Η πανοπλία της σύνεσης…

ofili
της Οφηλίας Ρεντ

«Κείνο που σου προσάπτουνε τα χελιδόνια είναι η άνοιξη που δεν έφερες»
 Οδυσσέας Ελύτης
 
Tα πολύμορφα τραντάγματα της καθημερινότητας σε ωθούν θέλεις, δεν θέλεις (δεν σε ρωτάνε ποτέ πριν εμφανιστούν, πόσο μάλλον για το μέγεθος της βλαπτικότητας τους…) να αποκτήσεις ένα καινούριο σημείο ισορροπίας, έτσι ώστε -αφού σταθεροποιηθείς- να μπορείς να βάλεις τους επόμενους στόχους σου. Να μπορείς να περπατάς στους μητροπολιτικούς δρόμους χωρίς να είσαι υποχρεωμένος να πάρεις αποφάσεις που -κατά βάθος- δεν θέλεις, αλλά επιβάλλεται να πάρεις. Γιατί δεν σου αρέσουν κάποια πράγματα, αλλά δεν έχεις μάθει και στην ουδετερολαγνεία. Δεν είναι καθόλου ωραίο να βλέπεις -για παράδειγμα- αντιθέσεις μεταξύ αγαπημένων προσώπων, ή να μη μπορείς στη δουλειά σου να πάρεις ούτε ένα ευρώ παραπάνω όταν ήδη είσαι πολύ πίσω σε αυτόν τον καθοριστικό τομέα… Και οι διάφορες αιτιολογήσεις που ακούς για το οτιδήποτε «χαλάει τη ζαχαρένια σου», δεν πείθουν το ένστικτο σου. Αρκεί, όμως, η συνείδηση του πιο δυνατού αυτοσεβασμού σου για να πάρεις τις κατάλληλες πρωτοβουλίες, όχι για να αλλάξεις τη θέση σου υπό ολιστική θεώρηση (αυτό για να συμβεί δεν αρκεί η μονάδα…), απλά για να απαλλάξεις τον εαυτό σου από επιπλέον πολύμορφες επιβαρύνσεις, που διεισδύουν στην ψυχή σου και περιορίζουν τις δυνατότητες του μυαλού να ανακαλύψει άμεσα πρόσκαιρες λύσεις καταπράυνσης του πόνου και της οργής σου. Ο στυγνός καπιταλιστικός ολοκληρωτισμός του σήμερα αλλοιώνει τους πάντες, και πέρα από τα λόγια που λένε για να σταθούν με επάρκεια κοντά στο αυτονόητο, οι προθέσεις και οι πράξεις τους καθορίζονται αποκλειστικά και μόνο από τα δικά τους συμφέροντα και τίποτα άλλο. Η ανθρωπιά και η κατανόηση για πολλά χρόνια περιορίζονταν στο πεδίο των διαπροσωπικών σχέσεων, πια δεν γίνεται ούτε καν επίκληση τους… Κανένας δεν ενδιαφέρεται για τα πλαφόν προστασίας των κατώτερων στην ιεραρχική κλίμακα, ίσως ούτε καν όσοι βρίσκονται σε αυτή τη δυσχερή θέση, αφού η αποποίηση των ευθυνών για την απόκτηση μιας αξιοπρεπέστερης θέσης στον ανταγωνισμό έχει καταπλακωθεί από τα «πρέπει» της άμεσης επιβίωσης. Τουλάχιστον, ας δίνουν το παράδειγμα του διαφορετικού όσοι νιώθουν, σκέφτονται, και δεν έχουν κανένα λόγο να υπόκεινται σε πολύμορφες εκμεταλλεύσεις υπό το πρόσχημα είτε της οικονομικής «κρίσης», είτε της μη ανταπόκρισης σε αόρατες ευθύνες (που δεν τέθηκαν ποτέ στον κατάλληλο χρόνο). Μάταιη η προσπάθεια να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στην ξεφτίλα της πραγματικότητας και τη λογική του ανθρωπίνως αυτονόητου. Εδώ είναι που, όσοι ευνοημένοι από τις συγκυρίες μπορούν, ΠΡΕΠΕΙ να κάνουν τις απαραίτητες υπερβάσεις, προκρίνοντας τις Αρνήσεις τους, και υπομένοντας τις καινούριες πληγές που σκάβουν οι αξίνες της αποστασιοποίησης.
