Η επανίδρυση της ΕΕ και η εκτύπωση χρήματος λίγο πριν τη σύνοδο κορυφής

Συμπληρώθηκαν τρία χρόνια από την τυπική έναρξη της παγκόσμιας κρίσης και το κραχ των ενυπόθηκων δανείων στις Ήπα έχει προ πολλού εξελιχθεί σε παγκόσμια κρίση χρέους που απειλεί την ίδια την υπόσταση της ευρωζώνης (και της ΕΕ). Πλέον δεν υπάρχει κανένας καθεστωτικός αναλυτής που να μην κάνει λόγο για συστημική κρίση, να μη θυμάται με τρόμο το 1929 και να αδυνατεί να προβλέψει μια πιθανή έξοδο από το μακρύ κύμα ύφεσης. Την ίδια στιγμή -και σε παράλληλο επίπεδο- η κρίση ενσωματώνει τις πολιτικές αντιμετώπισής της που συνίστανται σε μια βίαιη μείωση της αξίας της εργατικής δύναμης στη Δύση-και αντίστοιχα του βιοτικού επιπέδου ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων. Εκτός από την αλλαγή της ισορροπίας ανάμεσα στις τάξεις, την απόπειρα εγκαθίδρυσης νέων σχέσεων εκμετάλλευσης και τις φανερές πλέον πολιτειακές μεταλλάξεις της αστικής δημοκρατίας, η κρίση επαναφέρει με οριακό τρόπο τις γεωπολιτικές αντιθέσεις και την πιθανότητα της κλιμάκωσής τους. Χωρίς να παραβλέπεται η σημασία αυτών των ανταγωνισμών και η αλληλοπλοκή τους με τις υπόλοιπες διαστάσεις της κρίσης, στο παρόν άρθρο θα επικεντρωθούμε στις τρέχουσες εξελίξεις στην ευρωζώνη και την ΕΕ με φόντο τη σύνοδο κορυφής της 9ης Δεκεμβρίου.

Επανίδρυση της ΕΕ;

Ο μήνας που πέρασε, εκτός από την επιβολή μη εκλεγμένων κυβερνήσεων σε Ελλάδα και Ιταλία και την ξεκάθαρη πολιτικοποίηση της κρίσης, σημαδεύτηκε κι από τη μεταφορά της από την περιφέρεια στην καρδιά της ευρωζώνης. Μάλιστα αυτή τη φορά δεν πρόκειται για προσωρινό φαινόμενο, όπως είχε συμβεί τον Ιούνιο ή το Νοέμβριο του 2010, αλλά για νέα φάση της κρίσης, για το νέο παρόν της.

Ήδη η Ιταλία βρίσκεται υπό την εποπτεία της τρόικας και μαζί με την Ισπανία δανείζεται με απαγορευτικά επιτόκια, το Βέλγιο παίρνει σειρά, ενώ και η Γαλλία απειλείται με υποβάθμιση από τους οίκους αξιολόγησης. Ή αλλιως οι «αόρατες αγορές» επιτίθονται πλέον στο σκληρό πυρήνα της ευρωζώνης. Ας επισημάνουμε εδώ πως πέρα από το μυστικισμό των αγορών ή τη συνωμοσιολογία των κερδοσκόπων, οι αγορές δεν είναι τίποτα περισσότερο από το πεδίο εντός του οποίου το κεφάλαιο (συγκεκριμένα hedge funds και λοιπά ευαγή ιδρύματα) και μάλιστα το ηγεμονικό του τμήμα διατυπώνει την πολιτική του πρόταση κι επιβάλλει αδιαμεσολάβητα τα συμφέροντα του.

Σε αυτό το πλαίσιο που καταρρίπτει τις αυταπάτες για τον «κακό Νότο» και τον «υγιή Βορρά» πρέπει να ιδωθούν οι τελευταίες προτάσεις της Μέρκελ και του ασθμαίνοντος Σαρκοζί για δημοσιονομική ένωση που ισοδυναμούν με αναδιάρθρωση της αρχιτεκτονικής του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, σε μια –την ύστατη-προσπάθεια να αποφευχθεί η διάλυση του ευρώ με ό,τι αυτή συνεπάγεται σε (γεω)πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο.

Για όσους μπορούν ακόμα να διατηρούν τη μνήμη και την ικανότητα βαθύτερων συνδέσεων παρά τον καταιγισμό των γεγονότων, οι προτάσεις του γαλλογερμανικού άξονα δεν είναι καινούριες. Σχεδόν από την αρχή της μνημονιακής πραγματικότητας (Ιούνιος 2010), η Μέρκελ είχε προτείνει ένα πιο σφιχτό πλαίσιο λειτουργίας της ευρωζώνης με έλεγχο των εθνικών προϋπολογισμών από το Eurogroup, συνταγματική πρόβλεψη για την πορεία του χρέους, κατάργηση της ομοφωνίας στις αποφάσεις, ποινές για τις χώρες που θα παραβιάζουν το σύμφωνο σταθερότητας με αυτόματες μάλιστα διαδικασίες που θα παρακάμπτουν τους χρονοβόρους θεσμούς της ΕΕ. Το νέο στοιχείο είναι η καθιέρωση ενός ακόμα τεχνοκράτη στη θέση του επιτρόπου σταθερότητας με τις αντίστοιχες εξουσίες προς λύπη των ανόητων που προσδοκούν μια δημοκρατική (sic) ενοποίηση της Ευρώπης.

Με λίγα λόγια και στο βαθμό που ο γαλλογερμανικός άξονας πορεύεται ενιαία, προτείνεται μια νέα μορφή ενοποίησης του ευρωπαϊκού καπιταλισμού που να εξασφαλίζει πρωτίστως τα συμφέροντα του γερμανικού κεφαλαίου κι ίσως των προθύμων που θα στοιχηθούν δίπλα του.

