Αύγουστος Μπλανκί*

Από την μπροσούρα του Ε. Πρεομπραζένσκι «Το πέρασμα στο σοσιαλισμό»**.
blanqui

Ο Μπλανκί στο ιστορικό μας σκιαγράφημα μπορεί δικαιολογημένα να καταταχτεί με τους κομμουνιστές. Ας δούμε τι γράφει για το θέμα που μας ενδιαφέρει στην εργασία του Le communisme, l’ avenier de la societe.
Δηλώνει κατηγορηματικά πως ο κομμουνισμός είναι συνώνυμο της επανάστασης, πρέπει να αποφύγει κάθε ουτοπική μεταμφίεση, δεν επιτρέπεται όμως να χωριστεί απ’ την πολιτική που είναι στη υπηρεσία του. Θεωρεί πως μια μέρα μετά την επανάσταση πρέπει να παρθούν άμεσα  στο οικονομικό πεδίο τα ακόλουθα μέτρα:

1.    Διαταγή σ’ όλους τους προϊσταμένους των βιομηχανικών και εμπορικών επιχειρήσεων, με απειλή απέλασης από τη χώρα, να διατηρήσουν προσωρινά την υπάρχουσα κατάσταση, τόσο για το προσωπικό όσο και για τις αμοιβές. Η συμφωνία μ’ αυτούς τους προϊσταμένους είναι καθήκον του κράτους. Οι διευθύνσεις θα αντικαθίστανται εκεί, όπου οι επιχειρηματίες διώκονται εξαιτίας της άρνησής τους να ακολουθήσουν τούς κανονισμούς.
2.    Σύγκληση αρμόδιων συνεδρίων για το ξεκαθάρισμα του ζητήματος των τελωνείων, των ορυχείων, των μεγάλων βιομηχανικών συγκροτημάτων, της πίστωσης καί των μέσων κυκλοφορίας.
3.    Μία συνδιάσκεψη για να καθορίσει γενικά τις βάσεις των εργατικών ενώσεων.
Έτσι θα αποκρουστεί το χτύπημα του κεφαλαίου κατά των επιχειρηματιών. Αυτό είναι το κύριο για τον πρώτο καιρό. Τώρα βέβαια οι εργάτες μπορούν να περιμένουν κάπου άλλου και όχι στο πλακόστρωτο τα νέα κοινωνικά μέτρα 1.

Στο πεδίο τής οικονομίας ο Μπλανκί θεσπίζει:

Κατάργηση του δημόσιου χρέους. Δημιουργία μιας επιτροπής για το διακανονισμό του αποταμιευτικού ζητήματος. Αντικατάσταση όλων των άμεσων και έμμεσων φόρων με μια και μοναδική άμεση προοδευτική φορολογία εισοδήματος και κληρονομιάς. 2

Από τα μέτρα που θεωρεί ο Μπλανκί σαν πολιτικά και εκπαιδευτικά, πρέπει να αναφέρουμε τα ακόλουθα, για χάρη μιας ολοκληρωμένης αντίληψης: Κατάργηση του στρατού και της γραφειοκρατίας. Άμεση απόλυση όλων των δημόσιων υπάλληλων, ανώτερων καί μεσαίων, ενώ οι κατώτεροι προσωρινά δεν απολύονται ακόμη. Εθνικοποίηση όλων των ιδιοκτησιών της εκκλησίας και των μοναστηριών. Κατάργηση του ποινικού καί διοικητικού κώδικα. Διαιτησία [σ.τ.μ.: δηλ. σύγκριση διαφορετικών χρηματικών καί εμπορευματικών άξών, για να διαλέξουμε την πλεονεκτικότερη] στις αστικές δίκες, διαιτητικές αποφάσεις στις ποινικές δίκες. Γενικός εξοπλισμός των εργατών καί του πληθυσμού της δημοκρατίας. Όχι ελευθερία στους εχθρούς.
Αυτή τη γλώσσα της εργατικής δικτατορίας μιλάει ο Μπλανκί όταν το ζήτημα είναι η οργάνωση της νέας εξουσίας.