Λένε κάποιοι σοφοί (υπάρχουν και τέτοιοι ακόμα, μη μας φαίνεται κάτι το παράξενο όσο οι σοβαρότερες εκδοχές του χτες εξακολουθούν να συμβαδίζουν με τις βιολογικές νόρμες…) πως ο συνετός άνθρωπος, πάντα, θα βρίσκεται σε καλύτερη θέση, ακόμα και από αυτόν που ξεκίνησε να τρέχει με τις μέγιστες δυνατές αρχικές ταχύτητες για να αγγίξει το ταβάνι των εκάστοτε επιδιώξεων του. Μάλλον, είναι έτσι! Γιατί, με αυτά τα χρώματα ζωγραφίζεται η ζωή, που όσο μακραίνει η απόσταση που διανύεις αυξάνουν τα προβλήματα, μειώνονται οι απολαύσεις (με τον όποιο χαρακτήρα αυτές μπορούν να λάβουν με το δεδομένο της χροιάς που τους δίνει ο φτηνός εγωισμός και η προχειρότητα της ανασφάλειας όλων μας), και όλα συντείνουν στην όσο το δυνατόν συνετότερη διαχείριση με απώτερο σκοπό την μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα. Και αυτά αφορούν, και στις προσωπικές μας διαδρομές, και στον κοινωνικό ανταγωνισμό ανάμεσα στις δυνάμεις της εξουσίας και όλους εμάς -που με τον οποιονδήποτε τρόπο δεχόμαστε τις συνέπειες της ύπαρξης του κρατικού και καπιταλιστικού συστήματος, αλλά και των επιδράσεων που αυτό προκαλεί στους ατομικούς ψυχισμούς με τις πολύμορφες παγίδες του πολιτισμού να μετατρέπονται σε φάκες για (πρόθυμους εξαιτίας της μη σύναψης σχέσεων με τη σύνεση) ποντικούς. Άλλωστε, κάποιες σχέσεις παραμένουν αμφίδρομες και θα πρέπει κάποια στιγμή να το συνειδητοποιήσουμε, ακόμα και αν χρειαστεί να αισθανθούμε σαν έντρομος άνθρωπος που βλέπει να τον πλησιάζει ένα επικίνδυνο κύμα πολλαπλών απειλών. Το προσωπικό δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστο από το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, οι συλλογικές εξελίξεις διαμορφώνονται από τις ατομικές στάσεις και επιλογές. Αυτοπραγμάτωση μέσα σε ένα πολιτισμικό μοντέλο -όπως αυτό που υφίσταται στον ελλαδικό χώρο- δεν γίνεται να καταστεί εφικτή συνθήκη. Μόνο να ισχυροποιήσεις τη θέση σου όσο περισσότερο γίνεται, να καθορίσεις το όποιο στίγμα σου, και να προστατευτείς στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, μπορείς… Βέβαια, η Επανάσταση ως η βίαιη διαδικασία κατάργησης (δυστυχώς μέσω του μετασχηματισμού, και όχι της ολικής καταστροφής) των περισσότερων πυλώνων του σύγχρονου πολιτισμού ανοίγει τις πύλες για την προσέγγιση μιας άλλης καθημερινότητας. Ίσως, μόνο τότε να μπορούμε να μιλήσουμε με ακρίβεια και ρεαλισμό για βαρύγδουπους ατομικούς στόχους. Σε κάθε άλλη περίπτωση, υποχρεωνόμαστε από τα ίδια τα πράγματα στο να σηκώνουμε βαρύ φορτίο, που με μαθηματική ακρίβεια θα λυγίσει το κατασκευασμένο και προσδιοριζόμενο για συγκεκριμένα πράγματα ευαίσθητο νευρικό μας σύστημα. Εξάλλου, ακόμα και οι ισχυροί αυτού του κόσμου -που εθίστηκαν συνειδητά από μικρές ηλικίες στο να λειτουργούν ως μηχανές λήψης αποφάσεων από τον άμβωνα της παγωμένης ψυχοσυναισθηματικής κατάστασης- καταμετρούν (και ας μην το ομολογούν) σημαντικές εξωτερικές και εσωτερικές απώλειες, και αναζητούν μάταια στα εντελώς κρυφά την απαραίτητη εκτόνωση σε διάφορες διεξόδους που καλύτερα να μην τις αναφέρουμε καν εδώ -για ευνόητους λόγους.