Φυσικά αυτή η λύση τυπικά προϋποθέτει την αλλαγή των ευρωπαϊκών συνθηκών (μπορεί όμως να ξεκινήσει να εφαρμόζεται ad hoc), τη συναίνεση τουλάχιστον των χωρών του βορρά, αλλά και των υπόλοιπων 10 χωρών της ΕΕ που δε μετέχουν στο ευρώ, καθώς και μια σχετική σταθερότητα σε παγκόσμιο επίπεδο. Από αυτήν την άποψη παραμένει προς το παρόν ευσεβής καπιταλιστικός πόθος, παρά δεδομένη λύση. Επιπλέον η ίδια αυτή η πρόταση μπορεί να επιταχύνει τη διάλυση της ευρωζώνης και της ΕΕ, αφού ουσιαστικά δημιουργεί και τυπικά δύο ταχύτητες στην ευρωζώνη, γεγονός που μπορεί να επιφέρει ακόμα βαθύτερη ύφεση στο σύνολο της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Όπως είχαμε πει και παλιότερα ας μην ακουστούν πάλι οι θρήνοι για το θάνατο της πολιτικής Ευρώπης ή για το τέλος του οράματος της ενοποίησής της. Καταρχήν η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ήταν πάντα μια αντιδραστική ουτοπία, απλά η κρίση αποκρυσταλλώνει αυτό που ήταν πάντα, μια ιμπεριαλιστική ολοκλήρωση που δεν καταργούσε όμως το έθνος-κράτος, για αυτό και τώρα σπαράσσεται από εσωτερικές αντιθέσεις κι ο κάθε καπιταλισμός αναζητά τη θέση του στη νέα διαμορφούμενη ακόμα πραγματικότητα.

Κατά δεύτερο, η γερμανική πρόταση αποτελεί αυτή τη στιγμή τη μόνη μορφή ενοποίησης της Ευρώπης, με τη διάλυση της ευρωζώνης και της ΕΕ να παραμένει πάντα το εναλλακτικό σενάριο, για το οποίο εξάλλου τα αστικά επιτελεία επεξεργάζονται λύσεις.

Σε αντίθεση με ό,τι νομίζουν οι διάφοροι χαζοχαρούμενοι ευρωπαϊστές, γνήσια τέκνα της belle époque που καταρρέει, οι υπερεθνικές ολοκληρώσεις γίνονται πάντα υπό την ηγεμονία ενός καπιταλισμού κι όχι ύστερα από δημοκρατική συζήτηση (άντε το πολύ-πολύ μιας στενότερης συμμαχίας), όπως ακριβώς και η παγκόσμια οικονομία ή η ιμπεριαλιστική αλυσίδα για να χρησιμοποιήσουμε κι έναν παλιό, αλλά μάλλον επίκαιρο όρο, αναπαράγεται κάτω από την ηγεμονία του καπιταλισμού που διαθέτει και το παγκόσμιο νόμισμα, που στην εποχή μας ακόμα παραμένει το δολάριο και οι Ήπα. Φυσικά τούτο δε σημαίνει, όπως φαντάζονται οι απανταχού πατριώτες πως οι υπόλοιποι καπιταλισμοί είναι εξαρτημένοι, απλά αποδέχονται πως η αναπαραγωγή τους είναι εφικτή υπό την ηγεμονία του κυρίαρχου καπιταλισμού.

Επιπλέον η αέναη λιτότητα δεν είναι αστοχία των πολιτικών ελίτ, αλλά συνειδητή πολιτική, καθώς μόνο η συμπιέση της αξίας της εργατικής δύναμης, είτε άμεσα, είτε έμμεσα με το τσάκισμα του όποιου κράτους πρόνοιας, μπορεί να δημιουργήσει τέτοια ποσοστά κέρδους, ώστε να καταδεχτεί η αριστοκρατία του χρήματος να επενδύσει ξανά στην Ευρώπη. Αυτή είναι η πολιτική πρόταση της αστικής τάξης και καμία άλλη δεν είναι πιθανή αυτή τη στιγμή. Επιτέλους! πόσα μνημόνια χρειάζονται για να σταματήσουν οι αυταπάτες των «αριστερών» κεϊνσιανιστών της κακιάς ώρας;

Συνοψίζοντας, η δημοσιονομική ένωση της Μέρκελ, η αυτοματοποίηση των κυρώσεων και η θεσμική λιτότητα, αποτελούν και την προϋπόθεση για να δεχτεί το γερμανικό κεφάλαιο, αφού θα έχει επεκτείνει το ζωτικό του χώρο και θα έχει εξασφαλίσει την ηγεμονία, να εκδώσει είτε ευρωομόλογα, είτε να τυπωθεί φρέσκο χρήμα από την ΕΚΤ. Δε σημαίνει πως οι προτάσεις αυτές θα συμπεριλαμβάνουν όλες τις χώρες που μετέχουν τώρα του ευρώ ή ακόμα περισσότερο πώς θα αποτελέσουν τελικά και λύσεις σωτηρίας για τον ευρωπαϊκό καπιταλισμό, αφού εκτός από την ίδια την πάλη των τάξεων, οι ενδοαστικές αντιθέσεις ναρκοθετούν συνεχώς τις ενοποιητικές απόπειρες.

Η εκτύπωση χρήματος είναι και νομισματικός πόλεμος…

Από την αρχή της κρίσης οι Ήπα τυπώνουν συνεχώς χρήμα για να χρηματοδοτούν τις μαύρες τρύπες των τραπεζών τους μιας και τα 700 δις$ του πρώτου πακέτου Πόλσον επί Μπους αποδείχτηκαν σταγόνα στον ωκεανό των τοξικών χρεών. Ας μην ξεχνάμε πως ναι μεν η παγκόσμια κρίση είναι κρίση υπερσυσσώρευσης και κρίση του καπιταλισμού, αλλά ο καπιταλισμός υπάρχει μέσα από τις ιστορικά προσδιορισμένες του μορφές κι όχι αφηρημένα. Με αυτή την έννοια τα παράγωγα και τα υπόλοιπα «εικονικά» κεφάλαια δεν είναι κάποια παρέκλιση του καπιταλισμού, αλλά ο ίδιος ο καπιταλισμός των τελευταίων δεκαετιών που τώρα βρίσκεται σε συστημική κρίση. Καθόλου περίεργο λοιπόν που το πολιτικό του προσωπικό προσπαθεί με κάθε τρόπο να οργανώσει με συντεταγμένο τρόπο την καταστροφή του πλεονάζοντος κεφαλαίου, παράλληλα με την επίθεση στα λεγόμενα κεκτημένα του κράτους πρόνοιας.

Αυτή ακριβώς είναι και η αιτία που η χρηματοπιστωτική κρίση αφενός δεν έχει επιλυθεί, αφού τα «τοξικά» κεφάλαια είναι αμύθητα για να καλυφθούν, αφετέρου έχει μετατραπεί σε κρίση κρατικών χρεών. Λίγο-πολύ αυτά είναι γνωστά και δε θα επιμείνουμε περισσότερο.

