94 χρόνια από τη Ρώσικη Επανάσταση

Στις 7 Νοεμβρίου (25 Οκτωβρίου με το παλιό ημερολόγιο) πραγματοποιείται «η ένοπλη εξέγερση στην Πετρούπολη με αποτέλεσμα την ανατροπή της αστικής προσωρινής κυβέρνησης. Με την κατάληψη των Χειμερινών Ανακτόρων, των σιδηροδρομικών σταθμών, των ταχυδρομείων, του τηλεγραφείου, των υπουργείων, της κρατικής τράπεζας, με την καθαίρεση της προσωρινής κυβέρνησης και του πρωθυπουργού Κερένσκι, η εξουσία περνά στα Σοβιέτ» (erodotos.wordpress.com). Σε αντίθεση με τις συνήθεις νεκρολογίες των ημερών, τις ειρωνείες για την «επίθεση στα χειμερινά ανάκτορα» και τις κλάψες για το 1989, ας θυμηθούμε πως δύο μεγάλοι πρωταγωνιστές των ημερών εκείνων αντιλαμβανόντουσαν την επανάσταση, όχι τόσο ως ιδέα, αλλά ως συγκεκριμένο γεγονός, που το πραγματοποιούν συγκεκριμένα υποκείμενα που έχουν απόλυτη συνείδηση του σκοπού τους. Και ας συγκρίνουμε αυτό το επαναστατικό πνεύμα με τη θολούρα που έχει κυριεύσει τα μυαλά της σημερινής αριστεράς.

Γράμμα του Β. Ι. Λένιν στην ΚΕ των Μπολσεβίκων την προηγούμενη της Οκτωβριανής Επανάστασης (24 Οκτώβρη 1917)

Σύντροφοι,

Γράφω αυτές τις γραμμές το απόγευμα της 24ης. Η κατάσταση είναι κρίσιμη στο έπακρο. Στην πραγματικότητα είναι τώρα απολύτως σαφές ότι το να καθυστερήσουμε την εξέγερση θα είναι μοιραίο.

Με όλη μου την δύναμη ωθώ τους συντρόφους να καταλάβουν ότι όλα κρέμονται τώρα από ένα νήμα’ ότι ερχόμαστε αντιμέτωποι με προβλήματα που δεν πρόκειται να λυθούν από τις διασκέψεις ή τα συνέδρια (ακόμα και από τα συνέδρια των Σοβιέτ), αλλά αποκλειστικά από τους λαούς, από τις μάζες, από τον αγώνα του ένοπλου λαού.

Η αστική επίθεση των Κορνιλοβιτών και η απομάκρυνση του Βερκχόφσκι δείχνουν ότι δεν πρέπει να περιμένουμε. Πρέπει με οποιοδήποτε κόστος, αυτό το ίδιο απόγευμα, αυτή την ίδια η νύχτα, να συλλάβουμε την κυβέρνηση,αφού πρώτα έχουμε αφοπλίσει τους μαθητές της στρατιωτικής σχολής ανώτερων αξιωματικών ( νικώντας τους, εάν αντισταθούν), και πάει λέγοντας.

Δεν πρέπει να περιμένουμε! Μπορεί να χάσουμε τα πάντα!

Η αξία της άμεσης κατάληψης της εξουσίας θα είναι η υπεράσπιση του λαού (όχι του συνεδρίου, αλλά του λαού, του στρατού και των αγροτών αρχικά) από την κυβέρνηση των Κορνιλοβιτών, η οποία έδιώξε τον Βερκχόφσκι και εκκόλάψε μια δεύτερη πλεκτάνη τύπου Κόρνιλοβ.