Το παρελθόν, ίσως, να αποτελεί τον καλύτερο οδηγό για όσους από εμάς βασανιζόμαστε να δούμε πως θα κινηθούμε στο παρόν και τι είδους επιδιώξεις θα θέσουμε για το μέλλον. Αποτελεί έναν καθρέφτη για την ίδια μας την ύπαρξη, με γνώμονα να κατανοήσουμε το Είναι του ανθρώπου και με απαραίτητο συστατικό στοιχείο να έχουμε στην άκρη του νου μας πως κάθε δωμάτιο έχει τέσσερις τοίχους. Επομένως, για να απολαύσουμε την όποια φύση (έχει απομείνει εξαιτίας των απαράδεκτων ανθρώπινων παρεμβάσεων…), δεν αρκεί να παραμένουμε στα παράθυρα των δικαιολογιών, του αυτοβαυκαλισμού και των δισταγμών. Μπορούμε να το κάνουμε αν θελήσουμε, αλλά κινδυνεύουμε έντονα από την αγκύλωση του μπετοναρισμένου σκέπτεσθαι, που αλλοιώνει το γίγνεσθαι και το μεταβάλλει σε ιχθυόσκαλα στην οποία θα έχουν πρόσβαση μονάχα τα «δυνατά κεφάλια της πιάτσας»… Αλλά, μάλλον, πρέπει να βρούμε το κλειδί της πόρτας (αλλιώς χρειάζεται να τη σπάσουμε με μένος…), και σίγουρα επιβάλλεται να γυμναστούμε για να αποκτήσουμε εμπράκτως την ψυχική και διανοητική δύναμη για να κατέβουμε τις κανονικές σκάλες με τη δέουσα ταχύτητα και να βγούμε στον ανοιχτό ορίζοντα για να διεκδικήσουμε τις πιθανότητες μας. Όμως, προσοχή. Η παρελθοντολαγνεία και η υπέρμετρη προσκόλληση στο χτες δημιουργούν κινδύνους. Να μη μπορείς να αφουγκραστείς τους όρους του σήμερα, να μείνεις πίσω, να τα βλέπεις όλα με τα παραμορφωτικά γυαλιά ενός τρόπου σκέψης που μπορεί παλιά να ήταν αποτελεσματικός, στο σήμερα να είναι δυσλειτουργικός, και στο αύριο σχεδόν να σε γελοιοποιεί, αν δεν γίνει κιόλας η αιτία για την πρόκληση δυσχερών συνεπειών για το ίδιο το άτομο. Η σχέση μας με το χτες πρέπει να βασίζεται στην κατανόηση. Σεβασμός, λοιπόν, όχι ακριβώς στο παρελθόν, αλλά στα όσα θέλει να μας πει. Και δεν πρέπει ποτέ να αγνοούμε όσο ακραιφνείς υπερεπαναστάτες και αν εμφανιζόμαστε -είτε στη συνείδηση, είτε στην πράξη- πως για να μπορούμε εμείς να κάνουμε και να λέμε κάποια πράγματα κάποιοι κάποτε μάτωσαν το σώμα τους. Ας σκεφτούμε πως (και ποιες) θα ήταν οι (λιγότερες και πιο ριψοκίνδυνες) δικές μας επιλογές και πόσο πιο στενοί οι δρόμοι αν δεν πολεμούσαν κάποιοι άλλοι στους προγενέστερους χρόνους… Δεν μπορούμε να τους αγνοήσουμε, δεν μπορούμε να φανούμε αχάριστοι, ούτε και να προσπαθήσουμε να τους φέρουμε στα μέτρα μας. Τελεία και παύλα…
 
Κάθε φορά που λαμβάνει χώρα μια επέτειος όπως -για παράδειγμα- η Εργατική Πρωτομαγιά, ο νους όσων θέλουν να διερευνούν την ουσία των πραγμάτων θα πρέπει να κινείται διττά. Μια στο παρελθόν, και μια στο σήμερα… Ένα γαϊτανάκι της νόησης που δεν ζαλίζει, αλλά σε κάνει να καταλάβεις το που βρίσκεται το καθετί και τα αίτια της καθήλωσης του…Τι έγινε τότε, και γιατί. Και τι υπάρχει σήμερα, με αποτέλεσμα να μη γίνεται αυτό που θέλουμε, παρά μόνο να το καταγράφουμε ως ευχολόγιο περισσότερο, παρά το γεγονός ότι του δίνουμε προταγματικό χαρακτήρα και το «φωνάζουμε στην πράξη με τις ντουντούκες των επιθυμιών μας». Και καλά κάνουμε να καλούμε «για τις νέες Πρωτομαγιές», για τα «νέα Πολυτεχνεία», κοκ.