις σε Ουγγαρία και Τσεχοσλοβακία που γίνονται στα μέσα της δεκαετίας του 50, και είναι λάθος να τις θεωρήσει κανείς ως προσπάθειες καπιταλιστικής παλινόρθωσης, εμπνέονται από το παράδειγμα των αποικιακών επαναστάσεων, απέναντι στην εθνική καταπίεση που τους επιβάλλει ο μεγαλορωσισμός της σταλινικής γραφειοκρατικής ηγεσίας της ΕΣΣΔ.

Η Αραβική Επανάσταση

“Το κίνημα μας υποστηρίζει χωρίς όρους την αποικιακή επανάσταση ενάντια στον ιμπεριαλισμό, δηλαδή ανεξάρτητα από τον ταξικό χαρακτήρα της πολιτικής της ηγεσίας. Έτσι, λόγου χάρη, υποστηρίζουμε χωρίς όρους τον Νάσερ ενάντια στον ιμπεριαλισμό, παρά το γεγονός ότι ο Νάσερ δεν αντιπροσωπεύει το προλεταριάτο, μα το γεννώμενο πυρήνα μιας εθνικής βιομηχανικής μπουρζουαζίας, και παρά το γεγονός ότι καταπιέζει το εργατικό κίνημα της χώρας του. Φυσικά παράλληλα οι Αιγύπτιοι τροτσκιστές, δίχως να σταματούν την επαναστατική τους προπαγάνδα ενάντια στον Νάσερ, εργάζονται πραγματικά για την δημιουργία ενός ανεξάρτητου επαναστατικού μαρξιστικού κόμματος, ανεξάρτητου από το Νασερισμό, που θα πολεμήσει για την εγκαθίδρυση στην Αίγυπτο μιας εργατοαγροτικής κυβέρνησης, επικεφαλής των αυριανών Ενωμένων Αραβικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών.”

H 4η ΔΙΕΘΝΗΣ, τι είναι και τι επιδιώκει, Μ. Πάμπλο,  Αύγουστος 1958.

Τα κείμενα και οι αναλύσεις που υπάρχουν για τις χώρες και τους λαούς του Τρίτου Κόσμου, στην μαρξιστική φιλολογία είναι ελάχιστα.  Τα μεθοδολογικά εργαλεία που έχουν στην διάθεση τους οι επαναστάτες Τεταρτοδιεθνιστές, είναι η ανάλυση του Λένιν για τον Ιμπεριαλισμό, η προσέγγιση του για το Εθνικό Ζήτημα, και η θεωρία της Διαρκούς Επανάστασης του Λέων Τρότσκι. Και αυτά τα εργαλεία τα αξιοποιήσανε. Ο αντιιμπεριαλισμός ήταν κυρίαρχος στην σκέψη του Πάμπλο και των συντρόφων του, και σίγουρα αντιλαμβάνονται την υπεράσπιση από διεθνιστική σκοπιά, του προοδευτικού ρόλου που μπορεί να παίζει μία καταπιεσμένη εθνότητα, και επίσης την πάλη για την μετατροπή μίας αστικής εθνικοαπελευθερωτικής επανάστασης σε σοσιαλιστική. Μιλάμε πάντα για την συγκεκριμένη εμπειρία, και όχι για την μετέπειτα πολιτική εξέλιξη των πρωταγωνιστών της.

Από τους λαούς του λεγόμενου Τρίτου Κόσμου, ο Πάμπλο δίνει ιδιαίτερη σημασία στον αραβικό κόσμο, με τον οποίο συνδέεται στενά. Παρακολουθεί από κοντά την εξέλιξη της αραβικής επανάστασης, και εμβαθύνει πάνω σε αυτό το ζήτημα. Στην ανέκδοτη μέχρι τώρα στα ελληνικά μπροσούρα του για την Αραβική Επανάσταση, γραμμένη στα τέλη της δεκαετίας του 50, την περίοδο που είναι γραμματέας της Τετάρτης Διεθνούς, μπορεί να διακρίνει κανείς την προσέγγιση του, μία μελέτη πάνω στην ιδέα της συγκρότησης του αραβικού έθνους, τις ιστορικές ρίζες της αραβικής συνείδησης, της περιγραφής με πολλά στοιχεία της ταξικής διαστρωμάτωσης της αραβικής εθνότητας, την κριτική απέναντι στην στάση της ΕΣΣΔ σε αυτά τα καθεστώτα, τα όρια της τρέχουσας αραβικής ηγεσίας, δηλαδή τα όρια της αραβικής εθνικής μπουρζουαζίας, και την διαπίστωση ότι μόνο με μία νέα επαναστατική μαρξιστική αραβική ηγεσία, θα βαθύνει η αραβική επανάσταση.

Ενδιαφέρον έχει μία θέση που την διατυπώνει στην μπροσούρα του «Ο Μαρξισμός και η Εποχή μας», γραμμένη το 1961, και είναι αυτή της πρότασης ενός «Ενιαίου Μετώπου, των Εργατικών Κρατών, του Εργατικού Κινήματος στις αναπτυγμένες χώρες, και των Αντιαποικιακών Επαναστάσεων των λαών του Τρίτου Κόσμου» απέναντι στον Ιμπεριαλισμό.

Β. Το παράδειγμα της Αλγερίας

Γαλλία και Αλγερία

«Ο άποικος και ο αποικιοκρατούμενος είναι παλιοί γνωστοί. Και πραγματικά ο άποικος έχει δίκιο όταν λέει ότι «τους» ξέρει. Γιατί ο άποικος είναι εκείνος που έφτιαξε και εξακολουθεί να φτιάχνει τον αποικιοκρατούμενο. Ο άποικος αντλεί την αλήθεια του, δηλαδή τα αγαθά του, από το αποικιοκρατικό σύστημα.»

(Φραντς Φανόν, Της γης οι κολασμένοι, 1961, εκδ. Κάλβος,1982, σελ. 10)

H Γαλλία προσαρτά την Αλγερία στα μέσα του 19ου αιώνα, μετά από έναν αγώνα που κράτησε κάποιες δεκαετίες. Εκείνη την εποχή δεσπόζουν το Αγγλικό και το Γαλλικό αποικιοκρατικό σύστημα. Και  η Γαλλία με την κατάκτηση της Αλγερίας, η οποία βρίσκεται στα νότια θαλάσσια σύνορα της, με μία αχανή και πολλά υποσχόμενη έκταση, μπαίνει για τα καλά στο μάτι της Αγγλίας, μιας και η τελευταία είναι αναγκασμένη να ταξιδεύει στα τέσσερα σημεία του πλανήτη για να διατηρεί τις αποικίες της.

Η Γαλλία θα δώσει με μεγάλη ένταση την μάχη για να μην αποσπαστεί η Αλγερία. Η πρόσφατη εθνική ταπείνωση στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου τα γερμανικά στρατεύματα του Χίτλερ παρέλασαν χωρίς καμία ενόχληση, η επίσης πρόσφατη απώλεια της Ινδοκίνας, και η ανεξαρτησία που έδωσε στο Μαρόκο και την Τυνησία, είναι ήδη αρκετές πληγές… Η γαλλική αστική τάξη θα προσπαθήσει απεγνωσμένα, σε μία μάχη που δίνει με λύσσα να διατηρήσει ότι μπορεί από την παλιά της αίγλη, για να ξαναβρεί μία καλύτερη θέση στην παγκόσμια γεωπολιτική ισορροπία.

Το γεγονός ότι η Αλγερινή Επανάσταση κρατά 8 χρόνια, με έναν απίστευτο φόρο αίματος, δείχνει την αποφασιστικότητα και την ανυποχωρητικότητα που δίνουν σε αυτόν τον αγώνα  και τα δύο αντιμαχόμενα μέρη.

Αν και δεν θα προκαλέσει την έκπληξη κανενός, αξίζει να σημειωθεί ότι παρά τις δευτερεύουσες αντιθέσεις τους,  παρά τους μεταξύ τους ανταγωνισμούς, οι υπόλοιπες ιμπεριαλιστικές χώρες, των δυτικών κρατών και ειδικά οι Η.Π.Α. δίνουν ηθική και υλική υποστήριξη στην Γαλλία.

 Η στάση της Γαλλικής Αριστεράς

«Ο πρωθυπουργός της εποχής P. Mendes France διακηρύσσει αμέσως (μετά την κήρυξη της επανάστασης από το FLN, την 1η Νοέμβρη 1954, σημείωση δική μας) ότι η «Αλγερία είναι από καιρό γαλλική γη» και καμία κυβέρνηση δεν πρόκειται να υποχωρήσει από αυτήν την «βασική αρχή». Το ίδιο θα επαναλάβει και ο τότε υπουργός των Εσωτερικών Francois Mitterrand: « Η Αλγερία είναι η Γαλλία». Το σύνολο των σοσιαλιστών της εποχής έχει την ίδια γνώμη: η Αλγερία δεν είναι αποικία, είναι  προέκταση της Γαλλίας.»