Ποιος πρέπει να πάρει την εξουσία;

Αυτό δεν είναι σημαντικό αυτή τη στιγμή. Αφήστε την Επαναστατική Στρατιωτική Επιτροπή να το κάνει, ή “κάποιο άλλο ίδρυμα” το οποίο θα διακυρήξει ότι θα αφήσει την εξουσια μόνο στους αληθινούς αντιπροσώπους των ενδιαφερόντων του λαού, των ενδιαφερόντων του στρατού (την άμεση πρόταση για ειρήνη), τω ενδιαφερόντων των αγροτών (η γη να δοθεί αμέσως και η ιδιωτική ιδιοκτησία να καταργηθεί), των ενδιαφερόντων αυτών που λιμοκτονούν.

Όλες οι περιοχές, όλα τα συντάγματα, όλες οι δυνάμεις πρέπει να κινητοποιηθούν αμέσως και πρέπει αμέσως να στείλουν τις αντιπροσωπείες τους στην Επαναστατική Στρατιωτική Επιτροπή και στην Κεντρική Επιτροπή των Μπολσεβίκων με την επίμονη απαίτηση οτι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αφεθεί η εξουσία στα χέρια του Κερένσκι και Σια μέχρι την 25η’ κάτω από οποιεσδήποτε περιστάσεις’ το θέμα πρέπει να αποφασιστεί σίγουρα αυτό το ίδιο απόγευμα, ή αυτήν την ίδια την νύχτα.

Η ιστορία δεν θα συγχωρήσει τους επαναστάτες για τη χρονοτριβή τους όταν μπορούσαν να είναι νικηφόροι σήμερα (και βεβαίως θα είναι νικηφόροι σήμερα), ενώ διακινδυνεύουν πολύ αύριο, στην πραγματικότητα, αυτοί διακινδυνεύουν να χάσουν τα πάντα.

Εάν καταλάβουμε την εξουσια σήμερα, την καταλαμβάνουμε όχι εναντίον των Σοβιέτ αλλά εκ μέρους τους.

Η κατάληψη της εξουσίας είναι δουλειά της εξέγερσης’ ο πολιτικός σκοπός της θα γίνει σαφής μετά από την κατάληψη.

Θα ήταν μια καταστροφή, ή μια καθαρή τυπικότητα, να περιμένουμε τη διστακτική ψηφοφορία της 25ης Οκτωβρίου. Ο λαός έχει το δικαίωμα και είναι δεσμευμένος με το καθήκον να αποφασίσει τέτοιες ερωτήσεις όχι από μια ψηφοφορία, αλλά από την δύναμη’ στις κρίσιμες στιγμές της επανάστασης, ο λαός έχει το δικαίωμα και είναι δεσμευμένος με το καθήκον να δώσει τις κατευθύνσεις στους αντιπροσώπους του, ακόμη και στους καλύτερους αντιπροσώπους του, και να μην τους περιμένει.

Αυτό αποδεικνύεται από την ιστορία όλων των επαναστάσεων’ και θα ήταν ένα άπειρο έγκλημα εκ μέρους των επαναστατών αυτών να αφήσουν την ευκαιρία να χαθεί, ξέροντας ότι η σωτηρία της επανάστασης, η προσφορά της ειρήνης, η σωτηρία του Πέτρογκραντ, η σωτηρία από την πείνα, η μεταφορά της γης στους αγρότες εξαρτάται από αυτούς.

Η κυβέρνηση είναι ετοιμόρροπη. Πρέπει να δοθεί το τελειωτικό χτύπημα με οποιοδήποτε κόστος.

Tο να καθυστερήσουμε την ενέργεια αυτή είναι μοιραίο.

Διαβάστε επίσης: Ο Μαρξισμός και η Εξέγερση γράμμα στην ΚΕ των Μπολσεβίκων στις 13-14 (26-27) του Σεπτέμβρη 1917

Η Εξέγερση του Οκτώβρη και η Σοβιετική «Νομιμότητα»

του Λ. Τρότσκι, από την μπροσούρα  Τα Μαθήματα του Οκτώβρη που γράφτηκε το 1924

Το Σεπτέμβρη, τη στιγμή που συνεδρίαζε η Δημοκρατική Συνδιάσκεψη, ο Λένιν ζήτησε να προχωρήσουμε αμέσως στην εξέγερση.