Όπως είπαμε η κρίση χρέους αγγίζει πια τον πυρήνα της Ευρωζώνης και Ιταλία-Ισπανία, σε πρώτη φάση, δυσκολεύονται να δανειστούν με «αξιοπρεπή» επιτόκια από τις αγορές ενώ οι πόροι του EFSF δε φτάνουν ούτε για πλάκα. Έχει επανέλθει λοιπόν η συζήτηση και η αντιπαράθεση γύρω από το ρόλο της ΕΚΤ ως ύστατο δανειστή, δηλαδή γύρω από τη δυνατότητα της να τυπώσει χρήμα ώστε να χρηματοδοτήσει τις ευρωπαϊκές τράπεζες για να μην καταρρεύσουν. Η γερμανική αστική τάξη δια στόματος Μέρκελ δε συζητά τέτοια περίπτωση ή πιο σωστά δε τη συζητά πριν από το να επιβάλει την πολιτική της πρόταση, ενώ το γαλλικό κεφάλαιο, σαφώς πιο εκτεθειμένο προς το παρόν από το γερμανικό αν κι επιθυμεί διακαώς φρέσκο χρήμα, θα συνταχθεί με το Βερολίνο απαιτώντας προτεραιότητα πρόσβασης στο νέο χρήμα.

Αντίστοιχα ο μόνιμος μηχανισμός στήριξης που, αν εξακολουθήσει να υπάρχει ευρωζώνη, θα λειτουργήσει από το 2012, αποτελεί επίσης σημείο τριβής ανάμεσα σε Παρίσι και Βερολίνο, καθώς το γαλλικό κεφάλαιο επιθυμεί ο μηχανισμός να αποτελεί ένα είδος ΔΝΤ που θα μπορεί να χορηγεί απεριόριστη ρευστότητα απευθείας στα κράτη κι όχι απλά ένα διευρυμένο EFSF, που θα αντλεί κεφάλαια από τις αγορές.

Σε κάθε περίπτωση κι αν υπολογίσουμε μόνο πως τα τοξικά δάνεια των ευρωπαϊκών τραπεζών, που έχουν παρεπιμπτόντως θωρακιστεί από τα σκουπίδια που λέγονται ελληνικά ομόλογα, φτάνουν τα 18τρις (44% του ενεργητικού τους) μπορούμε να αντιληφθούμε πως λεφτά δεν υπάρχουν, τουλάχιστον για όλα τα κεφάλαια κι άρα κάποια θα καταστραφούν.

Το δίλημμα είναι λοιπόν το εξής: πως για να σωθεί το χρηματοπιστωτικό σύστημα στο σύνολο του (κι άρα ο σύγχρονος καπιταλισμός) από την κατάρρευση, πρέπει να καταστραφεί ένα τμήμα του κεφαλαίου, αλλά ποιο θα είναι αυτό; (Δεν αναφερόμαστε φυσικά στο μικρό ή μεσαίο κεφάλαιο που ήδη πνέει τα λοίσθια.)

Γιατί μπορεί να συμφωνούν οι αστικές τάξεις να τσακίζουν τις όποιες κοινωνικές κατακτήσεις και φυσικά να ποινικοποιούν τις υπαρκτές ή δυνητικές αντιστάσεις, αλλά στο άλλο σκέλος της πολιτικής τους απάντησης στην κρίση που συνίσταται στο ποιος θα καταστραφεί για να σωθεί ο καπιταλισμός ως σύστημα, εκεί υπάρχουν διαφωνίες, μιας κι όπως είναι γνωστό ο χειρότερος εχθρός του καπιταλισμού είναι ο μεμονωμένος καπιταλιστής.

Η ρευστότητα όμως είναι ζήτημα επιβίωσης για το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Ευρώπης κι ανεξάρτητα από τους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς, μια κατάρρευση του ευρώ και των τραπεζών του, θα ισοδυναμούσε με κραχ που θα έκανε εκείνο του 2008 να μοιάζει με προσομοίωση. Αφού λοιπόν προς το παρόν δεν τυπώνεται φρέσκο ευρώ (τουλάχιστον σε σοβαρές ποσότητες), με συντονισμένη κίνησή τους οι έξι μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες της δύσης ( FED, ΕΚΤ, Αγγλίας, Ιαπωνίας, Ελβετίας και Καναδά) μείωσαν τα επιτόκια των swaps δολαρίων ή πιο απλά θα δανείζουν δολάρια σε κάθε ενδιαφερόμενο πιο φτηνά. Η κίνηση αυτή έρχεται σε συνέχεια των δανείων που οι ευρωπαϊκές τράπεζες είχαν λάβει ήδη από το Σεπτέμβριο. Δεν είναι ακριβώς η λύση που επιδιώκουν οι «αγορές» τζάμπα χρήμα φρεσκοτυπωμένο, αλλά είναι μια ένεση ρευστότητας.

Δύο παρατηρήσεις πάνω σε αυτή την εξέλιξη: το δολάριο καθιερώνεται ξανά ως ο σωτήρας του ευρωπαϊκού καπιταλισμού και λέμε ξανά γιατί η μνημονιακή είσοδος του ΔΝΤ αποτέλεσε την αρχή. Ταυτόχρονα η προσφορά αυτή, εκτός από τη γεωπολιτική της σημασία, δίνει μια ανάσα ίσως τριμήνης διάρκειας στην ευρωζώνη, στη λογική της πίστωσης χρόνου προς το γαλλογερμανικό άξονα να προωθήσει τα σχέδια του. Πρέπει όμως να θεωρείται δεδομένο πως οι Ηπα θα απαιτήσουν από τη Γερμανία είτε να πληθωρίσει με τη σειρά της το ευρώ, τυπώνοντας χρήμα, είτε ξεκάθαρα ανταλλάγματα για τη βοήθεια του θείου σαμ, η οποία φυσικά έχει ως στόχο να θωρακίσει την αμερικάνικη οικονομία από ένα ευρωπαϊκό κραχ.

Ουσιαστικά η παγκόσμια οικονομία κινείται ανάμεσα στις φυγόκεντρες δυνάμεις του νομισματικού πολέμου και του προστατευτισμού από τη μια και στη κεντρομόλο της αλληλεξάρτησης κι αυτή η αντίφαση ορίζει το πλαίσιο της εποχής μας. Μπορεί λοιπόν το γερμανικό κεφάλαιο να κομπάζει, ότι ανάγκασε τους γιάνκηδες να το υποστηρίξουν, μπλοφάροντας με την κατάρρευση του ευρώ, αλλά αφενός η μπλόφα δεν απέχει πολύ από την υλοποίηση της, αφετέρου αύξησε την εξάρτηση της ευρωζώνης από το δολάριο που κάποτε-προ κρίσης-φιλοδοξούσε να αντικαταστήσει ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.