(Μιχάλης Ράπτης (Πάμπλο), Η πολιτική μου αυτοβιογραφία, εκδόσεις Ίκαρος, σελ. 149- 150)

Είναι ζωτικής σημασίας για τον γαλλικό ιμπεριαλισμό η απόσπαση της συναίνεσης της γαλλικής εργατικής τάξης στην υπόθεση της Αλγερίας. Η γαλλική εργατική τάξη έχει ένα ορισμένο επίπεδο διαβίωσης, ποιοτικά ανώτερο σε σχέση με την ζωή της εργατικής τάξης σε άλλες χώρες, ακριβώς εξαιτίας του ξεζουμίσματος των αποικιών. Η ιδεολογική συναίνεση επιτυγχάνεται μέσα την συγκολλητική κόλλα  μίας εθνικιστικής αφήγησης που θέλει τους Γάλλους να είναι «πεφωτισμένοι εκπολιτιστές» των λεγόμενων καθυστερημένων τριτοκοσμικών λαών.

Επίσης και διανοούμενοι όπως ο Alber Camus δεν παίρνουν δημόσια θέση υπεράσπισης της Αλγερινής Επανάστασης, κρατώντας ίσες αποστάσεις απέναντι στα εγκλήματα που διαπράττουν και οι 2 πλευρές.

Η εθνική συναίνεση περνά και από το πολιτικό πεδίο με την «εθνική στάση» των σοσιαλιστών όσο και του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας. Η στάση της γαλλικής αριστεράς είναι εξαιρετικά απογοητευτική. Δυστυχώς τόσο το Σοσιαλιστικό όσο και το Κομμουνιστικό Κόμμα συντάσσονται με την αστική τους τάξη σε αυτήν την εθνική υπόθεση.

Η σοβιετική γραφειοκρατία αντιλαμβάνεται ότι ένας πιο ισχυρός γαλλικός ιμπεριαλισμός συμβάλει στον κατακερματισμό και την διαίρεση του καπιταλιστικού μπλοκ, μιας και θα είναι αντίβαρο στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό και θα της δίνει μία άνεση σε ελιγμούς που θα κάνει την εποχή της «ειρηνικής συνύπαρξης».

Το Κομμουνιστικό Κόμμα Γαλλίας χρησιμοποιεί όλη την επιρροή του για να εδραιώσει την γκωλική εξουσία κατά την διάρκεια του πολέμου, όσο και κυρίως μετά την απελευθέρωση.

«Με υπουργό Αεροπορίας έναν κομμουνιστή βομβαρδίστηκαν οι εξεγερμένοι Βιετναμέζοι που καθοδηγούνταν από το Κομμουνιστικό Κόμμα Ινδοκίνας. Με κομμουνιστές υπουργούς στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας σφαγιάστηκαν  45.000 Αλγερινοί στην εξέγερση του Μαίου του 1945… Τον Μάρτιο του 1947, το Κ.Κ.Γ. ενέκρινε τις στρατιωτικές δαπάνες για την εκστρατεία της Ινδοκίνας και δεν υποστήριξε τον Χο Τσι Μινχ,  παρά μόνο αφού το έδιωξαν από την κυβέρνηση…» Μαύρη Ήπειρος, εισαγωγή στην Ιστορία της Αφρικής, Δ. Λιβιεράτος, εκδόσεις Κουκκίδα, σελ.163

Η ΕΣΣΔ αφήνει την διεύθυνση των κομμουνιστικών κομμάτων των αποικιών να εξαρτάται από το Κομμουνιστικό Κόμμα Γαλλίας. Το Κ.Κ.Γ. προτρέπει τους κομμουνιστές των αποικιών να μην παίρνουν μέρος στις εθνικές επαναστάσεις, μιας και το καθοριστικό και πιο σπουδαίο καθήκον είναι η πάλη στην μητρόπολη.  Το πρόβλημα της Εθνικής Απελευθέρωσης θα λυνόταν όταν το Κ.Κ.Γ. θα έπαιρνε την εξουσία στην μητρόπολη. Προφανώς μία τέτοια πολιτική περιθωριοποίησε τα κομμουνιστικά κόμματα των αποικιών, τα οποία δεν μπόρεσαν να πρωταγωνιστήσουν στην αποικιακή επανάσταση δίνοντας την θέση τους σε άλλες νέες εθνικιστικές δυνάμεις που αναπτύχθηκαν χωρίς να έχουν σχέση με τον κομμουνισμό, και σε κάποιες περιπτώσεις ήταν ακόμα και εχθρικές απέναντι του.

Η στάση των εθνικών επαναστατικών οργανώσεων της Αλγερίας

Μέχρι και πριν τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο, καμία πολιτική δύναμη εντός της Αλγερίας, ακόμα και η πιο ριζοσπαστική δεν θέτει ζήτημα απόσχισης της Αλγερίας από την Γαλλική Δημοκρατία. Οι οργανώσεις που σχηματίζονται μέχρι εκείνη την στιγμή υπερασπίζονται την διεύρυνση των ελευθεριών τους μέσα στο υπάρχον πλαίσιο. Βέβαια ακόμα και αυτού του είδους η διαπραγμάτευση δεν γίνεται με τον τρόπο που φανταζόμαστε αλλά με διώξεις, κυνηγητό και βασανιστήρια. Εξέχων ηγετική μορφή εκείνης της περιόδου είναι ο Φερχάτ Αμπάς. Ο οποίος είναι και μετέπειτα πρόεδρος της κυβέρνησης του Μπεν Μπελά στην απελευθερωμένη Αλγερία. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αναπτύσσεται πιο έντονα στις εθνικιστικές επαναστατικές οργανώσεις της Αλγερίας το αίτημα της εθνικής ανεξαρτησίας της Αλγερίας. Άλλωστε με πρόσφατη την αναγνώριση της Τυνησίας και του Μαρόκου δεν μπορούν να συμβιβαστούν με τίποτα λιγότερο. Κύριος εκπρόσωπος αυτής της τάσης είναι ο Μεσάλι Χατζ. Ο Μπεν Μπελά συμμετείχε στις οργανώσεις του Μεσάλι Χατζ, και μπορεί κανείς να πει ότι υπήρξε ο καλύτερος μαθητής του.  Η ενιαία οργάνωση (MTLD) (Κίνημα για τον Θρίαμβο των Δημοκρατικών Ελευθεριών της Αλγερίας) του Μεσάλι Χατζ έχει διαφοροποιηθεί σε τρείς τάσεις: τους ανένδοτους οπαδούς του, τους μετριοπαθέστερους «centralistes”, και τους «ακτιβιστές» στους οποίους ανήκει ο Μπεν Μπελά και οι άλλοι ιστορικοί αρχηγοί της Αλγερινής Επανάστασης. Ωστόσο Μεσάλι Χάτζ και Μπεν Μπελά, έρχονται σε ρήξη όταν ο τελευταίος ιδρύει το FLN, και την 1η Νοέμβρη του 1954 κηρύσσει την έναρξη της επανάστασης. Οι δυνάμεις της Τέταρτης Διεθνούς, αρχικά εκπλήσσονται όταν διαπιστώνουν ότι στην ηγεσία της Αλγερινής Επανάστασης δεν βρίσκεται ο Μεσάλι Χατζ. Η Τέταρτη Διεθνής επιλέγει να συνδεθεί πολιτικά με το FLN που βρίσκεται στην πρωτοπορία της Αλγερινής Επανάστασης, παρά το γεγονός ότι έχουν σχέσεις με τον Μεσάλι Χατζ, από τις αρχές της δεκαετίας του 1950.

Πρέπει να αναφέρουμε και το Κομμουνιστικό Κόμμα Αλγερίας, το οποίο λειτουργώντας ως δορυφόρος του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας, διαφωνεί με την κήρυξη της επανάστασης από το FLN, κατηγορώντας την ως ενέργεια «εξτρεμιστική» και «τυχοδιωκτική». Με αυτή του την στάση συρρικνώνεται οργανωτικά, τα περισσότερα μέλη του ΚΚΑ προσχωρούν στο FLN, το οποίο δεν τους βάζει κανένα περιορισμό στο να υπερασπίσουν τις κομμουνιστικές τους ιδέες.

Με την νίκη της Αλγερινής Επανάστασης η γραφειοκρατική ηγεσία του FLN, δημιουργεί ένα μονοκομματικό καθεστώς, και δηλώνει σε όλα τα αντίπαλα κόμματα ότι μπορούν να διαδώσουν τις ιδέες τους μέσα από το FLN, αλλά να μην υπάρχουν σαν ανεξάρτητες ανταγωνιστικές πολιτικές οντότητες. Αφού είχε ήδη προηγηθεί η επιβολή του πάνω στις άλλες δυνάμεις από την αρχή της επανάστασης. Αυτή η πολιτική της ηγεσίας της Αλγερινής Επανάστασης  κριτικάρεται από  τις δυνάμεις της 4ης Διεθνούς εκείνη την εποχή. Σε καμία περίπτωση  όμως δεν αρνείται την υποστήριξη της απέναντι στον ιμπεριαλισμό. Και οι δυνάμεις της 4ης Διεθνούς κάνουν μία επιλογή να κινηθούν πολιτικά μέσα στο FLN, στο κόμμα που συσπειρώνονται όσοι κήρυξαν την επανάσταση τον 1954, όταν οι νομιμόφρονες τάσεις μέσα στην Αλγερία τους κατηγορούσανε για εξτρεμιστές, ή όσοι περιόριζαν τον αγώνα στα στενά πλαίσια της εργατικής τάξης της Αλγερίας που αριθμούσε λίγες δεκάδες χιλιάδες. Η νικηφόρα έκβαση της επανάστασης δικαίωσε την τόλμη του FLN να κηρύξει την επανάσταση την 1η Νοεμβρίου το 1954, και είναι εκεί που συσπειρωθήκαν οι  αγωνιστές που έδωσαν ολόψυχα, με κάθε κόστος αυτόν τον αγώνα. Άλλωστε με αυτήν την τακτική συμμετοχής στο FLN η Τέταρτη Διεθνής, παρά αρκετά λάθη που μπορεί να δει κανείς, καταφέρνει να αποκτήσει οργανικούς δεσμούς με μία εν εξελίξει αντιαποικιακή επανάσταση.