«Αν σκοπεύουμε να χειριστούμε την εξέγερση με το μαρξιστικό τρόπο», έγραφε, «δηλαδή σαν μια τέχνη, πρέπει χωρίς να χάσουμε στιγμή, να οργανώσουμε ένα επιτελείο για τα επαναστατικά αποσπάσματα, να κατανείμουμε τις δυνάμεις μας, να τοποθετήσουμε σίγουρα συντάγματα στα πιο κύρια σημεία, να περικυκλώσουμε το Αλεξαντρίνκα, να καταλάβουμε το φρούριο Πέτρου και Παύλου, να συλλάβουμε το Γενικό Επιτελείο και την κυβέρνηση, και να στείλουμε ενάντια στους Γιούνκερς και την «άγρια μεραρχία» στρατεύματα έτοιμα να πεθάνουν πολεμώντας παρά να επιτρέψουν στον εχθρό να διεισδύσει στο κέντρο της πόλης. Πρέπει να κινητοποιήσουμε τους οπλισμένους εργάτες και να τους καλέσουμε στην τελική μάχη ζωής ή θανάτου, να καταλάβουμε αμέσως τους τηλεγραφικούς και τηλεφωνικούς σταθμούς και να τοποθετήσουμε το δικό μας επαναστατικό επιτελείο στον κεντρικό τηλεφωνικό σταθμό ώστε να έχουμε επαφή μ’ όλα τα εργοστάσια, μ’ όλα τα συντάγματα, μ’ όλα τα κέντρα της πάλης, κλπ. Αυτές είναι, βέβαια, μονάχα υποδείξεις, που προσπαθούν να δείξουν το γεγονός ότι στη δοσμένη στιγμή είναι αδύνατο να παραμείνουμε πιστοί στο μαρξισμό, πιστοί στην επανάσταση αν δεν αντιμετωπίσουμε την εξέγερση σαν τέχνη», (Ν. Λένιν: «Άπαντα», τόμος 14ος, μέρος 2ο, σελ. 140).

Η παραπάνω διατύπωση του ζητήματος προϋπόθετε ότι η προετοιμασία και η ολοκλήρωση της επανάστασης θα γινόταν διαμέσου του Κόμματος και στο όνομα του Κόμματος, και μετά, το Συνέδριο των Σοβιέτ θα έβαζε στη νίκη τη σφραγίδα της επικύρωσης. Η Κεντρική Επιτροπή δεν υιοθέτησε αυτή την πρόταση. Η εξέγερση θα περνούσε από τα κανάλια των Σοβιέτ και συνδυάστηκε με την αγκιτάτσια μας στο 2ο Συνέδριο των Σοβιέτ. Μια λεπτομερής εξήγηση αυτής της διαφοράς θα δείξει ότι αυτό το πρόβλημα σχετίζεται όχι μόνο με τις αρχές αλλά και μ’ ένα τεχνικό θέμα μεγάλης πραχτικής σημασίας.

Τονίσαμε ήδη, με τί έντονη ανησυχία έβλεπε ο Λένιν την αναβολή της εξέγερσης. Σε σχέση με τις ταλαντεύσεις στις κορυφές του Κόμματος, μια αγκιτάτσια που συνέδεε την επικείμενη εξέγερση με το επικείμενο Συνέδριο των Σοβιέτ του φαινόταν σαν μια ανεπίτρεπτη καθυστέρηση, ένας συμβιβασμός με τους αναποφάσιστους, ένα χάσιμο χρόνου λόγω της ταλάντευσης, ένα καθαρό έγκλημα. Από το τέλος του Σεπτέμβρη ο Λένιν επαναλάμβανε αυτή την ιδέα.