 …ή μαγική λύση;

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμα που αφορά στις αυταπάτες γύρω από την εκτύπωση χρήματος από την ΕΚΤ, αυταπάτες που συμμερίζονται τόσο οι αστοί αναλυτές, όσο και οι ευρωπαϊστές αριστεροί που δεν μπορούν να φανταστούν πως υπάρχει ζωή όχι μετά τον καπιταλισμό, αλλά μετά το ευρώ. Ας  υποθέσουμε πως η ευρωζώνη δεν καταρρέει από τις αντιφάσεις της ή από τη μονομερή αποχώρηση κρατών ακόμα και της Γερμανίας, αλλά οι αστικές τάξεις της Ευρώπης συνεχίζουν να ποντάρουν στο ευρωπαϊκό χαρτί. Τότε αναγκαστικά μαζί με τη δημοσιονομική ένωση των Μέρκελ-Σαρκοζί και το θεσμικό άγριο καπιταλισμό που έχει ως στόχο τη δημιουργία επενδυτικων ελ ντοράντο στα συντρίμια της μεταπολεμικής Ευρώπης, θα πρέπει το τσουνάμι των χρεών να αντιμετωπιστεί με κάποιο τρόπο, εφόσον είναι προφανές πως δεν μπορεί να διαγραφεί τουλάχιστον όχι ακόμα, γιατί αυτό θα ισοδυναμούσε με χρεωκοπία. Επομένως το ευρωομόλογο ή το φρέσκο χρήμα από την ΕΚΤ είναι η μοναδική λύση. Μάλιστα είναι σίγουρο πως η όποια εκτύπωση χρήματος θα γίνει σταδιακά και με απόλυτα ελεγχόμενο τρόπο, όχι μόνο ως πολιτικό όπλο πίεσης προς τα απείθαρχα κράτη, αλλά και για να αποφευχθεί μια νομισματική κατάρρευση.

Μόνο που αγαπητοί αναλυτές και της αριστεράς μάλιστα, που δικαιώνονται οι προτάσεις σας κι ανησυχείτε τόσο για το μέλλον του ευρώ, λες και η Ευρώπη ως χώρος ταυτίζεται με την ένωση των αφεντικών, το να τυπώνεις χρήμα σημαίνει ότι πληθωρίζεις το νόμισμά σου, ότι το υποτιμάς. Άρα πρώτον υποτιμάς μέσω αυτού μισθούς και συντάξεις, άρα φτηναίνεις την εργατική δύναμη, όχι και τόσο αριστερή, ούτε καν κεινσιανιστική πολιτική. Γιατί πολύ απλά το τζάμπα χρήμα σημαίνει ταυτόχρονα και αύξηση της εκμετάλλευσης, για να μπορεί να είναι τζάμπα για την άρχουσα τάξη και ειδικότερα τη χρηματική της αριστοκρατία. Επιπλέον το ευρώ δεν είναι δολάριο, που όσο κι αν υποτιμηθεί χρησιμοποιείται προς το παρόν (με εξαίρεση ίσως Κϊνα-Ρωσία στις μεταξύ τους συναλλαγές) σε κάθε παγκόσμια συναλλαγή. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο αν το ευρώ υποτιμηθεί-ακόμα κι ελεγχόμενα- είναι πολύ πιθανό αυτό να οδηγήσει σε μαζική φυγή κεφαλαίων από αυτό κι άρα στην προσπάθεια να σωθεί το τραπεζικό σύστημα, να διαλυθεί το νόμισμα, μαζί κι η ευρωζώνη. Πίσω δηλαδή εκεί που ξεκινήσαμε.

Αυτά ειπώνονται απλά γιατί είναι κουραστική η απλοϊκότητα και η πολιτική αφέλεια της θεωρητικής σκέψης μιας αριστεράς που είτε νομίζει τα μέτρα λιτότητας, ιδεολογική εμμονή των αστικών επιτελείων, είτε την εκτύπωση χρήματος λύση παντός καιρού κι εμφανίζεται τελικά ως ο γνησιότερος υποστηρικτής της ευρωζώνης που νουθετεί τους νεοφιλελεύθερους που απειλούν την καπιταλιστική σταθερότητα.

Φυσικά  εμάς δε μας ενδιαφέρει ούτε η τύχη του ευρώ, ούτε η λύση στις αντιφάσεις του καπιταλισμού. Μπορεί τελικά η ελεγχόμενη υποτίμηση του ευρώ, η νέα αρχιτεκτονική της ευρωζώνης σε συνδυασμό με την πιθανή κάμψη των ταξικών αγώνων στην Ελλάδα, κι όχι μόνο, και την περαιτέρω μετάλλαξη της αστικής δημοκρατίας να σταθεροποιήσουν την κατάσταση. Τόσο το χειρότερο για τους καταπιεσμένους, αλλά και για την αριστερά που δεν τολμά να συνειδητοποιήσει πως η εναλλακτική στη «δικτατορία των αγορών» μπορεί να οικοδομηθεί μόνο στα συντρίμμια του χρηματοπιστωτικού συστήματος, μόνο στα ερείπια του κόσμου αυτού. Κι ο χρόνος τρέχει κι όσο δε συνειδητοποιείται αυτή η αλήθεια, τόσο η κρίση αυτή θα διαλύει και θα ανασυνθέτει τη βαρβαρότητα, τόσο θα χάνεται η ευκαιρία για μια ανθρώπινη-επαναστατική διέξοδο.

Άκης Τζάρας

Advertisements

8 responses to “Η επανίδρυση της ΕΕ και η εκτύπωση χρήματος λίγο πριν τη σύνοδο κορυφής

  1. Παράθεμα: Η επανίδρυση της ΕΕ και η εκτύπωση χρήματος λίγο πριν τη σύνοδο κορυφής | Γράμματα από την εποχή των ταραχών·

  2. Αναδημοσίευση από το Lenin Reloaded
    Το κείμενο προχωράει σε μία σειρά συμπεράσματα χωρίς την απαραίτητη επιχειρητολογία και τεκμηρίωση (για παράδειγμα από που προκύπτουν τα 18 τρις τοξικά προϊόντα των ευρωπαϊκών τραπεζών;).
    Διατυπώνει θέσεις με αξιωματικό τρόπο, για παράδειγμα τα περί πληθωρισμού και νομισματικού πολέμου. Οι ΗΠΑ έχουν τυπώσει 2,3 τρις δολάρια χρήμα τα προηγούμενα 3 χρόνια, δεν έχουμε όμως δει μεγάλη διολίσθηση του δολαρίου. όπως επίσης δεν έχουμε δει σημαντική αύξηση του πληθωρισμού, πολύ απλά διότι αυτό το χρήμα δεν έχει περάσει στην αγορά, ώστε να αυξήσει απότομα τη ζήτηση σε βαθμό που να μην μπορεί να την ικανοποιήσει η δεδομένη προσφορά. Τη στιγμή που υπάρχει σημαντική overcapacity στο σύστημα, οι κίνδυνοι πληθωρισμού είναι μειωμένοι, μεσοπρόθεσμα. Δεν έχουμε δει κανένα νομισματικό πόλεμο, έπι της ουσίας, ακόμη, που να δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στο διεθνές εμπόριο. Κατατίθενται μία σειρά παράπονα στα διεθνή φόρα εναντίων των ΗΠΑ για τη νομισματική της πολιτική, όμως μέχρι εκει, το παγκόσμιο εμπόριο έχει ανακτήσει και ξεπεράσει τα επίπεδα του 2008 και συνεχίζει να αυξάνεται.