Το αόρατο εργοστάσιο της Επανάστασης

“Τα όπλα ήταν απαραίτητα. Κανένα σοβαρό ζήτημα της εποχής δεν λύνεται χωρίς την δύναμη τους.”

(M.Pablo, Η πολιτική μου αυτοβιογραφία, εκδόσεις Ίκαρος 1996, σελ. 158)

“Άλλο πράγμα να συζητάς για την επανάσταση από τα βιβλία, τα χαρτιά, τα κείμενα, να την φαντάζεσαι όπως εσύ θέλεις, και άλλο να την ζεις με την καθημερινή της ρουτίνα, με τα ανθρώπινα ελαττώματα της»

{Δ. Λιβιεράτος, Το αόρατο εργοστάσιο της Επανάστασης (1959-1962), εκδ. Μαύρη Λίστα}

Το αόρατο εργοστάσιο της επανάστασης

Μία σημαντική ιστορία που δεν θα έπρεπε να μείνει ασχολίαστη είναι το εγχείρημα των συντρόφων μας να βοηθήσουν τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Αλγερινών μέσω της δημιουργίας του εργοστασίου παραγωγής όπλων της Δυτικής Επιμελητείας. Η Αλγερινή Επανάσταση έχει κηρυχτεί από το FLN από την 1η Νοέμβρη του 1954, και 5 χρόνια αργότερα ο αγώνας συνεχίζεται με την αντιπαράθεση με τους Γάλλους να μαίνεται. Ένα κυρίαρχο πρόβλημα είναι ο εξοπλισμός των μαχητών, καθώς δαπανούνται πολλά χρήματα σε λαθρέμπορους για πενιχρά αποτελέσματα. Προτείνεται η δημιουργία ενός εργοστασίου όπλων, για πρώτη φορά, ένας λαός που εξεγείρεται θα παράγει ο ίδιος τα όπλα του. Η ηγεσία του FLN απευθύνεται σε 2 κράτη για να την βοηθήσουν σε αυτό το εγχείρημα, στην Γιουγκοσλαβία του Τίτο, και στην πρόσφατα απελευθερωμένη Αίγυπτο του άραβα Νάσερ. Και οι δύο χώρες θεωρούν ανέφικτο αυτόν τον σχεδιασμό και ισχυρίζονται ότι δεν μπορούν να τον υλοποιήσουν. Τότε ο Μιχάλης Ράπτης, αναλαμβάνει την ευθύνη να το φέρει σε πέρας, και θέτει το επαναστατικό δίκτυο της 4ης στην υπηρεσία της επανάστασης στην Αλγερία.

Οι έλληνες σύντροφοι που συμμετείχαν σε αυτό το εγχείρημα είναι: Ο Μιχάλης Ράπτης, η Έλλη Δυοβουνιώτη, ο Θεοδώσης Θωμαδάκης, και ένας κύπριος λεγόμενος «Τσάρλι».

Δημιουργούνται όχι ένα, αλλά τέσσερα τέτοια εργοστάσια παραγωγής όπλων. Είναι οι περίφημες «φάρμες του ήλιου». Ο Δ. Λιβιεράτος τα ονομάζει «αόρατα», καθώς κανείς δεν γνωρίζει την ύπαρξη τους, πέρα από τους άμεσα εμπλεκόμενους, τους εργαζόμενους εκεί, την ηγεσία της Τετάρτης Διεθνούς, τα ανώτερα στελέχη του FLN, την φιλική προς την Αλγερινή Επανάσταση κυβέρνηση του Μαρόκου.

Υπάρχουν 2 ενδεικτικές ιστορίες: Η μία όταν η κατανάλωση του ηλεκτρικού ρεύματος έχει ξεπεράσει τα όρια που αντιστοιχούν σε ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο, και ο κύπριος Τσάρλι, συνδέει την παροχή ρεύματος του εργοστασίου με τις κοντινές γραμμές του ΤΡΑΜ, μεταβιβάζοντας τον λογαριασμό στην εταιρεία του ΤΡΑΜ.  Η άλλη όταν έπρεπε ο υπάλληλος της εταιρείας μετρήσεων κατανάλωσης ρεύματος, να εξετάσει την ένδειξη της κατανάλωσης, και αφού οι εργαζόμενοι του εργοστασίου είχαν ειδοποιηθεί με κάποιον συναγερμό, εγκατέλειπαν από μία πόρτα το κτήριο, σκέπαζαν τα μηχανήματα και τα όπλα με μουσαμάδες, και μέσα από αυτό το άδειο δωμάτιο πέρναγε ο υπάλληλος για να κάνει την δουλειά του.

Η Αλγερινή Επανάσταση

Τα προβλήματα που προκύπτουν είναι τα εξής. Καταρχάς λόγω της ειδικής πολυεθνικής, διεθνιστικής συγκρότησης της ομάδας που εργάζεται στο εργοστάσιο παραγωγής όπλων, υπάρχει ένα πρόβλημα στις μεταφράσεις στις συνελεύσεις που γίνονται και αφορούν την αποικιακή επανάσταση και τα ειδικά προβλήματα του εργοστασίου. Επίσης ένα μεγάλο πρόβλημα είναι οι εξοντωτικές συνθήκες εργασίας στο εργοστάσιο σε έναν κλειστό χώρο, κάτι στο οποίο αντιδρούν αρχικά και οι ευρωπαίοι οι οποίοι δουλεύουν πολύ σκληρά και παρακολουθούν από τις εφημερίδες την εξέλιξη της επανάστασης χωρίς να έχουν την χαρά του μαχητή της πρώτης γραμμής. Κάτι το οποίο συνηθίζουν με τον καιρό. Υπάρχει αρχικά μία δυσπιστία ανάμεσα στους Αλγερινούς και τους ευρωπαίους που δουλεύουν στο ίδιο εργοστάσιο, κάτι που κατανοούν οι έλληνες σύντροφοι και ειδικά ο Μίμης Λιβιεράτος ο οποίος συμβουλεύει τους διεθνιστές να είναι ανεκτικοί στην κριτική των Αλγερινών, και μέσω της αφοσιωμένης δουλειάς τους θα ανατραπεί η δυσπιστία των αποικιοκρατούμενων. Μία δυσπιστία που έχει τις ρίζες της στην ένταση της αποικιακής καταπίεσης. Ωστόσο αυτή η ομάδα κατάφερε το ακατόρθωτο, όταν έμπειρα στελέχη μηχανικοί θεωρούσαν ότι με ένα εξειδικευμένο προσωπικό θα χρειαστείς 5 χρόνια για να φτιάξεις μία παραγωγή πυρομαχικών και όπλων, αξιόλογη και αποτελεσματική, οι διεθνιστές της Δυτικής Επιμελητείας, χωρίς να είναι εξειδικευμένοι το καταφέρνουν νωρίτερα και ο ίδιος ο Μίμης Λιβιεράτος, το 1963, στην πρώτη επέτειο από τη νίκη της Αλγερινής Επανάστασης έχει την χαρά να καμαρώσει ένα σώμα που παρελαύνει κρατώντας το θρυλικό οπλοπολυβόλο PM.

Η δίκη  Πάμπλο – Σαλ Σαντέν

M. Pablo«Οι αποικιοκρατούμενοι λαοί βρίσκονται στην παρούσα φάση στην πρωτοπορία ενός αγώνα με ανυπολόγιστες ιστορικές συνέπειες. Πολεμώντας για την πραγματική τους απελευθέρωση από τον ιμπεριαλισμό, οι λαοί αυτοί οδηγούνται στην ανατροπή της προδιαγεγραμμένης εξελικτικής πορείας, επιταχύνουν την συνολική κίνηση της Ιστορίας που μεταμορφώνει μπροστά στα μάτια μας τον κόσμο και επισπεύδουν την ώρα της οικουμενικής νίκης του σοσιαλισμού. Προκειμένου να βοηθήσει αυτόν τον πολλαπλά απελευθερωτικό αγώνα, που την ώρα αυτήν ουσιαστικά διεξάγεται από τις απόκληρες μάζες της μεγάλης πλειονότητας της ανθρωπότητας, κάθε συνειδητός ευρωπαίος εργαζόμενος πρέπει να συμπαρασταθεί με όλες τις δυνάμεις του.»