Η παρισινή δικτατορία:

Η κήρυξη γενικών εκλογών τό 1848 ήταν μία συνειδητή προδοσία. Είναι γνωστό. πως εξαιτίας της φίμωσης τον τύπου μετά τη 18η Μπρυμαίρ η επαρχία είχε γίνει πεδίο εκμετάλλευσης για την εκκλησία. τους δημόσιους υπάλληλους καί την αριστοκρατία. Το να απαιτείς λοιπόν εκλογικά δικαιώματα για έναν τέτοιο πληθυσμό, είναι σαν να τα απαιτείς για τους κυρίους του…
Η στροφή προς τις εκλογές μία μέρα μετά την επανάσταση μπορεί να έχει μόνο δυο σκοπούς, και οι δύο το ίδιο εγκληματικοί: ή να συντρίψει την ψήφο με τη βία ή να παλινορθώσει τη μοναρχία. Μπορεί να πει κανείς πως έτσι σκέφτονται μόνο εκείνοι που στηρίζονται στη μειοψηφία και τη βία. Όχι, δεν είναι έτσι. Η πλειοψηφία που νικήθηκε απ’ την τρομοκρατία ή τη φίμωση, δεν είναι πια η πλειοψηφία των πολιτών, αλλά ένα κοπάδι σκλάβων. Είναι το δικαστήριο των τυφλών που 70 χρόνια συνέχεια τρέχει πίσω απ’ το ένα ή το άλλο κόμμα. Αυτό το δικαστήριο των τυφλών θα τρέχει άλλα 70 χρόνια πίσω απ’ το αντίθετο κόμμα. Αφού αυτά τα κόμματα δεν υπερασπίζουν ταυτόχρονα τη δικαίωσή τους από το δικαστήριο της ιστορίας, αυτή την υπεράσπιση πρέπει να την αναλάβουν το ένα μετά τό άλλο….3
Στα 1848 οι ρεπουμπλικάνοι, χωρίς να σκεφτούν το κυνηγητό που είχαν υποστεί για 50 χρόνια, συμφώνησαν για την πλήρη και χωρίς όρους ελευθερία των εχθρών τους. Ήταν μία πανηγυρική και αποφασιστική στιγμή. Δε θα ξαναγυρίσει. Παρά τη για πολλά χρόνια ωμή κι άδικη μεταχείριση, οι νικητές έδειξαν πρωτοβουλία, έδωσαν τό παράδειγμα.
Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Η καταστροφή…
Την ημέρα που θα βγει το φίμωτρο του προλεταριάτου, θα χτυπηθεί το κεφάλαιο.
Ένας χρόνος δικτατορία στο Παρίσι στα 1848 θα είχε εξοικονομήσει στη Γαλλία και στην ιστορία ένα τέταρτο του αιώνα, που τώρα τελειώνει. Καιί μπορεί να σκεφτεί κανείς τώρα τι συμβαίνει αν είναι αναγκαία όχι ένα αλλά δέκα χρόνια δικτατορίας. Στο κάτω κάτω η κυβέρνηση του Παρισιού είναι κυβέρνηση όλης της χώρας, εκλεγμένη απ’ όλη τη χώρα, η μόνη νόμιμη κυβέρνηση. Το Παρίσι δεν είναι μία συνηθισμένη πόλη, περιορισμένη από τα τοπικά της συμφέροντα, αλλά ένας πραγματικός εκπρόσωπος του έθνους 4.