    Το έχω ξαναγράψει, αυτή τη στιγμή η ευρωζώνη ως σύνολο δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα χρέους (φερεγγυότητας) αλλά πρόβλημα ρευστότητας. Αντίθετα, χώρες όπως η Ελλάδα είναι πτωχευμένες. Η δομική αδυναμία της ΟΝΕ είναι η αρχιτεκτονική της, η οποία βέβαια αντανακλά πολιτικές και ιδεολογικές αντιθέσεις, που δεν επιτρέπει στην ΕΚΤ να λειτουργήσει όπως κάθε άλλη κεντρική τράπεζα και να λειτουργήσει ως δανειστής τελευταίας καταφυγής, παρέχοντας ρευστότητα στο σύστημα όταν οι αγορές δεν είναι σε θέση να το πράξουν.

    Εδώ σε αυτό το σημείο οφείλει να υπεισέλθει η πολιτική στην ανάλυση της οικονομίας και να ληφθούν υπόψιν οι αντιθέσεις μεταξύ των διαφόρων μερίδων του κεφαλαίου, για παράδειγμα του τραπεζικού που αυτή τη στιγμή είναι πτωχευμένο και άρα μία ριζική αντιμετώπιση της ευρωπαίκής κρίσης θα αφαιρούσε τις περισσότερες τράπεζες από τα χέρια των τραπεζιτών, με αποτέλεσμα να αντιδρούν σφόδρα σε μία τέτοια εξέλιξη, κρατώντας το σύνολο της οικονομίας σε αιχμαλωσία. Επίσης την ιδεολογική ηγεμονία του νεοφιλευθερισμού και των περικοπών ως την καθαρτήσρια διέξοδο από την κρίση. Τέλος το εργατικό κίνημα που δυστυχώς ακόμη είναι ο παράγοντας με τη μικρότερη επίδραση.

    Συμπερασματικά, χρειαζόμασρε μία μη οικονομίστική προσέγγιση της οικονομίας και οφείλουμε να απομακρυνθούμε από έναν ιδιότυπο ντετερμινισμό που βλέπει κινήσεις φορσε στο επίπεδο της οικονομίας λόγω της αυστηρά καθορισμένης λογικής της κρίσης…

    Για τη λειτουργία της κεντρικής τράπεζας, δείτε ένα κείμενο του Μαρξ που αναλύει την Τραπεζική πράξη του 1844, της Τράπεζας της Αγγλίας, που σχηματικά ρύθμιζε την ποσότητα του νομίσματος με βάση την ποσότητα του μεταλικού χρήματος (του χρυσού δηλαδή). Κάτι σαν κανόνας χρυσού δηλαδή ή το αντίστοιχο σημερινό, την άρνηση της ΕΚΤ να αυξήσει την κυκλοφορία του χρήματος, όταν αυτή έχει περιοριστεί δραματικά εξαιτίας ενός κραχ στις αγορές. Ο Μαρξ αναφέρει πως μόλις καταργήθηκε η Πράξη του 1844, η ομαλότητα στην αγορά χρήματος επανήλθε: http://marxengels.public-archive.net/en/ME1033en.html

    Και όχι, δεν είμαι κεϋνσιανός ρεφορμιστής που πιστεύει πως μία διαφορετική ρύθμιση του καπιταλισμού θα επιλύσει τις κρίσεις του…

    Μου αρέσει!

  3. Daily Telegraph journalists saw a secret EU document estimating the european banks are burdened with toxic assets for over 18 trillion € :
    «The figures, contained in a secret European Commission paper, are startling. The dodgy financial packages are estimated to total £16.3 trillion in banks across the EU. The impaired assets may amount to an astonishing 44 per cent of EU bank balance sheets. It is a deep ditch the bankers, regulators and their friends in government have dug us into.»

    Μου αρέσει!

  4. Σύντροφοι, αυτό δεν είναι αξιόπιστο στοιχείο, από μία δεξιά εφημερίδα της Βρετανίας που επικαλείται πως δημοσιογράφοι της είδαν (μάλλον δεν μπορούν να το παραθέσουν) ένα μυστικό έγγραφο της ΕΕ (ποιού θεσμού άραγε;) που θέλει τις ευρωπαϊκές τράπεζες να είναι φορτωμένες με τοξικά ύψους 18 τρις ευρώ. Αν δείτε την ημερομηνία του άρθρου είναι 11/02/2009, όταν η τραπεζική κρίση ήταν στο απόγειό της μετά την κατάρευση της Λήμαν Μπρόδερς. Έκτοτε οι τράπεζες έχουν προχωρήσει σε απομόχλευση και επανακεφαλαιοποίηση και με τη στήριξη των κρατών. Παρόλα αυτά οι μεγαλύτερες τράπεζες της Ευρώπης αυτή τη στιγμή είναι χρεοκοπημένες ή οιονεί χρεοκοπημένες και υπολογίζεται πως θα χρειαστούν περί τα 400 δις ευρώ σε επανακεφαιλαιοποιήσεις, ποσό που δεν μπορούν σε αυτή της συγκυρία να το βάλουν οι μεγαλομέτοχοι τους. Αν το κάνουν τα κράτη τότε αυτοί θα χάσουν τον έλεγχο των τραπεζών καθώς αυτές θα κρατικοποιηθούν. Από αυτή την άποψη κρατούν την οικονομία αιχμάλωτη, παγώνοντας το δανεισμό και αφαιρώντας χρήμα από την αγορά, ενώ απειλείται και πιστωτικό κραχ ανά πάσα στιγμή. Εδώ σημαντικότερο ρόλο παίζουν οι γαλλικές τράπεζες παρά οι γερμανικές. Οι πρώτες έχουν δανέισει περισσότερα κεφάλαια στις προβληματικές χώρες της ΟΝΕ από τις δεύτερες (μόνο στην Ιταλία το ποσό ξεπερνάει τα 400 δις). Για να έχουμε μία εικόνα της δύναμης του τραπεζικού κεφαλαίου στον ΄συγχρονο καπιταλισμό θα αναφέρω μόνο πως το 1997 ο υπουργός οικονομικών της Ν. Κορέας απείλησε τους τραπεζίτες πως θα κατεβάσει τα τανκς στις πόλεις, προκειμένου να δεχτούν αναγκαστική ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος.