(M.Pablo, Η πολιτική μου αυτοβιογραφία, εκδόσεις Ίκαρος 1996, σελ. 323-324)

Το 1959, το γαλλικό τμήμα του FLN, ζητά μία ακόμα εξυπηρέτηση από τον Μιχάλη Ράπτη, την εκτύπωση μίας μεγάλης ποσότητας πλαστών γαλλικών χαρτονομισμάτων. Έτσι ο Πάμπλο πιστός στην θέση του της υποστήριξης μέχρι της τελευταίας συνέπειας στην Αλγερινή Επανάσταση, συμβάλει στην δημιουργία στην Δυτική Γερμανία, στην πόλη Όσναμπρυκ, ενός παράνομου εκτυπωτηρίου. Οι Αλγερινοί υποστήριζαν ότι είχαν εμπλακεί σε πόλεμο όπου τα πιο διαφορετικά μέσα και όπλα χρησιμοποιούνταν αδίστακτα. Άλλωστε και κατά την διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, Άγγλοι και Γερμανοί δεν δίστασαν ούτε μία στιγμή να παραχαράξουν το νόμισμα του αντιπάλου τους.

Τον Ιούνιο του 1960 η αντικατασκοπεία της Δυτικής Γερμανίας, δίνει τέλος στις δραστηριότητες του εκτυπωτηρίου της Όσναμπρικ, και στην Ολλανδία συλλαμβάνεται ο Μιχάλης Ράπτης και ο Σαλ Σαντέν. Το καθεστώς της Ολλανδίας δεν αναγνώριζε πολιτικούς κρατούμενους, και η προσπάθεια των αρχών ήταν να μετατρέψουν την υπόθεση σε καθαρά ποινική.

Κάτι το οποίο δεν έγινε κατορθωτό εξαιτίας ενός παγκόσμιου κινήματος αλληλεγγύης. Στην Ευρώπη ο Ζαν Πωλ Σατρτ, η Σιμόν Μποβοουάρ, βουλευτές της αριστεράς του αγγλικού Εργατικού Κόμματος, καθηγητές του πανεπιστημίου της Σορβόνης, στην Λατινική Αμερική ηγέτες  συνδικάτων, βουλευτές της αριστεράς, ακόμα και ο Αλλιέντε συμμετέχουν σε αυτό το κίνημα για την απελευθέρωση του Μιχάλη Ράπτη και του Σαλ Σαντέν.

Η δίκη του Πάμπλο μετατρέπεται σε μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάδειξη της υπόθεσης της Αλγερινής Επανάστασης. Οι μαχητές κουρασμένοι μετά από έναν πενταετή πόλεμο, υποδέχονται με ενθουσιασμό αυτήν την προβολή του αγώνα τους και αναπτερώνουν το ηθικό τους, για να συνεχίσουν την επανάσταση τους.

Κατά την περίοδο της δίκης του, και ενώ παραμένει για 15 μήνες στην φυλακή, πραγματώνεται η απομάκρυνση του Πάμπλο από την ηγεσία της 4ης Διεθνούς, όμως παραμένει σαν μειοψηφική της τάση, και αποχωρεί από αυτήν κάπου ανάμεσα στο 1965-1966.

Η αυτοδιαχείριση στην Αλγερία

Μετά την νίκη της Αλγερινής Επανάστασης, και την απομάκρυνση 1.000.000 ευρωπαίων, μπαίνει ένα ερώτημα: «Με ποιον τρόπο θα αναδιοργανωθούν αυτά τα μεγάλα κτήματα και επιχειρήσεις;» Υπάρχουν 2 λύσεις: ή να τα πουλήσουν σε πλούσιους Αλγερινούς, ή να τα εθνικοποιήσουν. Το πρώτο ήταν αδιανόητο, για το κλίμα που υπήρχε μετά την νίκη της Επανάστασης και την πρόσφατη επικράτηση της αριστερής τάσης του FLN, όπου και υιοθετήθηκε το σοσιαλιστικό πρόγραμμα της Τρίπολης. Και η δεύτερη λογική της εθνικοποίησης, ενείχε τον κίνδυνο αγροτικών εξεγέρσεων. Ο Πάμπλο επινοεί μία Τρίτη θέση την «Αυτοδιαχείριση» τους,  ο Μπεν Μπελά ασπάζεται αυτήν την άποψη, και του προτείνει μία θέση στο γραφείο εγκαταλελειμμένων κτημάτων, για να εφαρμόσει το σχέδιο του.

Είμαστε στο 1963, και δεν υπάρχει κάποιος τρόπος να επικοινωνήσει με τις φτωχές αγροτικές μάζες μέσα στην αχανή έκταση της Αλγερίας. Εκεί σκέφτονται να καθιερώσουν μία ραδιοφωνική εκπομπή, όπου θα μεταφέρει τις αποφάσεις και τα διατάγματα του «γραφείου» και θα συγκεντρώνει την πληροφορία και την επικοινωνία με τους αγρότες και εργάτες πάνω σε πρακτικά προβλήματα. Η εκπομπή ονομάζεται «Η Φωνή της Σοσιαλιστικής Αλγερίας», και πραγματοποιείται καθημερινά. Η εμπειρία αυτή είναι άγνωστη στο ελληνικό κοινό καθώς δεν έχει κλείσει ούτε ένας μήνας που κυκλοφόρησε το ανέκδοτο μέχρι τώρα βιβλίο του Μιχάλη Ράπτη «Η Αυτοδιαχείριση στην Αλγερία».

Η συμμετοχή  του Πάμπλο στο «γραφείο εγκαταλειμμένων κτημάτων», γίνεται από την σκοπιά του σοσιαλιστικού βαθέματος της εθνικοαπελευθερωτικής επανάστασης. Και είναι αυτό το τίμημα που θα πληρώσει η κυβέρνηση του Μπεν Μπελά με την ανατροπή της από τον Μπουμεντιέν. Για τον Μ. Ράπτη αυτή η πρόσκληση όπως δηλώνει και στην πολιτική του αυτοβιογραφία είναι μία «επαναστατική ευκαιρία» να δοκιμάσει τις ιδέες της «Αυτοδιαχείρισης» του «μοναδικού πραγματικού περιεχόμενου που μπορεί να έχει ο σοσιαλισμός» όπως δηλώνει. Και πράγματι αυτή η εμπειρία στην Αλγερία, τον αναγκάζει να αντιμετωπίσει και πρακτικά προβλήματα στην εφαρμογή αυτών των απόψεων, πράγμα που τον ανυψώνει θεωρητικά.

Η κυβέρνηση που προκύπτει στην Αλγερία, όπως και το σύνολο των αντιαποικιακών επαναστάσεων δεν ανταποκρίνονται στην τυπολογία των κυβερνήσεων που περιγράφει η 3η Διεθνής στο 3ο Συνέδριο της. Και είναι πολύ λογικό, εκείνη την εποχή που γράφονται τα κείμενα της 3ης Διεθνούς δεν διαφαινόταν η προοπτική ύπαρξης τέτοιων κυβερνήσεων. Ας παραμείνει για εμάς μία ανοικτή συζήτηση το κατά πόσο τελικά ευνόησε τις δυνάμεις που έχουν μία σοσιαλιστική στρατηγική αυτή η εμπειρία της στενής σχέσης που υπήρξε ανάμεσα στην ηγεσία του FLN και ειδικά με την αριστερή του πτέρυγα, και  με τις δυνάμεις της Τετάρτης Διεθνούς, και του ίδιου του Γραμματέα της.

O Guevara  στο Αλγέρι

Ο Γκεβάρα στο Αλγέρι

Η ανατροπή Μπέν Μπελά από τον Μπουμεντιέν

Όσο διαρκεί ο αγώνας εναντίον των Γάλλων το FLN έχοντας εκτοπίσει από πολύ νωρίς τις άλλες οργανώσεις όπως αυτή του (ΜΝΑ) του Μεσάλι Χατζ, βαδίζει ενωμένο κυριαρχεί η επαναστατική πάλη για την ανατροπή της γαλλικής αποικιοκρατίας. Όμως τα πράγματα αρχίζουν να δυσκολεύουν όταν πρέπει να διαχειριστεί από  θέση εξουσίας, τη νίκη της Αλγερινής Επανάστασης. Τότε αρχίζει η σκληρή αναμέτρηση πάνω στο πως θα βαδίσουν από εδώ και πέρα. Όπως έχει ήδη ειπωθεί στο συνέδριο που διεξάγει το FLN στην Τρίπολη της Λιβύης, την επόμενη της επανάστασης βαθαίνει σε μία σοσιαλιστική κατεύθυνση τον προγραμματικό του λόγου. Αυτό γίνεται με μία σκληρή αναμέτρηση της δεξιάς και αριστερής πτέρυγας που υπάρχουν μέσα στο FLN. Στην αριστερή πτέρυγα του FLN βλέπουμε μαρξιστές όπως ο Μοχάμεντ Χάρμπι, ο Φράνς Φανόν (ο οποίος πέθανε από καρκίνο πριν δει τη νίκη της επανάστασης), επίσης βρίσκεται όλη εκείνη την περίοδο στο πλευρό του Μπεν Μπελά και της αριστερής πτέρυγας του FLN …ο Μπουμεντιέν ηγετική φυσιογνωμία του ALN (Στρατός Εθνικής Απελευθέρωσης) Θα επιλέξουμε να εκθέσουμε ένα απόσπασμα από έναν λόγο του Μπεν Μπελά κάποια χρόνια μετά την Επανάσταση, ενδεικτική των πιέσεων που δέχεται αλλά και των προθέσεων του, είναι από τους πιο μετριοπαθής λόγους του: « Με συνέκριναν με τον Φιντέλ Κάστρο, το Νασέρ και πολλούς άλλους. Θα πρέπει να είναι κανείς πολύ προσεκτικός πριν κάνει τέτοιες συγκρίσεις. Εννοούμε να αναλάβουμε ένα ιδιαίτερο πείραμα στην Αλγερία. Υπάρχει ο σοσιαλισμός του Μάο – Τσε Τουνγκ και ο σοσιαλισμός του Γκυ Μολλε. Για μας σοσιαλισμός σημαίνει κατάργηση των προνομίων…, αλλά θα υπάρχει και μία θέση ελεύθερη για την καπιταλιστική οικονομία, δεν έχουμε την πρόθεση να τα εθνικοποιήσουμε όλα… Η γαλλική κυβέρνηση πρέπει να μας βοηθήσει και πιστεύω ότι θα το κάνει.» Δ.Λιβιεράτος, Η Αλγερινή Επανάσταση, Εκδόσεις Κουκκίδα, σελ.232