Το βασικό εμπόδιο στην πραγματοποίηση του απ’ το προλεταριάτο είναι, κατά τον Μπλανκί, η άγνοια του πληθυσμού και προπαντός τα φτωχά αποτελέσματα της διαφώτισης του. Θεωρεί την ανεπαρκή διαφώτιση του προλεταριάτου σαν το κύριο εμπόδιο και στην πραγματοποίηση της ισότητας στη διανομή. Θυμάται τις εμπειρίες του 1848 και γράφει: «Στα 1848 η πλειοψηφία των εργατών δέχτηκε άσχημα την ισότητα στην πληρωμή, αναμφίβολα επειδή αυτή δε συμβιβάζεται εύκολα με τα φτωχά αποτελέσματα στην εκπαίδευση» 5.
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι απόψεις του Μπλανκί για το αγροτικό ζήτημα στη δικτατορία του προλεταριάτου». Συστήνει τη μεγαλύτερη προσοχή στην εφαρμογή τού κολεκτιβισμού στο χωριό, που ζει σε ασύγκριτα μεγαλύτερο σκοτάδι και άγνοια από την πόλη. Ο Μπλανκί όμως πιστεύει πως θα πετύχουν αν αποδείξουν στους αγρότες πως ο κομμουνισμός είναι γι’ αυτούς «όχι απειλή, αλλά ελπίδα».
«Αν ήδη», λεει, «υπάρχει μία πολιτική ενότητα στον χώρο τής Γαλλίας, πως μπορεί να μη γίνει και μία οικονομική ενοποίηση της χώρας, σαν φυσικό συμπλήρωμα τής πρώτης;»
«Πρέπει όμως να εξηγηθεί με σαφήνεια», λεει, πως ποτέ δε μπορεί να εξαναγκαστεί κάποιος με τη βία να προσχωρήσει μαζί με τον κλήρο του σε κάποιον συνεταιρισμό, και εκεί όπου γίνεται αυτό, πρέπει πάντα να είναι αποτέλεσμα μιας πλήρους και χωρίς όρους αυτόβουλης απόφασης» 6. «Πρέπει οπωσδήποτε να εξηγήσουμε πως η κατάσχεση της μεγάλης έγγειας ιδιοκτησίας της εκκλησίας και της αριστοκρατίας δε θίγει ούτε στο ελάχιστο τα συμφέροντα της μικρής και μεσαίας ιδιοκτησίας». Ο Μπλανκί εκπροσωπεί την άποψη να κατανεμηθεί η γη σύμφωνα με την εργατική δύναμη. «Η εργασία δίνει το δικαίωμα μόνο για ένα κομμάτι γης, που μπορεί να δουλευτεί απ’ τον ίδιο ιδιοκτήτη» 7.

Αυτό που πρέπει να καθαρίσει κανείς με σιδερένια σκούπα από τη χώρα, χωρίς δισταγμό και χωρίς έλεος, είναι η αριστοκρατία και οι παπάδες. Εμπρός, για τα σύνορα!8.