    Ρίξτε και μία ματιά εδώ, για τις επιδιώξεις της Γερμανίας από την παράταση της κρίσης του ευρώ (δεν αναφέρομαι στη γενικότερη παγκόσμια κρίση, αλλά στην ειδική περίπτωση του ευρώ):

    http://youpayyourcrisis.blogspot.com/2011/12/eurozone-crisis-enters-new-phase-as-ecb.html

    Μου αρέσει!

  5. Καταρχήν τα στοιχεία για τα 18 τρις αλιευθηκαν από τον αστικό τύπο(έθνος) κι από το αριστερό βήμα http://aristerovima.gr/details.php?id=2902
    Ενδεχομένως να είναι υπερβολικό νούμερο, αλλά σύντροφε μήπως εσύ ξέρεις κάποια πηγή που να λέει με ακρίβεια πόσο είναι το ύψος των τοξικών προϊόντων; Δεν είναι αλήθεια πως το βαρέλι δεν έχει πάτο και σε ένα βαθμό και το πρόβλημα ρευστότητας πηγάζει από το γεγονός ότι καμιά τράπεζα δε δανείζει την άλλη, επειδή ακριβώς δεν ξέρει με ακρίβεια την έκθεση της σε χρέη που δεν πρόκειται ποτέ να εισπραχθούν ή γενικότερα σε χαμένες επενδύσεις, δηλαδή απαξιωμένο κεφάλαιο;.

    Παρακάτω, σαφώς και το κεφάλαιο δεν είναι και δεν πορεύεται ενιαία, αλλά η ηγεμονία του τραπεζιτικού-αριστοκρατίας του χρήματος σφραγίζει τη παρούσα μορφή του καπιταλισμού κι άρα προς το παρόν έχει και την πολιτική κυριαρχία(υπαγορεύει δηλαδή τις πολιτικές). Όλα αυτά είναι κι εκδηλώνονται προφανώς αντιφατικά.
    Τώρα για να μαι ειλικρινής δεν κατάλαβα που τεκμηρίωσες την κριτική περί οικονομισμού, μιας και το παρόν άρθρο σαφώς μιλά για πολιτική κι επικρίνει τις αυταπάτες για τις αόρατες αγορές κι αφού μας παρακολουθείς ξέρεις πως στεκόμαστε απέναντι στον οικονομισμό είτε ως θεωρητικό σφάλμα, είτε ως πολιτική ήττας.

    Για το άλλο σκέλος, δεν ισχυρίζομαι πως υπάρχει κλιμάκωση του νομισματικού πολέμου, αλλά πως υπάρχουν οι πρώτες σαφείς ενδείξεις του.
    Γίνεται η κρίση να είναι δομική-συστημική κτλ και να αφήσει αλώβητο το νομισματικό σύστημα; η άνοδος του χρυσού αυτό δεν αποδεικνύει εκτός των άλλων; Η παράκαμψη του δολαρίου από Ρωσία-Κϊνα; Συμφωνούμε πως κανείς δεν αμφισβητέί αυτή τη στιγμή ισότιμα το δολάριο. Παρεπιμπτόντως το δολάριο είναι αποθεματικό νόμισμα αρά η υποτίμηση του διαχέεται σε όλο τον κόσμο και για αυτό δεν υπάρχει πληθωρισμός στις Ήπα συν ότι γίνεται ελεγχόμενα η διολίσθηση του. Όσο για το παγκόσμιο εμπόριο ας δούμε και τη χρονιά που έρχεται.
    Τέλος δε λέει κανείς πως δε γίνεται η εκτύπωση χρήματος από την ΕΚΤ λόγω οικονομικών αναγκαίοτήτων, αλλά αντίθετα λόγω αντικρουόμενων συμφερόντων. Από την άλλη το άρθρο υποστηρίζει πως είναι γελοίο το φρέσκο χρήμα να θεωρείται φιλολαϊκή πολιτική όταν είναι αποσπασμένη μελλοντική υπεραξία.

    Συντροφικά

    Μου αρέσει!

  6. Σύντροφε Άκη

    Μίλησα για το νούμερο των 18 τρις επειδή δεν το βρήκα σε καμία οικονομική μελέτη (αριστερή ή μη). Επίσης πρόκειται για το 150% του ΑΕΠ της ευρωζώνης, το οποίο προφανώς αν ισχύει, αν δηλαδή οι τράπεζες της ΕΕ πρέπει να διαγράψουν τέτοιο ποσό από τους ισολογισμούς τους, η κρίση έχει τελείως διαφορετική έκταση. Όσο για τα τοξικά προϊόντα των ευρωπαϊκών τραπεζών δεν μπορούν να προσδιοριστούν με ακρίβεια, όχι τόσο επειδή δεν αποκαλύπτουν την πραγματική τους έκθεση, αλλά επειδή ο βαθμός είναι σχετικός και εξαρτάται άμεσα από την πορεία της οικονομίας και την εξέλιξη της κρίσης του ευρώ. Για παράδειγμα, αν η ευρωπαϊκή οικονομία ξανά βυθιστεί σε ύφεση είναι προφανές πως ένα μεγαλύτερο μέρος των δανείων που χορήγησαν δεν θα μπορεί να αποπληρωθεί και θα πρέπει να διαγραφεί. Το ίδιο και με το ευρώ, όσο δεν επιλύεται η πολιτική κατά βάση κρίση του, τόσο μία σειρά χώρες θα χάνουν το αξιόχρεο τους και οι τράπεζες που τους έχουν δανείσει θα πρέπει να υποστούν απομείωση στα ομόλογα τους, τα οποία ειρήσθω εν παρόδω, εγγράφονται ως κεφάλαιο και όχι ως ενεργητικό. Έτσι, ενώ πέρυσι τα ιταλικά ομόλογα θεωρούνταν ασφαλή, φέτος έχουν χάσει τουλάχιστον το 20% της αξίας τους. Όμως η Ιταλία κανονικά δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζει πρόβλημα χρέους, δεν είναι μία πτωχευμένη χώρα, παρά το υψηλό δημόσιο χρέος, το πρόβλημα της προέκυψε από την προβληματική αρχιτεκτονική του ευρώ. Ούτε και η Ισπανία φυσικά, με χρέος κοντά στο 80% του ΑΕΠ. Αλλιώς θα πρέπει να εξηγήσουμε γιατί η Ιαπωνία, με 220% του ΑΕΠ χρέος δανείζεται με επιτόκια κάτω από 2% στα δεκαετή ομόλογα, κάτι που δεν πρόκειται να αλλάξει σύντομα. Το ίδιο και η Αγγλία που από πολλές απόψεις έχει χειρότερα οικονομικά μεγέθη από την Ιταλία και την Ισπανία.