Είναι μετατοπισμένος σε πιο συντηρητική κατεύθυνση ειδικά αν τους συγκρίνει κανείς με την απόφαση που έχει υπερασπιστεί στο συνέδριο της Τρίπολης, ή στους δημόσιους λόγους που βγάζει στην υπεράσπιση του εγχειρήματος της αυτοδιαχείρισης. Ακόμα και με αυτές τις δηλώσεις ο Μπεν Μπελά δεν είναι η λύση που επιδιώκει η αλγερινή αραβική αστική τάξη. Τον Ιούνιο του 1965, ο Μπεν Μπελά ανατρέπεται από τον παλιό σύντροφο του τον Μπουμεντιέν, ο οποίος κάνει μία έκκληση στο ισλαμικό κοινό, αν ανατρέψουν τον Μπεν Μπελά που παρασύρεται από τους «κόκκινους, άθεους» φίλους του, και όλες οι πρωτοποριακές κινήσεις, το έστω και περιορισμένο εγχείρημα του «αυτοδιαχειριζόμενου σοσιαλισμού» ανατρέπεται για ένα έρθει στην θέση του ο «μπουμεντιενικού τύπου κρατικός καπιταλισμός». Έτσι τον χαρακτηρίζει ο Βασίλης Ραφαηλίδης ο οποίος από το 1962 βρίσκεται στην Αλγερία και συνδέεται με τον Πάμπλο. Στο βιβλίο του «Επαναστατικά και Απελευθερωτικά Κινήματα» συγκρίνει την ηττημένη Αλγερινή Επανάσταση με την προδομένη όπως λέει Οκτωβριανή Επανάσταση…

Γ. Συμπεράσματα

(Τι είναι χρήσιμο σήμερα από αυτήν την εμπειρία)

«Γιατί μονάχα μία ελάχιστη μειοψηφία της ανθρωπότητας ζει συνειδητά την ιστορία του καιρού της, συμμετέχει συνειδητά σε αυτήν και μονάχα αυτή, από το γεγονός αυτό, είναι απαλλαγμένη από το πνεύμα της υποταγής στις «καταστροφικές», τις «τυφλές» δυνάμεις που, κατά την γνώμη της πλειοψηφίας των ανθρώπων, διαμορφώνουν την μοίρα τους.» (Μ. Πάμπλο, “Ο πόλεμος που έρχεται”, Αύγουστος 1952, εκδ. Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη, Αθήνα 1957, σελ. 11)

  1. Ο αντιαποικιακός αγώνας ως άρνηση του εργατισμού

Ο αντιαποικιακός αγώνας υποτιμήθηκε από διανοούμενους και ηγέτες ακόμα και της Τέταρτης Διεθνούς, λόγω της προσήλωσης τους στην αντίληψη ότι το επαναστατικό υποκείμενο είναι το βιομηχανικό προλεταριάτο στις μητροπόλεις του καπιταλισμού. Επίσης ένα σταθερό επιχείρημα των «ευρωκεντριστών» ήταν ότι μέσω μίας νίκης της προλεταριακής επανάστασης στην Ευρώπη θα λυθεί και το θέμα των αποικιών. Έχοντας μία τέτοια προσέγγιση δεν αντιλήφθηκαν έγκαιρα και ούτε σε όλο της το βάθος την σημασία των αντιαποικιακών αγώνων. Αγωνιστές με αυταπάρνηση, στοχαστές με βαθιά σκέψη μείνανε εγκλωβισμένοι στον οικονομισμό και τον εργατισμό, σε μία Ευρώπη που από το 1945 ως 1965 δεν σημαδεύτηκε από αντίστοιχης έντασης αγώνες. Όποια λάθη και αν καταλογίσει κανείς, πολύ σωστά ο Πάμπλο και οι σύντροφοι του δεν επιμείνανε σε μία τέτοια οπτική. Και σήμερα πρέπει να κρατήσουμε αυτό το πνεύμα. Δεν πρέπει η σκέψη των επαναστατών μαρξιστών να μένει μόνο στον ορίζοντα της οικονομικής πάλης, ή στον πολιτικό αγώνα που διεξάγει κανείς μέσα στην χώρα του, πρέπει να διαπνεόμαστε από μία διεθνιστική προσέγγιση, παρακαλουθώντας τα μέτωπα που ανοίγουν σε όλον τον πλανήτη.  Μιας και αναφερόμαστε στην εμπειρία αυτήν ως άρνηση του εργατισμού, να κάνουμε την εξής επισήμανση, δεν πρέπει να αντικατασταθεί μια μυθική προσέγγιση του ευρωπαϊκού προλεταριάτου, από μία μυθική προσέγγιση των τριτοκοσμικών λαών. Πρέπει επιτέλους να γίνει κατανοητό ότι οι επαναστάσεις δεν έχουν κοινωνικά αλλά πολιτικά υποκείμενα, και δεν χρειάζεται καμία εξιδανίκευση αυτών, των οποίων τα συμφέροντα υπερασπίζει μία επανάσταση. Αν εδώ επιμένουμε στην σημασία των αντιαποικιακών κινημάτων, είναι γιατί αποτελούσαν στυλοβάτη του καπιταλιστικού ιμπεριαλιστικού στάτους κβο, που οι επαναστάτες θέλανε να ανατρέψουν και γιατί η αποικιοκρατία είναι ακόμα μία μορφή καταπίεσης και εκμετάλλευσης που έπρεπε και πρέπει να εκλείψει…

  1. Ο αντιαποικιακός αγώνας μέσα από το πρίσμα της Διαρκούς Επανάστασης

Ο Πάμπλο υπερασπίζεται την στρατηγική της διαρκούς επανάστασης, και διαφωνεί σε όσους επιμένουν ότι πρέπει να περιοριστούν στην πολιτική δουλειά μέσα στην εργατική τάξη των αποικιών, βλέποντας με αρνητικό μάτι τα αγροτικά στρώματα, και το αντάρτικο που είναι  η πιο συνηθισμένη μορφή αντίστασης που αναπτύσσουν. Θεωρεί ότι η υπεράσπιση των συμφερόντων της εργατικής τάξης περνά μέσα από την επαναστατική μαρξιστική πρωτοπορία που υπερασπίζεται προγραμματικά αυτά τα συμφέροντα και συμμαχεί με τις αγροτικές μάζες, κάτω από την προλεταριακή ηγεσία του επαναστατικού μαρξιστικού κόμματος. Και μέσα στην δυναμική αυτής της επανάστασης, θα βαθαίνει ο σοσιαλιστικός μετασχηματισμός και θα λυθούν και οι λογαριασμοί με την αντίστοιχη αραβική αστική τάξη, την οποία δεν ξεχνά να τονίζει ότι πρέπει να την υπερασπίσουν οι επαναστάτες χωρίς όρους απέναντι στον ιμπεριαλισμό, όπως στην περίπτωση του Νάσσερ. Αντιλήψεις που αρνούνται την θεωρία της Διαρκούς Επανάστασης, στον Τρίτο Κόσμο, θεωρώντας ότι η αραβική εργατική τάξη είναι αριθμητικά αδύναμη και χωρίς ισχυρές παραδόσεις, ξεχνούν ότι σε αντίθεση με τον 19ο αιώνα, η εργατική τάξη διαμεσολαβείται από πολιτικά κόμματα και οργανώσεις, και δεν έχουν βγάλει σωστά μαθήματα από την Οκτωβριανή Επανάσταση που νίκησε σε μία χώρα, με την εργατική τάξη να είναι μειοψηφική κοινωνική τάξη.

Επίσης η αντιαποικιακή επανάσταση είναι μία πτυχή της Παγκόσμιας Σοσιαλιστικής Επανάστασης, και προφανώς παραμένει στρατηγικής σημασίας η ανατροπή του κεφαλαιοκρατικού συστήματος εκεί που είναι αναπτυγμένες οι παραγωγικές δυνάμεις. Όμως όσο σωστή είναι αυτή η διατύπωση, αλλά τόσο σωστή είναι η με κάθε μέσο υπεράσπιση των επαναστάσεων που προκύπτουν στον Τρίτο Κόσμο, όταν το εργατικό κίνημα στις μητροπόλεις βρίσκεται σε αδράνεια.