Ο Μπλανκί αποφεύγει να δώσει απάντηση στο ερώτημα, μετά από πόσο χρόνο θα μπορέσει ο κομμουνισμός να πάρει την εξουσία στη Γαλλία. Υπογραμμίζει ακόμα μία φορά, πως το κύριο εμπόδιο βρίσκεται στο σκοτάδι καί την άγνοια όλης της χώρας, ένα σκοτάδι, που η έκτασή του κρύβεται αρκετά από το τόσο αστραφτερό Παρίσι. Στην εκτίμηση του ρόλου της διαφώτισης και της εκπαίδευσης ο Μπλανκί συμφωνεί, όπως γίνεται φανερό απ’ τα προηγούμενα, με τους ουτοπιστές, αλλά η ριζική διαφορά στις απόψεις τους οι ουτοπιστές θεωρούσαν δυνατή η δημιουργία του νέου άνθρώπου στην παλιά κοινωνία, μέσω της εκπαίδευσης, ενώ ο Μπλανκί θεωρεί απαραίτητη πρώτα μια ανατροπή της παλιάς κοινωνίας, για να διαμορφωθεί μετά ο νέος άνθρωπος.
Ας περάσουμε τώρα στην αξιολόγηση των αντιλήψεων του Μπλανκί. Η σύνδεση συγκεκριμένων απόψεων για τό σοσιαλισμό με την ιδέα της δικτατορίας του προλεταριάτου καί με τον εμφύλιο πόλεμο – αυτό είναι το ουσιαστικό που ξεχωρίζει τις επαναστατικές και επιστημονικές κομμουνιστικές αντιλήψεις περί σοσιαλισμού από τις ουτοπικές και οπορτουνιστικές απόψεις γι’ αυτόν. Σε μια τέτοια τοποθέτηση των αντιλήψεων για το σοσιαλισμό, από τη μία μεριά βρίσκονται οι οπαδοί  της δικτατορίας: Μπαμπέφ, Μαρξ, Ένγκελς. Μπλανκί και οι μπολσεβίκοι (παρά την τεράστια διαφορά στη θεωρία), και στην άλλη μεριά οι αντίπαλοι τής δικτατορίας και του εμφύλιου, δηλαδή οι ουτοπιστές σοσιαλιστές, οι σοσιαλιστές της Δεύτερης Διεθνούς, όλοι οι αστοί ονειροπόλοι του σοσιαλισμού, οι σοσιαλιστές της έδρας κλπ. Αυτή η διάταξη είναι σωστή από την άποψη της γενικής παγκόσμιας ιστορίας τού εργατικού κινήματος, και αποδεικνύεται επίσης σωστή στο ειδικό ζήτημα με το οποίο ασχολούμαστε.
Πρέπει να πούμε τελειώνοντας, πως είναι καιρός να αποκαταστήσουμε τον Μπλανκί από τη σοσιαλδημοκρατική κριτική των αποστατών τής Δεύτερης Διεθνούς και να του δώσουμε τη θέση που του αξίζει στην ιστορία των επαναστατικών εργατικών κινημάτων. Επίσης είναι καιρός να εκτιμήσουμε σωστά τη σχέση μπλανκισμό και μαρξισμού και να εξηγήσουμε την άμεση συγγένεια του μπολσεβικισμού με το μπλανκισμό, με την πρώτη πραγματικά επαναστατική κίνηση της πρωτοπορίας του προλεταριάτου, που έβαλε άμεσο πρακτικό σκοπό της την εγκαθίδρυση τής δικτατορίας. Η εκτίμηση του ίδιου του Μαρξ για τον μπλανκισμό, διαφέρει ουσιαστικά από την παραδοσιακή φιλισταϊκή κριτική που έκαναν στο μπλανκισμό οι εκπρόσωποι του σοσιαλδημοκρατικού οπορτουνισμού.
Ενώ λοιπόν η ουτοπία, ο δογματικός σοσιαλισμός, υποτάσσει ολόκληρο το κίνημα σε μια από τις επιδιώξεις του, βάζει στη θέση της κοινής, κοινωνικής παραγωγής, την εγκεφαλική δραστηριότητα του ξεχωριστού σχολαστικού, και πριν απ’ όλα εξαλείφει στη φαντασία του την επαναστατική πάλη των τάξεων με τις αναγκαιότητες της, χρησιμοποιώντας μικρά τεχνάσματα ή μεγάλους συναισθηματισμούς. Ενώ αυτός ο δογματικός σοσιαλισμός κατά βάθος εξιδανικεύει μονάχα την τωρινή κοινωνία, σχηματίζει γι’ αυτήν μια εικόνα χωρίς σκιές και θέλει να επιβάλει το ιδανικό του ενάντια στην πραγματικότητα της τωρινής κοινωνίας. Ενώ το προλεταριάτο παραχωρεί αυτό το σοσιαλισμό στη μικροαστική τάξη. Ενώ η πάλη ανάμεσα στους διάφορους σοσιαλιστές ηγέτες αποκαλύπτει ότι το καθένα από τα λεγόμενα συστήματα δεν είναι παρά η αξίωση να υποστηριχθεί το ένα από τα μεταβατικά σημεία της κοινωνικής επανάστασης ενάντια στο άλλο – το προλεταριάτο συσπειρώνεται όλο και πιο πολύ γύρω απ’ τον επαναστατικό σοσιαλισμό, γύρω απ’ τον κομμουνισμό, για τον οποίο η ίδια η αστική τάξη έχει επινοήσει το όνομα Μπλανκί. 9
Για να τελειώσουμε με τον Μπλανκί πρέπει να σημειώσουμε ακόμα πως δε μπορούμε να μελετήσουμε την ιδέα του για τη δικτατορία, χωρίς μια ιστορική ανάλυση των αντιλήψεων τού Μπαμπέφ, που «ήταν ταυτόχρονο ο τελευταίως γιακωβίνος και ο πρώτος εκπρόσωπος του σύγχρονου σοσιαλισμού». 10