    Τέλος θα πρέπει να σημειώσουμε πως οι ευρωπαϊκές τράπεζες ουδέποτε πέρασαν μία διαδικασία “εξυγίανσης” και επανακεφαιλαιοποίησης, σαν και αυτή στις ΗΠΑ, με τα δύο πακέτα των 700 δις δολαρίων, με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση από τις αμερικανικές. Σίγουρα η χρηματοπιστωτική μερίδα του κεφαλαίου είναι ηγεμονική στο σύγχρονο αστικό μπλοκ εξουσίας, έχουμε όμως εδώ δυο διακριτούς τρόπους αντιμετώπισης στις δύο ηπείρους, με αυτόν των Αμερικανών να είναι πιο αποφασιστικός.

    Για τα περί οικονομισμού, σαφώς δεν κατηγόρησα γενικά την Κόκκινη Ορχήστρα για οικονομισμό, μίλησα για το συγκεκριμένο άρθρο το οποίο προσπαθεί να αναλύσει την κρίση του ευρώ περιγράφοντας καθορισμένες οικονομικές αναγκαιότητες που δεν εξαρτώνται από πολιτικούς ανταγωνισμούς και ιδεολογικές αποκρυσταλλώσεις και που οδηγούν αντικειμενικά στο βάθεμα της κρίσης ή και την διάλυση του ευρώ. Η κρίση της ΟΝΕ είναι αποτέλεσμα προφανώς της παγκόσμιας κρίσης του 2008, είναι ταυτόχρονα όμως και μία ιδιαίτερη περίπτωση,με αυτονομία, όπου οι πολιτικές αντιθέσεις υπερκαθορίζουν τις οικονομικές. Άρα οι αστικές τάξεις έχουν περιθώρια ελιγμών, ταυτόχρονα όμως μία επίλυση της κρίσης του ευρώ δεν σημαίνει και ξεπέρασμα της παγκόσμιας κρίσης, τα δύο όμως δεν ταυτίζονται με τη δεύτερη να καθορίζει απόλυτα την πρώτη. Επιμένω σε αυτά γιατί μπορεί η αριστερά να βρεθεί στη θέση να αντιμετωπίσει μία αναδομημένη ευρωζώνη, σε πιο αντεργατική κατεύθυνση, έχοντας ξεπεράσει τον βραχυμεσοπρόθεσμο κίνδυνο διάλυσης, τη στιγμή που προεξοφλούσε την κατάρρευση της. Χρειάζεται να θυμίσω πόσες φορές, στο παρελθόν, έχει προβλέψει δομικές και αξεπέραστες κρίσεις του καπιταλισμού;

    Για το νομισματικό πόλεμο τώρα, δεν έχουμε κανένα σοβαρό τέτοιο σημάδι, πέρα από τη διαμαρτυρία ορισμένων χωρών για την ελεγχόμενη διολίσθηση του δολαρίου. Η Ρωσία δεν έχει εγκαταλείψει το δολάριο, αυτό θα σήμαινε να πουλά το πετρέλαιο και τις άλλες πρώτες ύλες σε διαφορετικά νομίσματα, κάτι που δεν το έχει κάνει. Η Κίνα έχει υπογράψει κάποιες συμφωνίες με ορισμένες χώρες για εμπόριο στα νομίσματα τους, αφορούν όμως ένα ελάχιστο μέρος του συνολικού της εμπορίου, ενώ συνεχίζει να αγοράζει μεγάλες ποσότητες ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου, με αποτέλεσμα να είναι μακράν ο μεγαλύτερος πιστωτής του. Γεγονός που την καθιστά αιχμάλωτη των ΗΠΑ, διότι μία κατάρρευση του δολαρίου θα σήμαινε ανυπολόγιστες απώλειες για την Κίνα. Μπορεί πολλοί να διαμαρτύρονται για τη διολίσθηση του δολαρίου, όμως δεν μπορούν να κάνουν χωρίς αυτό, διότι είναι το μόνο παγκόσμιο νόμισμα και το αμερικανικό κράτος είναι το μόνο που μπορεί να προβάλλει παγκόσμια ισχύ και να το υποστηρίξει. Αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει σύντομα. Είμαστε ήδη τρία χρόνια μετά την έναρξη της παγκόσμιας κρίσης, την οποία πολλοί συγκρίνουν με αυτή του 29. Το 1932, τρία χρόνια μετά το 29, το παγκόσμιο εμπόριο είχε καταρρεύσει λόγων των νομισματικών και δασμολογικών πολέμων. Σήμερα το παγκόσμιο εμπόριο είναι σε υψηλότερα επίπεδα από ότι πριν την έναρξη της κρίσης του 2008, σαφώς, αν το 2012 η παγκόσμια οικονομία ξαναπεράσει σε ύφεση, θα πέσει, λόγω όμως της ύφεσης και όχι λόγω των νομισματικών και εμπορικών πολέμων. Η σημερινή οικονομία δεν μοιάζει με αυτή της δεκαετίας του 30, το ίδιο και τα κράτη που καλούνται να τη διαχειριστούν. Υπάρχουν ομοιότητες αλλά και σαφείς διαφορές για αυτό να μην περιμένουμε τη σημερινή κρίση να ακολουθήσει το μοτίβο εκείνης του 1929. Μπορεί κάποιος να ισχυριστεί πως η κρίση θα προκαλέσει έντονες τάσεις εμπορικών και νομισματικών πολέμων που θα δρομολογήσουν διαδικασίες απο – παγκοσμιοποίησης, αυτό θα ήταν ένα ζήτημα συζήτησης. Δεν πρέπει όμως να μπερδεύουμε ενδεχομενικές τάσεις με την παρούσα κατάσταση.