Και είναι σημαντικό από στρατηγική σκοπιά να το κρατήσουμε και εμείς σήμερα. Άλλωστε 60 χρόνια μετά βλέποντας την κατάληξη που είχαν τα αραβικά καθεστώτα, που παραμείνανε στο στάδιο της  εθνικής ανεξαρτησίας , και της καπιταλιστικής ενσωμάτωσης τους, αντιλαμβάνεται κανείς την σημασία που έχει ένας τέτοιος στρατηγικός προσανατολισμός. Σίγουρα οι δυνάμεις που υιοθετούν μια διαρκοεπαναστατική στρατηγική σήμερα, είναι πιο αδύναμες από ότι πριν 60 χρόνια. Η κατάρρευση του εργατικού κράτους της ΕΣΣΔ, καθιστά πιο δύσκολη την υπεράσπιση μίας σοσιαλιστικής στρατηγικής, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να  απαλλαγούμε από αυτήν στο όνομα μίας άκριτης υποστήριξης όσων μάχονται στρατιωτικά τον ιμπεριαλισμό, ή ακόμα και όσων παραμένουν στο στόχαστρο του. Αυτές οι δυνάμεις  στην περιοχή αυτή δεν είναι άλλες από την Χεζμπολαχ, την Χαμάς και τα κατάλοιπα του μπααθισμού στην Συρία.

  1. Μία διαφορετική ματιά στην αυτοδιαχείριση

Σήμερα η έννοια της αυτοδιαχείρισης είναι διαδεδομένη σε ένα ευρύ πολιτικό φάσμα, από την αριστερά μέχρι την αναρχία. Βέβαια αν κάτι αποδεικνύει η εμπειρία της Αλγερίας ήταν ότι τα πειράματα αυτοδιάχειρισης σε σοσιαλιστική κατεύθυνση σε καμία περίπτωση δεν προηγήθηκαν, αλλά ήρθαν μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους επαναστάτες του FLN. Σε αυτό το σημείο να τονίσουμε ότι όποιος αντιλαμβάνεται τον μαρξισμό μόνο ως ερμηνευτικό εργαλείο της πραγματικότητας και περιορίζει την μαρξιστική κομμουνιστική θεωρία σε ρόλο απλού ρεύματος ιδεών, και αρνείται την οικοδόμηση επαναστατικής οργανώσης, θα περιορίζει την  σοσιαλιστική στρατηγική της αυτοδιαχείρισης μέσα στα ασφυκτικά καπιταλιστικά πλαίσια, θα απονευρώνει το πραγματικό της νόημα θα ενισχύει συνειδητά ή ασυνείδητα μία ρεφορμιστική εκδοχή της. Αντί να χτίζει κανείς το επαναστατικό πολιτικό υποκείμενο που είναι το μόνο ικανό να ανατρέψει το κεφαλαιοκρατικό σύστημα εκμετάλλευσης και καταπίεσης και το αστικό κράτος που προστατεύει αυτές τις σχέσεις, θα παλεύει για μερικές απελευθερωμένες νησίδες μέσα σε μία άνυδρη έρημο. Αυτό δεν σημαίνει την άρνηση της προγραμματικής υπεράσπισης της γενικευμένης κοινωνικής αυτοδιαχείρισης, της εργατικής διαχείρισης και του εργατικού ελέγχου, από την επαναστατική κομμουνιστική οργάνωση. Ωστόσο πρέπει να γίνει ξεκάθαρο ότι η υιοθέτηση του αυτοδιαχειριζόμενου σοσιαλισμού, η υπεράσπιση της αυτοδιεύθυνσης της εργατικής τάξης και η διαρκής εξύψωση του  πολιτικού και πολιτισμικού της επιπέδου περνά  μέσα από μία άλλη οπτική γωνία. Πρέπει να είναι καθαρό στην σκέψη μας ότι  η απελευθέρωση της εργατικής τάξης και γενικά των καταπιεσμένων δεν προηγείται της ανατροπής του καπιταλιστικού συστήματος.

Και με αυτό σαν βάση μπορεί να προσεγγίσει κανείς την συζήτηση που γίνεται ανάμεσα στον Έρνεστ Μαντέλ και τον Michel Pablo, για την υιοθέτηση του συνθήματος του «Εργατικού Ελέγχου» ή της «Αυτοδιαχείρισης». Άλλωστε η άποψη μου είναι ότι μπορεί κανείς να δει συνδυαστικά την υιοθέτηση τόσο του «Εργατικού Ελέγχου» όσο και της «Αυτοδιαχείρισης», μιας και η προγραμματική υπεράσπιση και εφαρμογή του εργατικού ελέγχου περιορίζεται σε επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα, ενώ σε εγκαταλελειμένες επιχειρήσεις μπορεί να υιοθετήσει κανείς την πρόταση της εθνικοποίησης με αυτοδιαχείριση, και επίσης η σύλληψη της ιδέας της γενικευμένης κοινωνικής αυτοδιαχείρισης δεν περιορίζεται μόνο στον οικονομικό τομέα, αλλά εντάσσεται σε μία πιο διευρυμένη λογική, με το επαναστατικό πολιτικό υποκείμενο να δίνει τον τόνο σε μία τέτοια προοπτική.

Όμως για να επιστρέψουμε, επιμένω ότι πολύ σωστά οι Τεταρτοδιεθνιστές επαναστάτες στην Αλγερία μέχρι την επίτευξη της νίκης της επανάστασης ήταν αποκλειστικά προσανατολισμένοι στην με κάθε μέσο και τρόπο νικηφόρα έκβαση της εθνικοαπελευθερωτικής επανάστασης. Χωρίς την νίκη της επανάστασης κανένα αυτοδιαχειριστικό πείραμα δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί…

Αυτό παραμένει ένα συμπέρασμα που πρέπει να διαφυλάξουμε και εμείς σήμερα. Σε μία εποχή που παρά την μακροχρόνια ύφεση και καπιταλιστική  κρίση, υπάρχει ιδεολογική υποχώρηση για τις δυνάμεις της πάλαι ποτέ πρωτοπορίας. Μια υποχώρηση που μέσα από μία αποθέωση του αυθόρμητου, από την εξιδανίκευση της χωρίς κατάληψη της εξουσίας αυτοδιαχείρισης, των πλατειών μετώπων, αντινεοφιλελεύθερων ή αντικαπιταλιστικών οδηγεί στην καλύτερη εκδοχή στην βαθιά υποτίμηση του πρωταγωνιστικού ρόλου του επαναστατικού κόμματος στην Επανάσταση και στην χειρότερη στην άρνηση της αναγκαιότητας του…

  1. Η Ανάγκη μιας Επαναστατικής Μαρξιστικής Αραβικής Ηγεσίας

Αν δεχτούμε ότι για εμάς τους κομμουνιστές διεθνιστές, ως διαλεκτικούς υλιστές «δεν ύπαρχει τίποτα το ιερό και το όσιο», τότε οφείλουμε να προσεγγίσουμε κριτικά ακόμα και τις πιο ηρωικές στιγμές μιας επανάστασης.

Ασκείται από τεταρτοδιεθνιστές αντιπάλους του Πάμπλο, μια κριτική που λέει, ότι ο Μ.Ράπτης υποτιμώντας την οικοδόμησης ενός τμήματος της Τετάρτης Διεθνούς και εξιδανικεύοντας το FLN διαπράττει  ένα σφάλμα αντίστοιχο με αυτό που διαπράττει η  Κομμουνιστική Διεθνής την περίοδο της κυριαρχίας του Στάλιν στην Κίνα με το «δεξιό και αριστερό Κουομιτάνγκ». Να προσπεράσουμε ότι μία τέτοια κριτική εντός του τροτσκιστικού ρεύματος είναι βαθιά προσβλητική, και να την εξετάσουμε πολιτικά. Η σταλινική πολιτική στην Κίνα της δεκαετίας του 30 ήταν ενταγμένη στην θεωρία του «σοσιαλισμού σε μία μόνο χώρα», και μιας αντίστοιχης εξωτερικής πολιτικής της γραφειοκρατικής ηγεσίας που είναι αρνητής της παγκόσμιας επανάστασης, κάτι τέτοιο δεν ισχύει στην περίπτωση του Πάμπλο. Όπως έχει ήδη εξηγηθεί η ανάλυση του, ο προσανατολισμός και η έμφαση στις  αντιαποικιακές επαναστάσεις γίνεται με την προοπτική της αποσταθεροποίησης του μεταπολεμικού ιμπεριαλιστικού και καπιταλιστικού στατους κβο, στην στρατηγική υπεράσπισης της Διαρκούς Επανάστασης, της μετατροπής των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων σε σοσιαλιστικές επαναστάσεις.

Ωστόσο κάτι που φαίνεται στην ενασχόληση του Πάμπλο με τις αντιαποικιακές επαναστάσεις και διαπερνά όλη την ζωή του , είναι η υιοθέτηση ενός ρόλο επαναστατικού συμβούλου των ηγετών μίας επανάστασης, μία προσπάθεια να τους μετατοπίσει διαρκώς σε όλο και πιο αριστερές θέσεις, καταλήγοντας να λειτουργεί πολλές φορές με μία λογική «επαναστατικής διπλωματίας». Σε όλη την διάρκεια της ζωής του ποτέ δεν αναιρεί την αναγκαία οικοδόμηση της κομμουνιστικής διεθνιστικής οργάνωσης, ωστόσο με την στάση «συμβούλου» σε κάθε ηγέτη όποιας επανάστασης ξεσπά σε κάθε μέρος του πλανήτη, η συγκρότηση της επαναστατικής οργάνωσης περνά αναγκαστικά σε δεύτερη μοίρα.