Στις 29 του Σεπτέμβρη έγραφε:

«Ανάμεσά μας, στην Κεντρική Επιτροπή και στην ηγεσία του Κόμματος, υπάρχει μια τάση ή μια ιδέα υπέρ της αναμονής του Συνεδρίου των Σοβιέτ και ενάντια στην άμεση κατάληψη της εξουσίας. Πρέπει να ξεπεράσουμε αυτή την τάση ή την ιδέα».

Στις αρχές του Οκτώβρη ο Λένιν έγραφε:

«Η αργοπορία είναι έγκλημα. Η αναμονή του Συνέδριου των Σοβιέτ είναι ένα παιδαριώδες παιχνίδι με τυπικότητες –ένα επαίσχυντο παιχνίδι με τυπικότητες, μια προδοσία της επανάστασης».

Στις θέσεις του για τη Συνδιάσκεψη της Πετρούπολης στις 8 του Οκτώβρη ο Λένιν είπε:

«Πρέπει να πολεμήσουμε τις συνταγματικές αυταπάτες και τις ελπίδες σ’ ότι αφορά το Συνέδριο των Σοβιέτ. Πρέπει να απορρίψουμε την προκατασκευασμένη αντίληψη ότι πρέπει να περιμένουμε τη σύγκληση του Συνεδρίου, κλπ. ».

Τέλος, στις 24 του Οκτώβρη ο Λένιν έγραφε:

«Είναι ολοκάθαρο ότι είναι θάνατος το να αναβάλουμε τώρα την επανάσταση», και πιο κάτω, «η ιστορία ποτέ δεν θα συγχωρέσει την αργοπορία των επαναστατών που μπορούσαν να νικήσουν σήμερα (κι οπωσδήποτε θα νικούσαν) αλλά αποφασίζουν να διακινδυνέψουν να χάσουν πολλά αύριο –ίσως να τα χάσουν όλα».

Όλα αυτά τα γράμματα, όπου κάθε φράση είταν σφυρηλατημένη στο αμόνι της επανάστασης, έχουν ιδιαίτερη αξία και γιατί χρησιμεύουν για να χαραχτηρίσουμε τον Λένιν και γιατί προσφέρουν μια εκτίμηση της κατάστασης εκείνης της εποχής. Το κύριο συναίσθημα που τα εμποτίζει είναι ο θυμός, η διαμαρτυρία και η περιφρόνηση ενάντια στη μοιρολατρική, αναβλητική, σοσιαλδημοκρατική, μενσεβίκικη αντιμετώπιση της επανάστασης, σαν να επρόκειτο για ένα φιλμ χωρίς τέλος. Αν ο χρόνος είναι, γενικά μιλώντας, ένας πρωταρχικός παράγοντας στην πολιτική, τότε η σημασία του χρόνου εκατονταπλασιάζεται στον πόλεμο και στην επανάσταση. Δεν είναι καθόλου δυνατό να πετύχουμε αύριο όλα όσα μπορούμε να κάνουμε σήμερα. Η ένοπλη εξέγερση, η ανατροπή του εχθρού, η κατάληψη της εξουσίας μπορεί να είναι δυνατή σήμερα, αλλά αύριο μπορεί να είναι αδύνατη. Αλλά η κατάληψη της εξουσίας είναι η αλλαγή της πορείας της ιστορίας. Είναι αλήθεια ότι ένα τέτιο ιστορικό γεγονός μπορεί να εξαρτηθεί από ένα εικοσιτετράωρο; Ναι, είναι αλήθεια. Όταν τα πράγματα έχουν φτάσει στο σημείο της ένοπλης εξέγερσης, τα γεγονότα μετριούνται όχι με το χιλιόμετρο της πολιτικής αλλά με το μέτρο του πολέμου. Το χάσιμο μερικών βδομάδων, μερικών ήμερων, και ορισμένες φορές, μιας και μόνης μέρας ισοδυναμεί, κάτω από ορισμένες συνθήκες, με την εγκατάλειψη της επανάστασης, με την υποταγή. Αν ο Λένιν δεν είχε σημάνει συναγερμό, αν δεν υπήρχε όλη αυτή η πίεση και η κριτική απόμερους του, αν δεν είχε μια έντονη και παθιασμένη επαναστατική δυσπιστία, το Κόμμα, πιθανό να μην είχε μπορέσει να αναπτύξει το μέτωπο του στην αποφασιστική στιγμή, γιατί η αντιπολίτευση μέσα στην κομματική ηγεσία είταν πολύ δυνατή, και το επιτελείο παίζει έναν τεράστιο ρόλο σ’ όλους τους πολέμους, μαζί και στους εμφύλιους.