Σημειώσεις:
1. Critique sociale, Παρίσι 1866, τομ. 1, σελ. 204-205
2. Ο.π., σελ. 206
3. Ο.π., σελ. 207
4. Ο.π., σελ. 207-8
5. Ο.π., σελ. 213
6. Ο.π., σελ. 210
7. Ο.π., τομ.2, σελ. 47
8. Ο.π., σελ. 211
9. MEW 7, sel.89
10. A. Levalis, Auguste Blanqui, Παρίσι, σελ. 6

*Λουδοβίκος Αύγουστος Μπλανκί, Ωγκύστ Μπλανκί (Louis Auguste Blanqui, Puget-Theniers 8 Φεβρουαρίου 1805 – 1 Ιανουαρίου 1881). Γάλλος σοσιαλιστής επαναστάτης, η πιο ηρωϊκή προσωπικότητα του γαλλικού Σοσιαλισμού του 19ου αιώνα, καταδικάστηκε κατ’ επανάληψη σε θάνατο, πέρασε το μισό σχεδόν της ζωής του (συνολικά 36 από τα 75 χρόνια της ζωής του) στις φυλακές.  Υπήρξε ο θεωρητικός συγκεκριμένης επαναστατικής μεθοδολογίας η οποία απεκλήθη «Μπλανκισμός» («Blanquisme») και εστιαζόταν στην αιφνιδιαστική ένοπλη κατάληψη της εξουσίας από μια συνειδητή δύναμη αποφασισμένων επαναστατών.

** Εδώ μαζί με το βιογραφικό του ολόκληρη η μπροσούρα του Ε. Πρεομπραζένσκι «Το πέρασμα στο σοσιαλισμό»

2 responses to “Αύγουστος Μπλανκί*

  1. Για τον Μπλανκί και τους μπλανκιστές( αφού σημειώσει ότι «όταν έρχονται στην εξουσία οι δογματικοί, κάνουν το αντίθετο από ότι ορίζει η θεωρία της σχολής τους»), ο Ένγκελς γράφει :
    Οι μπλανκιστές δεν είχαν καλύτερη τύχη (από τους προυντονιστές). Διαπαιδαγωγημένοι στη σχολή της συνομωσίας και ενωμένοι με την αυστηρή πειθαρχία που ανταποκρίνεται σ’ αυτήν, ξεκινούσαν από την άποψη ότι ένας σχετικά μικρός αριθμός από αποφασισμένους, καλά οργανωμένους ανθρώπους είναι ικανοί σε μια δοσμένη ευνοϊκή στιγμή, όχι μόνο να πάρουν το πηδάλιο του κράτους στα χέρια τους, μα ακόμα, και με μια δραστήρια και ανελέητη δράση, να το κρατήσουν τόσο, ώσπου να κατορθώσουν να τραβήξουν τη μάζα του λαού στην επανάσταση και να τη συσπειρώσουν γύρω από την καθοδηγητική μικρή ομάδα. Για το σκοπό αυτό χρειαζόταν πριν απ’ όλα αυστηρότατη δικτατορική συγκέντρωση όλης της εξουσίας στα χέρια της νέας επαναστατικής κυβέρνησης».
    Αυτά υποστήριζαν οι μπλανκιστές στη θεωρία, για το τι έπρεπε να κάνει η Κομμούνα του Παρισιού (αυτή είναι η «νέα επαναστατική κυβέρνηση») και φυσικά, όπως λέει ο Ένγκελς, στην πράξη έκαναν ακριβώς το αντίθετο.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s