Σήμερα 60 χρόνια μετά από αυτήν την εμπειρία της Αλγερινής Επανάστασης  πρέπει να πούμε καθαρά κάποια συμπεράσματα. Η αδυναμία να βαθύνει στο κοινωνικό επίπεδο η Αραβική Επανάσταση που ξέσπασε την αρχή της δεκαετίας του 50, αφορά και τους περιορισμούς που έθετε η ίδια η Αραβική αστική τάξη και οι αντίστοιχες ηγεσίες σε έναν σοσιαλιστικό προσανατολισμό αυτών των επαναστάσεων. Όσο αναγκαία είναι η υπεράσπιση αυτών των ηγεσιών απέναντι στον Ιμπεριαλισμό, άλλα τόσο είναι αναγκαία η υπέρβαση αυτών των ηγεσιών, η αντικατάσταση της από μία επαναστατική μαρξιστική αραβική ηγεσία.

Έτσι για τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό ακόμα και των αντιαποικιακών κρατών, είναι απαραίτητη η οικοδόμηση των πολιτικών υποκειμένων που δεν θα ικανοποιούνται με την παραμονή της επανάστασης στο στάδιο της εθνικής ανεξαρτησίας και θα προωθούν το κοινωνικό βάθεμα της επανάστασης, ακόμα και αν χρειαστεί να έρθουν σε ρήξη με  ηγεσίες που περιορίζουν αυτήν την οπτική. Σήμερα χωρίς την ύπαρξη ενός εργατικού κράτους που να δεσπόζει στο ένα έκτο της γης είναι πολύ δύσκολο να δούμε αντίστοιχες μετατοπίσεις ηγεσιών εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων με αστικοδημοκρατικά αιτήματα να στρατεύονται στον κομμουνισμό και να μεταβάλλονται οι παραγωγικές σχέσεις στις χώρες τους, όπως έγινε στην Κούβα. Η πάλη για την παγκόσμια σοσιαλιστική επανάσταση περνά στις χώρες της Μ.Ανατολής και της Αφρικής μέσα από την αντιπαράθεση με τα μέτωπα που ανοίγει ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός, σαν παγκόσμια υπερδύναμη, σε συμμαχία με δυνάμεις που ο ορίζοντας τους δεν φτάνει ως τον σοσιαλισμό. Όχι με μία λογική ίσων αποστάσεων, αλλά με την συμμαχία με τις άλλες αντιιμπεριαλιστικές αλλά ετερόκλητες πολιτικά και ταξικά δυνάμεις θα οικοδομηθούν σήμερα στις περιοχές αυτές οι δυνάμεις της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης.

  1. Το μήνυμα των αντιαποικιακών αγώνων τότε: Αντίσταση στις ιμπεριαλιστικές επιδιώξεις και ιδεολογήματα σήμερα

Ένα μήνυμα που μας αφήνουν ζωντανό οι αποικιακές επαναστάσεις του προηγούμενου αιώνα, είναι η υπεράσπιση των λαών του λεγόμενου Τρίτου κόσμου, αυτών των κολασμένων της γης, από τις ιμπεριαλιστικές επιδιώξεις σήμερα. Μία αντίσταση που πρέπει να γίνει και στο επίπεδο της ιδεολογίας. Αν στα πλαίσια ενός έθνους κράτους, η αστική τάξη μέσω των εθνικών ιδεών προσπαθεί να γεφυρώσει το ταξικό χάσμα με τους υποτελείς, να δημιουργήσει μία πλαστή ενότητα, ώστε να τους δέσει στο άρμα της, μια «ενότητα» χτισμένη σε μία ψευδή «υπερταξική» εθνική ταυτότητα, τότε στα πλαίσιο του δυτικού ιμπεριαλισμού, αυτή η «υπερταξική» ενότητα με τους υποτελείς όλων των δυτικών κρατών χτίζεται πάνω στην υπεράσπιση μιας ψευδούς «κοινής πολιτισμικής ταυτότητας», μιας περίπου κοινά αποδεκτής θρησκείας, μίας κοινής γλώσσας συνεννόησης, και με τον μύθο ενός αντίστοιχου ανώτερου πολιτισμού, που πρέπει με κάθε τρόπο ακόμα και με αίμα να υπερασπίσουμε απέναντι στους «αλλόθρησκους» που επιδιώκουν μία επαναφορά στον σκοταδισμό.

Οι Αραβικοί λαοί ήρθαν ξανά στο προσκήνιο με την λεγόμενη Αραβική Άνοιξη. Η εμφάνιση αυτών των κινητοποιήσεων αρχικά ήταν σε μία προοδευτική, ταξική και αντιιμπεριαλιστική κατεύθυνση, κάτι που με την επέμβαση του αμερικάνικού ιμπεριαλισμού, κάμφηκε αργότερα μέσω μίας εν εξελίξει αντεπανάστασης που γίνεται στον αραβικό χώρο.  Έτσι ενώ στην αρχή της εκδήλωσης της, η αραβική άνοιξη, στην Αίγυπτο και την Τυνησία, ήταν μία διαδικασία με προοδευτικό, αντιιμπεριαλιστικό, και με έναν αραβικό τρόπο αριστερόστροφες, όμως δεν συμβαίνει το ίδιο, με τις ανοιχτά υποκινούμενες από τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό κινητοποιήσεις στη Λιβύη και από ένα ορισμένο σημείο και μετά στην Συρία, όπως επίσης και η ρεβάνς που παίρνει στην Αίγυπτο ο δυτικός ιμπεριαλισμός απέναντι στην Αραβική Άνοιξη, ανατρέποντας τον Μόρσι, και εγκαθιδρύοντας καθεστώς της αρέσκειας τους, μια κανονική αντεπανάσταση που παρουσιάστηκε από το CNN, και το BBC σαν μία από τις μεγαλύτερες επαναστάσεις που έγιναν ποτέ. Δυστυχώς η πλειοψηφία της αριστεράς, και όχι μόνο της ρεφορμιστικής, ακόμα και διεθνιστικές οργανώσεις, δεν αντιλήφθηκαν ότι μεταβάλλεται πολιτικά η κατάσταση στο αντίθετο της, και θεωρώντας ότι η αραβική άνοιξη συνεχίζεται βρέθηκε να υποστηρίζει το λάθος στρατόπεδο.

Σήμερα όσοι έχουν αφομοιώσει την εμπειρία των αντιαποικιακών επαναστάσεων που έγιναν πριν μισό αιώνα, και έχουν κάνει κτήμα τους, την εμπλοκή των επαναστατών διεθνιστών σε αυτές τις επαναστάσεις, γνωρίζουν τις ταξικές και πολιτικές διαιρέσεις του αραβικού κόσμου. Έχουν απομυθοποιήσει και θεωρούν υποκριτικές τις αξίες της «δυτικής δημοκρατίας»,  δεν επιλέγουν μία στάση ίσων αποστάσεων, αλλά επιθυμούν  την στρατιωτική ήττα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Αντιλαμβάνονται ότι οι δυνάμεις της Σοσιαλιστικής Επανάστασης μπορούν να οικοδομηθούν μόνο μέσα στο στρατόπεδο της Παλαιστινιακής Αντίστασης, που βρίσκεται η Χαμάς, μαζί με την Χεζμπολάχ στο Λίβανο και τα κατάλοιπα του μπααθισμού στην Συρία.

  1. Εμπνεόμαστε από τον βολονταρισμό και τον διεθνισμό των Τεταρτοδιεθνιστών που συμμετείχαν στην Αλγερινή Επανάσταση

Το εκπληκτικό, εκείνο που βγάζει μάτι σε όποιον μελετήσει την Αλγερινή Επανάσταση είναι το πώς η πίστη σε έναν σκοπό και η αποφασιστικότητα, μαζί με μία διορατική ηγεσία, μπορούν να παίξουν τον καθοριστικό παράγοντα για τη νίκη μίας Επανάστασης. Όσοι με την στενότητα σκέψης που τους διακρίνει, περιορίζουν τους τροτσκιστές, σε ανθρώπους που βυζαντινολογούν, που διαρκώς διασπούν τις οργανώσεις τους, και είναι στο γενετικό τους κώδικα ο εγκλωβισμός σε λογικές «μαρξιστικού» τριχοσκιστισμού της απραξίας, δεν έχουν παρά να δουν την Αλγερία. Η προτροπή του Μ.Πάμπλο, όταν ακόμα κρίνεται η τύχη της επανάστασης είναι  «εδώ δεν ζητάμε, μόνο δίνουμε χωρίς όρους», και βρίσκεται σε πλήρη αντιστοιχία με το βολονταριστικό πνεύμα του Λένιν «Πρώτα ριχνόμαστε στην μάχη και μετά βλέπουμε». Στην περίπτωση του Πάμπλο, συναντάμε ένα συνδυασμό βολονταρισμού και επαναστατικής διπλωματίας.