Ταυτόχρονα, όμως, είναι αρκετά φανερό ότι η προετοιμασία και η πραγματοποίηση της εξέγερσης κάτω από το κάλυμμα της προετοιμασίας του Δεύτερου Συνέδριου των Σοβιέτ, και κάτω από το σύνθημα της υπεράσπισης του, είταν ένα ανεκτίμητο πλεονέχτημα για μας. Από τη στιγμή που εμείς, σαν το Σοβιέτ της Πετρούπολης, ακυρώναμε τη διαταγή του Κερένσκι που μετάθετε τα δύο τρίτα της φρουράς στο μέτωπο, είμασταν ήδη στο στάδιο της ένοπλης εξέγερσης. Ο Λένιν, που δεν είταν στην Πετρούπολη, δεν μπορούσε να εκτιμήσει όλη τη σημασία αυτού του γεγονότος. Απ’ ό,τι θυμάμαι, δεν το ανάφερε καθόλου σε κανένα γράμμα του αυτής της περιόδου. Κι όμως, το αποτέλεσμα της εξέγερσης στις 25 του Οκτώβρη είχε τουλάχιστον στα τρία τέταρτα, αν όχι και περισσότερο, εξασφαλιστεί, τη στιγμή που αρνηθήκαμε τη μετάθεση της φρουράς της Πετρούπολης, τη στιγμή που δημιουργήσαμε τη Στρατιωτική Επαναστατική Επιτροπή (16 του Οκτώβρη), τη στιγμή που ορίσαμε τους δικούς μας Κομισάριους σ’ όλες τις στρατιωτικές μεραρχίες και οργανισμούς και μ’ αυτό τον τρόπο απομονώσαμε όχι μόνο το Γενικό Επιτελείο της περιοχής της Πετρούπολης, αλλά και την κυβέρνηση. Στην πραγματικότητα, εδώ είχαμε μια ένοπλη εξέγερση –μια ένοπλη αλλά αναίμαχτη εξέγερση των ταγμάτων της Πετρούπολης ενάντια στην Προσωρινή Κυβέρνηση –κάτω από την ηγεσία της Στρατιωτικής Επαναστατικής Επιτροπής και κάτω από το σύνθημα της προετοιμασίας και της υπεράσπισης του Δεύτερου Συνέδριου των Σοβιέτ, που, τελικά, θα αποφάσιζε την τύχη της κρατικής εξουσίας. Η συμβουλή του Λένιν να αρχίσουμε την εξέγερση από τη Μόσχα, όπου, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, θα μπορούσαμε να κερδίσουμε μια αναίμαχτη νίκη, απόρρεε ακριβώς από το γεγονός ότι στο παράνομο καταφύγιο του δεν είχε την ευκαιρία να εκτιμάει τις ριζικές αλλαγές όχι μόνο στη διάθεση αλλά και στους οργανωτικούς δεσμούς που αναπτύχθηκαν ανάμεσα στη βάση, όπως και στην ιεραρχία, του στρατού μετά από την «ειρηνική» εξέγερση της φρουράς στην πρωτεύουσα στα μέσα του Οκτώβρη. Τη στιγμή όπου τα συντάγματα, σύμφωνα με τις εντολές της Στρατιωτικής Επαναστατικής Επιτροπής, αρνήθηκαν να φύγουν από την πόλη, είχαμε μια νικηφόρα εξέγερση στην πρωτεύουσα, που σκεπαζόταν λίγο στην κορυφή από τα απομεινάρια των αστικοδημοκρατικών κρατικών μορφών. Η εξέγερση στις 25 του Οκτώβρη είχε ένα συμπληρωματικό χαραχτήρα, και ακριβώς γι’ αυτό είταν ανώδυνη. Στη Μόσχα, από την άλλη μεριά, η πάλη είταν πολύ μακρύτερη και πιο αιματηρή, παρά το γεγονός ότι στην Πετρούπολη είχε ήδη εγκατασταθεί η εξουσία του Συμβουλίου των Επιτρόπων του Λαού. Είναι αρκετά φανερό ότι αν η εξέγερση είχε αρχίσει από τη Μόσχα, πριν από την ανατροπή στην Πετρούπολη, θα είχε τραβήξει ακόμα περισσότερο, και το αποτέλεσμα θα είταν πολύ αμφίβολο. Η αποτυχία στη Μόσχα θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην Πετρούπολη. Η νίκη βέβαια δεν θα αποκλειόταν μ’ αυτό τον τρόπο, αλλά ο δρόμος που ακολούθησαν τα γεγονότα αποδείχθηκε πολύ πιο οικονομικός, πολύ πιο ευνοϊκός και πολύ πιο πετυχημένος.