    Τέλος, ναι το τύπωμα χρήματος δεν συνιστά φιλολαϊκή πολιτική (από μόνο του), όμως έχει διαφορά μία οργανωμένη πολιτική απομείωσης των χρεών πληθωρίζοντας τα ,με τη διατήρηση ενός μέσου πληθωρισμού (πχ 10%) για κάποια χρόνια. Με την πολιτική αποπληθωρισμού που δρομολογεί αυτή τη στιγμή η Γερμανία και η ΕΚΤ που και την ύφεση βαθαίνει και τα χρέη αυξάνει, χωρίς ορατή διέξοδο από το φαύλο κύκλο. Είναι προφανές πως οι τραπεζίτες ούτε να ακούσουν δεν θέλουν για πληθωρισμό διότι είναι εκείνοι που θα χάσουν ιδιαίτερα από μία τέτοια εξέλιξη. Σημαντική διαφορά που την είχε αναλύσει ο Κέινς στη Γενική Θεωρία.

    Μου αρέσει!

  7. Σημάδια νέας κρίσης τραπεζών στην Ε.Ε (πέρα από την κρίση χρέους);

    Τα σημάδια από την πρώτη ημέρα της συνάντησης ηγετών για το μέλλον της ευρωζώνης και την περιβόητη “σωτηρία” του Ευρώ δείχνουν ότι είμαστε σχεδόν στη γέννηση μιας νέας κρίσης τραπεζών πέρα από την κρίση χρέους όπως αυτή εξελίσσεται τα τελευταία δύο χρόνια. Από τι δείχνουν οι αγορές (τελικά δεν είναι τόσο απόκρυφες όσο νομίζαμε αρχικά, κάτι προσπαθούν κι αυτές να μας πουν) το πρόβλημα των ηγετών της Ε.Ε. σήμερα δεν είναι κατ’ αρχάς η δημοσιονομική ένωση. Αυτή ετοιμάζεται, αφού πρώτα εξασφαλίσθηκε η προσωρινή στεγανοποίηση Ελλάδας και κατόπιν Ιταλίας. Το πρόβλημα τους τώρα είναι τί θα κάνουν με το χρέος στην Ευρωζώνη. Η σημερινή στάση του τραπεζικού συστήματος δείχνει ότι οι τράπεζες βρίσκονται σε οριακό σημείο που δεν επιτρέπει άλλο παιχνίδια των πολιτικών στις χώρες της Ε.Ε. Το σχέδιο πρέπει να προχωρήσει (ό,τι κι αν αυτό σημαίνει για τα εισοδήματα, την ανεργία, την ύφεση κ.ο.κ.).

    Οι τράπεζες ουσιαστικά ανασυντάχθηκαν ως μπλοκ με στόχο την επανακεφαλαιοποίηση τους. Επανακεφαλαιοποίηση σημαίνει ότι “κάποιος πρέπει να πληρώσει”.

    Ακολουθεί σύντομη μετάφραση των βασικών στιγμών της σημερινής σχέσης αγορών-ηγετών Ε.Ε και της ΕΚΤ.

    Ο νέος πρόεδρος της ΕΚΤ αποκλείει την αγορά κυβερνητικών ομολόγων.
    Στη συνέχεια μειώνει τα επιτόκια στο 1 % (ιστορικό χαμηλό)

    Η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών ανακοίνωσε ότι απαιτούνται στο σύνολο 114 δις Ευρώ.

    Οι ρυθμιστές ανά χώρα-μέλος του τραπεζικού συστήματος έδωσαν τα ακόλουθα στοιχεία (σε παρένθεση οι προηγούμενες εκτιμήσεις!)

    Γερμανία: €13.1δις (€5.2 δις)
    Βέλγιο: €6.3 δις (€4.1 δις)
    Ελλάδα: €30 δις (€30 δις)
    Ισπανία: €26.2 δις (€26.1δις)
    Ιταλία: €15.4 δις (€14.8 δις)
    Πορτογαλία: €7 δις (€7.8 δις)
    Γαλλία: €7.3 δις (€8.8 δις)
    Αυστρία: €3.9 δις (€2.9 δις)

    Από τη Γουόλ Στρητ, την ίδια ώρα οι αγορές σημείωσαν σημαντική πτώση αν και ξεκίνησαν σε καλά επίπεδα μετά τις ανακοινώσεις της κυβέρνησης των ΗΠΑ για τη σημαντική μείωση των αιτήσεων για επίδομα ανεργίας που έφτασαν στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων μηνών (Ο Ομπάμα φαίνεται να συγκρατεί οριακά το κύμα ανεργίας προσωρινά τουλάχιστον).

    Επειδή όμως η Ευρώπη παραμένει στο κέντρο του ενδιαφέροντος του χρηματοπιστωτικού συστήματος, οι αγορές άρχισαν να πέφτουν μετά τις ανακοινώσεις του προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι που φάνηκαν ότι αποφεύγεται κάποια “δραστική” λύση στο ζήτημα του χρέους στη ζώνη του Ευρώ. Όλοι οι σημαντικοί δείκτες των ΗΠΑ έπεσαν.Η σύγκρουση μεταξύ Αγγλίας, Γερμανίας, Γαλλίας και τραπεζών και ΗΠΑ ξαναβάζει την κρίση σε νέα φάση. Κάθε φάση που έρχεται διαρκεί όλο και λιγότερο σε χρόνο ενώ η ύφεση που την ακολουθεί επεκτείνεται.

    Η συνέχεια επί της οθόνης σας, αύριο.

    Άρης Λέονας

    Άρθρο που παρουσιάζει κάπως το σημερινό κλίμα εδώ.

    Μου αρέσει!

  8. Σύντροφε Smirnoff κάτι τελευταίο από εμένα, στην πολύ χρήσιμη ανταλλαγή απόψεων, στην οποία καλωσορίζω και το σ. Λέονα.
    Οι οικονομικές αναγκαιότητες στο παρόν άρθρο θεωρείται πως έχουν ενσωματώσει την πολιτική και την ιδεολογία κι από αυτή την άποψη επιμένω στον μη οικονομισμο του άρθρου.
    Από την άλλη στα σίγουρα αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι μια από τις πιθανές εκδοχές της κι όχι κάποια αναπόφευκτη εξέλιξη.
    Πολύ ορθά επίσης, η αριστερά κινδυνεύει να πιαστεί στον ύπνο από μια αναδόμηση της ευρωζωνης, που είναι όντως μια πολιτική επιδίωξη των κυρίαρχων, οι οποίοι φυσικά κάνουν παιχνίδι σε ένα αντιφατικό πλαίσιο.
    Η κρίση σε κάθε περίπτωση επαναπροσδιορίζει κι επανακαθορίζει και τις σχέσεις οικονομίας-πολιτικής ή τέλος΄πάντων βάσης-εποικοδομήματος κι από αυτή την άποψη η τωρινή κρίση έχει την ιστορική της ιδιαιτερότητα, αλλά και θεωρητικές ομοιότητες με τις υπόλοιπες δομικές κρίσεις της ιστορίας.
    Συντροφικα

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s