Η υπεράσπιση της επαναστατικής βίας των καταπιεσμένων, δεν έγινε  στο επίπεδο μόνο της φιλοσοφίας, αλλά κυρίως σε αυτό  της έμπρακτης, υλικής και έμψυχης υπόστασης. Άλλωστε η βίαιη επανάσταση των τριτοκοσμικών λαών είναι ο μοναδικός τρόπος να αποκτήσουν μία ανεξάρτητη εθνική υπόσταση.  Και η βία που έχουν δείξει αυτοί οι «απολίτιστοι», είναι μικρότερη σε ένταση, σε βάθος, σε χρόνο, σε ποιότητα και σε ποσότητα από αυτήν που επέδειξε η «Διαφωτιστική» Δύση σε αυτούς τους λαούς. Η βία της αγγλικής και γαλλικής αποικιοκρατίας ήταν πολύ πιο φρικιαστική, από αυτήν που και οι πιο μισητοί εχθροί τους δείξανε.

Οι γάλλοι Τεταρτοδιεθνιστές απέναντι στο γαλλικό κράτος και την απαράδεκτη στάση της γαλλικής αριστεράς, κράτησαν μια συνεπή διεθνιστική και «εθνοπροδοτική» στάση, υπερασπιζόμενη την ανεξαρτησία της Αλγερίας.  Το νήμα της διεθνιστικής αριστεράς του Τσίμερβαλντ, όταν η επαναστατική διεθνιστική πτέρυγα της σοσιαλδημοκρατίας αντιστάθηκε κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στις πατριωτικές ιαχές  της υπεράσπισης της εθνικής αστικής τάξης της χώρας τους, δεν είχε κοπεί. Και αν σκεφτούμε ότι κάποιοι από αυτούς πήγανε και πολεμήσανε μαζί με τους αλγερινούς ενάντια στην  «δική τους» πατρίδα, ενάντια στην «δική τους» αστική τάξη, ενάντια «στον δικό τους» ιμπεριαλισμό, τότε σίγουρα μιλάμε για ένα ποιοτικό άλμα  σε σχέση και με την διεθνιστική αριστερά του Τσίμερβαλντ.

Για να επιστρέψουμε στο θέμα μας, όσοι σήμερα μιλούν για την αποτυχία του τροτσκισμού, προπολεμικού και μεταπολεμικού, δεν έχουν παρά να ρωτήσουν την γαλλική άκρα δεξιά, την παρακρατική τρομοκρατική ακροδεξιά οργάνωση OAS , τις γαλλικές δυνάμεις κρατικής καταστολής,  την γαλλική μυστική αστυνομία, το περιβόητο «Κόκκινο Χέρι» , ακόμη και τον ίδιο πρώην  γάλλο πρωθυπουργό Ντε Γκωλ, για την αποτίμηση που αυτός κάνει για ένα ρεύμα που βρήκε μπροστά του και του δημιούργησε αρκετούς μπελάδες,  τόσο στην Αλγερινή Επανάσταση, όσο και τον Μάη του 68, τις στιγμές δηλαδή που η ιδεολογική του υπεροχή συνδυάστηκε με τον πιο τολμηρό βολονταρισμό… Και είναι εκείνη την εποχή και σε αυτούς τους αγώνες που δίνονται στις τέσσερις άκρες του πλανήτη που  πρωταγωνιστεί η δρακογενιά που βγήκε από τα σπλάχνα της Τέταρτης.  Άνθρωποι σαν τον Έρνεστ Μαντέλ, τον Ντανιελ Μπενσαιντ, τον λατινοαμερικάνο Νάχουελ Μορένο, τον Τεντ Γκραντ και τον Μιχάλη Ράπτη. Και όσον αφορά τον τελευταίο, που παραμένει ένα αμφιλεγόμενο πρόσωπο στις γραμμές της κομμουνιστικής διεθνιστικής αριστεράς, να πούμε 2 πράγματα. Πρώτον είναι σημαντικό οι επαναστάτες διεθνιστές σήμερα να αναμετρηθούν με την σκέψη και την δράση του, ακόμα και αν την απορρίψουν, θα έχουν βαθύνει τον προβληματισμό τους.  Στην δεκαετία του 90, και όταν είναι πάνω από 80 χρονών, αναπτύσσει κάποιες πολιτικά λανθασμένες απόψεις για τα εθνικά θέματα. Ένας άνθρωπος που έχει σε όλη την ζωή του σχέση με τα αντιαποικιακά κινήματα, υιοθετεί μία λανθασμένη ανάλυση που υποτιμά την δυναμική του ελληνικού καπιταλισμού, σε μία περίοδο που είναι πρόσφατη η κατάρρευση της ΕΣΣΔ, και αναδύεται η παντοκρατορία του Αμερικάνικου Ιμπεριαλισμού, με το ΝΑΤΟ να βομβαρδίζει την Γιουγκοσλαβία, με φρέσκια την συνθήκη του Μάαστριχ  όταν συγκροτείται το Ευρωπαϊκό Διευθυντήριο και περιορίζει τις εθνικές εξουσίες των χωρών της περιφέρειας, και όταν στην γειτονική χώρα της Γιουγκοσλαβίας Ελλάδα, υπάρχει η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου, που έχει καλές σχέσεις με τα αραβικά  καθεστώτα που δεν είναι φιλικά στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Μέσω αυτής της οπτικής, που σε κάποια σημεία έχει μία βάση αναπτύσσει εσφαλμένες πολιτικές θέσεις που προσωπικά δεν μοιράζομαι μαζί του. Όμως μπορεί να απορρίψει κανείς τις θέσεις που αναπτύσσει τα τελευταία χρόνια για τα εθνικά ακόμα και  τον τρόπο και την μεθοδολογία επαναστατικής οικοδόμησης, ωστόσο δεν πρέπει μαζί με τα νερά να πετά κανείς και το μωρό. Και δεύτερον,  για όλα όσα κατηγορήθηκε από το αντίπαλο ταξικό στρατόπεδο,(εχθρός των δυτικών αξιών, παραχαράκτης γαλλικών νομισμάτων, εκδότης πλαστών εγγράφων για αντιστασιακούς, αρχηγός τρομοκρατικών οργανώσεων) δεν είναι παρά τίτλοι τιμής για το ρεύμα μας. Οι ιμπεριαλιστικοί μηχανισμοί, οι δυνάμεις της αντίδρασης και της συντήρησης έπνεαν τα λοίσθια για τον Μιχάλη Ράπτη, γιατί γνώριζαν πολύ καλά, ότι αφιέρωσε όλη την δρώσα διεθνιστική ζωή του για να ανατρέψει τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς, για να υπερασπίσει τους Τριτοκοσμικούς λαούς στις επαναστάσεις τους, για να ενισχύσει με κάθε μέσο και τρόπο την αντίσταση σε όποιο μέτωπο όριζε κάθε φορά ο αντίπαλος,  όπου και αν αυτή γεννάται, γιατί εναντιώνεται σε κάθε θρησκευτική, εθνική ή φυλετική διάκριση, γιατί τολμά και κρατά ζωντανές τις ουμανιστικές αξίες που καθορίζει  το όραμα μίας σοσιαλιστικής κοινωνίας.  Και αυτό το βαθύ επαναστατικό πνεύμα είναι που πρέπει να διαφυλάξουμε σαν κόρη οφθαλμού εμείς σήμερα, 20 χρόνια μετά τον θάνατο του Μιχάλη Ράπτη!

Χάρης Κωστούλας

Μάιος 2016

Βιβλιογραφία:

«Η Αλγερινή Επανάσταση», Δ. Λιβιεράτος, εκδόσεις Κουκκίδα

«Το Αόρατο εργοστάσιο της Επανάστασης», Δ. Λιβιεράτος, εκδόσεις Μάυρη Λίστα

«Μαύρη Ήπειρος, Εισαγωγή στην Ιστορία της Αφρικής», Δ. Λιβιεράτος, εκδόσεις Κουκκίδα

«Της γης οι κολασμένοι», Φραντς Φανόν, εκδόσεις Κάλβος

«Η πολιτική μου αυτοβιογραφία», Μιχάλης Ράπτης (Πάμπλο), εκδόσεις Ίκαρος

«Ο πόλεμος που έρχεται», Μ. Πάμπλο, εκδόσεις Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη

«Ο Τρότσκι και οι επίγονοι», Μ. Ράπτης (Πάμπλο), Εναλλακτικές Εκδόσεις

«Ο Μαρξισμός στην Εποχή μας», Μ. Πάμπλο, εκδόσεις Ενότητα

«Η 4η Διεθνής, Τι είναι και τι υποστηρίζει», Μ.Πάμπλο, εκδόσεις Ενότητα

«Επαναστατικά και Απελευθερωτικά Κινήματα», Β. Ραφαηλίδης, εκδόσεις Εικοστού Πρώτου

«Σοσιαλισμός και Αυτοδιαχείριση», Μ.Ράπτης (Πάμπλο), εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα

«Το μαύρο Αλγέρι», Maurice Attia, εκδόσεις Πόλις

«Λέων Τρότσκι»,  Βίκτορ Σερζ, εκδόσεις Κοχλίας

«Ο Μ.Ν. Ράπτης και ο Σύγχρονος Μαρξισμός», 1ο Διεθνές Συνέδριο, Αθήνα 1998

«Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο Αλγερίας», εκδόσεις Κάλβος

«Θέσεις για τον τερματισμό του Δευτέρου Παγκόσμίου Πολέμου και της Επαναστατικής ανόδου», http://fr-utopia-free.blogspot.gr/2010/01/4-1944.html

«Η Ιστορία της 4Ης Διεθνούς», Πιερ Φρανκ, Ε. Μαντέλ, εκδόσεις Εργατική Πάλη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s