Καταφέραμε να συγχρονίσουμε λίγο πολύ την κατάληψη της εξουσίας με την έναρξη του Δεύτερου Συνέδριου των Σοβιέτ, μόνο γιατί η ειρηνική, σχεδόν «νόμιμη» ένοπλη εξέγερση –τουλάχιστον στην Πετρούπολη– είχε ήδη πετύχει στα τρία τέταρτα αν όχι στα εννιά δέκατά της. Αναφερόμαστε σ’ αυτή την εξέγερση σαν «νόμιμη» με την έννοια ότι ήρθε σαν συνέπεια των «κανονικών» συνθηκών της δυαδικής εξουσίας. Ακόμα κι όταν οι συμφιλιωτές εξουσίαζαν το Σοβιέτ της Πετρούπολης, συνέβαινε συχνά το Σοβιέτ να αναθεωρεί ή να τροποποιεί τις αποφάσεις της κυβέρνησης. Αυτό είταν, ας πούμε, ένα μέρος της συνταγματικής τάξης κάτω από το καθεστώς που πέρασε στα χρονικά της ιστορίας σαν «περίοδος Κερένσκι». Όταν εμείς, οι Μπολσεβίκοι, κυριαρχήσαμε στο Σοβιέτ της Πετρούπολης, συνεχίσαμε και βαθύναμε στις μέθοδες της δυαδικής εξουσίας. Πήραμε την ευθύνη της αναθεώρησης της διαταγής για τη μετάθεση των στρατευμάτων στο μέτωπο. Μ’ αυτή την πράξη καλύψαμε την πραγματική εξέγερση στη φρουρά της Πετρούπολης με τις παραδόσεις και τις μέθοδες της νόμιμης δυαδικής εξουσίας. Κι ακόμα, ενώ προσαρμόζαμε τυπικά την αγκιτάτσια μας στο ζήτημα της εξουσίας με την έναρξη του Δεύτερου Συνέδριου των Σοβιέτ, αναπτύσσαμε και βαθαίναμε τις παραδόσεις της δυαδικής εξουσίας και προετοιμάζαμε το πλαίσιο της Σοβιετικής νομιμότητας για τη Μπολσεβίκικη εξέγερση σε Παν-Ρωσική κλίμακα.