Όμως, πάνω από όλα, και πέρα από τη μορφή της δικής μας συμμετοχής, οφείλουμε να σκάβουμε το έδαφος της πραγματικότητας για να ανακαλύψουμε τους κρυμμένους (και όχι χαμένους…) Θησαυρούς μιας εποχής που το αγωνιστικό φρόνημα απέχει από τις διαθέσεις των πιο συνειδητοποιημένων και διασπάται σε επιμέρους (ρεφορμιστικούς και οπορτουνιστικούς) στόχους που απομακρύνουν την Επαναστατική Προοπτική σε ορίζοντες που περισσότερο είναι χαμένοι, παρά κρυμμένοι…. Και αυτό γίνεται -κατά βάση- γιατί φροντίζουν οι επαγγελματίες του εφικτού να στηρίζουν την προπαγάνδα τους πάνω στα υπαρκτά προβλήματα της πλειοψηφίας του κόσμου, ξέροντας από πριν πως το να εκμεταλλεύεσαι τη δυσαρέσκεια των πολλών -ειδικά σε εποχές ριζικών ανακατατάξεων όπως αυτή που βιώνουμε στον ελλαδικό χώρο τα τελευταία τέσσερα χρόνια- είναι κάτι το πολύ εύκολο. Εξάλλου, ακόμα και οι μετατοπίσεις στην επιλογή πολιτικού κόμματος είναι πάνω κάτω προβλέψιμες για τα ιερατεία της πολιτικής καθοδήγησης. Εκεί ποντάρει η εξουσία, για να μπορεί να μετασχηματίζει τους όρους της κυριαρχίας της. Δεν είναι ότι σέβεται ακριβώς τις επιλογές των υπηκόων της, ούτε πως δεν τις υπολογίζει, μπορεί –όμως- να προγραμματίζει εναλλακτικές λύσεις για κάθε πρόβλημα που προκύπτει, αφού πρώτα τις έχει καθοδηγήσει έντεχνα σε συγκεκριμένα μονοπάτια. Δεν είναι τα λόγια αυτά κάποιος όψιμος υπερθεματισμός της υπαρκτής Δύναμης της κρατικής και καπιταλιστικής εξουσίας, ούτε κάποια ηττοπάθεια. Κάθε άλλο, είναι η απόπειρα να διερευνήσουμε το πώς θα μπορούμε να τους δημιουργούμε καταστάσεις που δεν μπορούν να διαχειριστούν. Εξάλλου, εδώ και αιώνες, έχει διαφανεί πως η κατά μέτωπο σύγκρουση -ίσως- είναι ένας αγώνας μέσα στην έδρα της εξουσίας. Φυσικά, σεβόμαστε και στηρίζουμε ολόψυχα όσους επιλέγουν να δώσουν αυτή τη μάχη, αγνοώντας το τίμημα μπροστά στην παθιασμένη ικανοποίηση και στην απαρέγκλιτη τήρηση του προσωπικού τους αξιακού κώδικα. Μπορούμε, όμως, να συνειδητοποιήσουμε πως η σύγκρουση μεταξύ δύο ισχυρών πόλων καταλήγει ενίοτε στην πρόκληση ζημιών και στους δύο, και μόνο στην περίπτωση εκείνη που κηρυχτεί κανονικός πόλεμος (χωρίς τα προσχήματα της δημοκρατικής ειρήνης και συνύπαρξης, φερειπείν) θα μπορούμε να μιλήσουμε για τελικό νικητή, και πάντα με τον σημαντικότατο αστερίσκο τι είναι τελικά νίκη, τι είναι ήττα, και ποιος μπορεί να μιλάει με τέτοιους όρους…
Στη σύγχρονη νεοελληνική πραγματικότητα -να επιτραπεί η εκτίμηση- πως ο νικητής είναι το παρελθόν. Μπορεί να κάθεται εκεί στη γωνία, να παριστάνει τον ψόφιο κοριό, να ακούει τους πάντες να το κακολογούν (άλλοι δίκαια, άλλοι πονηρά…), αλλά το ρημάδι είναι εδώ και μεταμφιεσμένο σε «ανάγκη της εποχής» ορίζει με το δικό του υλικό τις κινητικότητες και, κυρίως, τις σκέψεις των περισσοτέρων από εμάς που ανήκουμε στο στρατόπεδο των «έξω από τα πράγματα». Αυτό, ίσως, είναι η μεγαλύτερη νίκη της εξουσίας. Ότι όσα μυαλά άλλαξαν πρόσφατα το έκαναν εξαναγκαστικά, εκβιαστικά