Δεν αποκοιμίζαμε τις μάζες με τίποτα συνταγματικές Σοβιετικές αυταπάτες, γιατί κάτω από το σύνθημα της πάλης για το Δεύτερο Συνέδριο, κερδίσαμε με το μέρος μας τις ξιφολόγχες του επαναστατικού στρατού, και σταθεροποιήσαμε οργανωτικά τα κέρδη μας. Ακόμα πετύχαμε, πολύ περισσότερο απ’ ότι περιμέναμε, να δελεάσουμε τους εχθρούς μας, τους συμφιλιωτές, και να τους οδηγήσουμε στην παγίδα της Σοβιετικής νομιμότητας. Το να καταφεύγεις σε κόλπα στην πολιτική, κι ακόμα περισσότερο στην επανάσταση είναι πάντα επικίνδυνο. Είναι δύσκολο να ξεγελαστεί ο εχθρός και αντί γι’ αυτό μπορεί να ξεγελαστούν οι μάζες που σε ακολουθούν. Το «κόλπο» μας αποδείχτηκε 100% πετυχημένο –όχι γιατί είταν μια επιδέξια ανακάλυψη έξυπνων στρατηγών, που επιθυμούσαν να αποφύγουν τον εμφύλιο πόλεμο, αλλά γιατί απόρρεε φυσικά από την αποσύνθεση του συμφιλιωτικού καθεστώτος, και των χτυπητών αντιφάσεων του. Η Προσωρινή Κυβέρνηση ήθελε να ξεφορτωθεί τη φρουρά. Οι στρατιώτες δεν θέλανε να πάνε στο μέτωπο. Επενδύσαμε αύτη τη φυσική απροθυμία με μια πολιτική έκφραση, δίνοντάς της έναν επαναστατικό στόχο κι ένα νόμιμο κάλυμμα. Μ’ αυτό τον τρόπο εξασφαλίσαμε μια ομοψυχία χωρίς προηγούμενο μέσα στη φρουρά, και τη συνδέσαμε στενά με τους εργάτες της Πετρούπολης. Οι αντίπαλοί μας αντίθετα, εξαιτίας της απελπιστικής τους θέσης και της σύγχυσης τους, έτειναν να πάρουν το Σοβιετικό κάλυμμα τοις μετρητοίς. Ήθελαν να ξεγελαστούν και τους δόσαμε όλη τη δυνατότητα να ικανοποιήσουν την επιθυμία τους.

Ανάμεσα σε μας και τους συμφιλιωτές διεξαγόταν μια πάλη για τη Σοβιετική νομιμότητα. Στα μυαλά των μαζών, τα Σοβιέτ είταν η πηγή όλης της εξουσίας. Από τα Σοβιέτ προέρχονταν ο Κερένσκι, ο Τσερετέλι και ο Σκόμπελιεφ. Αλλά εμείς είμασταν στενά δεμένοι με τα Σοβιέτ διαμέσου του βασικού μας συνθήματος «Όλη η Εξουσία στα Σοβιέτ!». Η μπουρζουαζία αντλούσε το δικαίωμά της για διαδοχή στην εξουσία από την Κρατική Δούμα. Οι συμφιλιωτές το αντλούσαν από τα Σοβιέτ, όπως κι εμείς. Αλλά οι συμφιλιωτές προσπαθούσαν να μετατρέψουν τα Σοβιέτ σε μηδενικό, ενώ εμείς παλεύαμε να μεταβιβάσουμε την εξουσία στα Σοβιέτ. Οι συμφιλιωτές δεν μπορούσαν ακόμα να αποκοπούν από την κληρονομιά των Σοβιέτ και βιάζονταν να τα γεφυρώσουν με τον κοινοβουλευτισμό. Έχοντας αυτό στο μυαλό τους, συγκάλεσαν τη Δημοκρατική Συνδιάσκεψη και δημιούργησαν το Προ-Κοινοβούλιο. Η συμμετοχή των Σοβιέτ στο Προ-Κοινοβούλιο έδινε μια επίφαση σ’ αυτή τους την προσπάθεια. Οι συμφιλιωτές προσπαθούσαν να πιάσουν την επανάσταση με το δόλωμα της Σοβιετικής νομιμότητας, και αφού την αγκίστρωναν να την τραβήξουν στο κανάλι του αστικού κοινοβουλευτισμού.