και μάλλον επιπόλαια, ενώ όσοι μπορούν να δουν και πίσω από τις κουρτίνες δεν έχουν προφανή και απτή εναλλακτική λύση για να τις κατεβάσουν και να χορέψουν πάνω τους στους σκοπούς μιας μουσικής που ακούγεται από τους αυλούς της Ουσιαστικής Ανατροπής Συνειδήσεων. Να φέρουμε παραδείγματα αιτιολόγησης; Ευχαρίστως, όσο επίπονη και αν είναι μια τέτοια διαδικασία καταγραφής… Γιατί, πάντα, οι εκλογές περιόριζαν τον ορίζοντα των περισσοτέρων στα κατασκευασμένα διλημματικού περιεχομένου δήθεν αναπότρεπτα μιας εγκλωβιστικής σύνεσης, που βόλευαν αποκλειστικά και μόνο τους δημιουργούς τους, και πάντα οι πλαϊνοί αμφισβητίες των κυρίαρχων επιλογών λειτουργούσαν ως βαλβίδες αποσυμπίεσης, αλλά και ως ύπουλα φτιαγμένα οχήματα -που στο πορτ μπαγκάζ τους φιλοξενούν τις βαλίτσες του τετριμμένου, μα και τη ρεζέρβα της αναπαλαίωσης. Γιατί, από τη δεκαετία του 1980, το γήπεδο έγινε σύγχρονη ρωμαϊκή αρένα-πολεμίστρα για να μπορούν να εκτονώνουν (σε συγκεκριμένες χωροχρονικές περιόδους, που σε κάνουν καχύποπτο ακόμα και αν θες πώς και πώς να αποφύγεις μια τέτοια συνήθεια, που ενδεχομένως να σε δηλητηριάζει περισσότερο από όσο αντέχουν τα πιο υγιή εγκεφαλικά σου κύτταρα….) την θρασύτατη οργή και τον καταταλαιπωρημένο ψυχισμό τους οι οχλοκράτες μαχητές των διάφορων συλλογικών θρησκειών με τα πολύχρωμα κασκόλ των ποδοσφαιρικών ΠΑΕ. Που η εμπειρία μας υποδεικνύει πως εκπαιδεύονται στο «μαζικό πεδίο» για να αποτελέσουν κάποια μέρα (οι πιο ικανοί στην αποδοχή και εκτέλεση εντολών από δαύτους) τους καλύτερους προστάτες των όποιων συμφερόντων εκπορεύονται από επιχειρηματικές δεξαμενές και τους αντίστοιχους κύκλους εξουσίας, στο πεδίο του σκοτεινού και των πολύμορφων ενεδρών. Δεξαμενές που έφτιαξαν κάποτε άνθρωποι που υπηρετούσαν κυρίως το σκοπό, ενώ τώρα ακόμα και ο σκοπός λαμβάνει το χαρακτήρα του δευτερεύοντος -μπροστά στην αδηφάγα επιθετικότητα των σύγχρονων εξουσιαστικών εγωισμών. Γιατί, με το πέρασμα του χρόνου, δεν αλλάζει μόνο το είδος των υποτακτικών, αλλά και των αφεντάδων. Η αντίθεση εξουσίας και εκμεταλλευόμενων ανθρώπων παραμένει, αλλά μεταλλάσσονται οι μεθοδολογίες και οι όροι της καθημερινής διεξαγωγής των διάφορων αντιπαραθέσεων… Κάποτε, όχι πολύ πίσω στο χρονικό διηνεκές του νεοελληνικού γεωγραφικού χώρου, τα «τέλεια εγκλήματα» ήταν πιο αραιά και πιο αποτελεσματικά, σήμερα πιο συχνά ως προς την περιοδικότητα της έμπρακτης εμφάνισης τους, πιο άτσαλα, με περισσότερα εφέ, αλλά και πιο στυγνά και με περισσότερα θύματα (ειδικά «παράπλευρα»…). Και αν η πολιτική σκηνή στο επίπεδο των σύγχρονων αναγκών διαχείρισης και χειραγώγησης έχει να αντιπροτείνει μεταγραφές από το τηλεοπτικό πρωτάθλημα (βλ Σ. Θεοδωράκη), εσχάτως έχει και γηπεδική έκφανση και προέλευση (Μώραλη, Μπέο, κοκ). Και αν η αξιοπρέπεια έχει όνομα, δεν βρίσκουμε πλέον παπά για να την βαφτίσει…
 
«Ξαναβάλε την πανοπλία που έβγαλες όταν έφτασες στην ηλικία της σύνεσης» (σύνθημα σε τοίχο)
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s