Αλλά κι εμείς ενδιαφερόμασταν να χρησιμοποιήσουμε τη Σοβιετική νομιμότητα. Στο τέλος της Δημοκρατικής Συνδιάσκεψης αποσπάσαμε από τους συμφιλιωτές την υπόσχεση να συγκληθεί το Δεύτερο Συνέδριο των Σοβιέτ. Αυτό το Συνέδριο τους έφερνε σε μία εξαιρετικά δύσκολη θέση. Από τη μια μεριά, δεν μπορούσαν να μην το συγκαλέσουν χωρίς να σπάσουν από τη Σοβιετική νομιμότητα, και, από την άλλη, δεν μπορούσαν να αγνοήσουν το γεγονός ότι το Συνέδριο –από τη σύνθεση του– δεν θα τους έκανε και πολύ καλό. Κατά συνέπεια, όλο και πιο επίμονα αναφερόμασταν στο Δεύτερο Συνέδριο σαν τον πραγματικό κυρίαρχο της χώρας κι όλο και περισσότερο προσαρμόζαμε όλη την προπαρασκευαστική μας δουλιά στην υποστήριξη και την υπεράσπιση του Συνεδρίου του Σοβιέτ ενάντια στις αναπόφευχτες επιθέσεις της αντεπανάστασης. Αν οι συμφιλιωτές προσπαθούσαν να μας ψαρέψουν με τη Σοβιετική νομιμότητα μέσα από το Προ–Κοινοβούλιο, που πήγαζε από τα Σοβιέτ, εμείς από τη μεριά μας, τους αποκοιμίζαμε με την ίδια Σοβιετική νομιμότητα –μέσα από το Δεύτερο Συνέδριο. Άλλο πράγμα είναι να προετοιμάζεις μια ένοπλη εξέγερση κάτω από το γυμνό σύνθημα της κατάληψης της εξουσίας από το Κόμμα, και εντελώς άλλο πράγμα, να προετοιμάζεις και μετά να πραγματοποιείς μια εξέγερση κάτω από το σύνθημα της υπεράσπισης των δικαιωμάτων του Συνέδριου των Σοβιέτ. Έτσι, η προσαρμογή του ζητήματος της κατάληψης της εξουσίας στο Δεύτερο Συνέδριο των Σοβιέτ δεν έκρυβε καμιά απλοϊκή ελπίδα ότι το ίδιο το Συνέδριο θα έλυνε το ζήτημα της εξουσίας. Ένας τέτιος φετιχισμός για τη Σοβιετική μορφή μας είταν τελείως ξένος. Όλη η αναγκαία δουλιά για την κατάληψη της εξουσίας, όχι μόνο η πολιτική αλλά και η οργανωτική και η στρατιωτική-τεχνική δουλιά για την κατάληψη της εξουσίας, συνεχιζόταν με αμείωτο ρυθμό. Αλλά το νόμιμο κάλυμμα, όλης αυτής της δουλιάς είταν πάντα μια αναφορά στο ερχόμενο Συνέδριο που θα έλυνε το ζήτημα της εξουσίας. Ενώ περνούσαμε απ’ άκρη σ’ άκρη στην επίθεση, φαινόταν σαν να αμυνόμαστε. Από την άλλη μεριά η Προσωρινή Κυβέρνηση –αν αποφάσιζε να υπερασπίσει τον εαυτό της στα σοβαρά– θα έπρεπε να επιτεθεί στο Συνέδριο των Σοβιέτ, να απαγορέψει τη σύγκληση του, και μ’ αυτό τον τρόπο να δόσει στην αντίθετη μεριά ένα κίνητρο –καταστροφικό για την κυβέρνηση– για μια ένοπλη εξέγερση. Επιπλέον, όχι μόνο βάλαμε την Προσωρινή Κυβέρνηση σε μια δοσμένη πολιτική θέση αλλά και αποκοιμίσαμε τα ήδη τεμπέλικα και αναποφάσιστα μυαλά τους. Αυτοί οι άνθρωποι πίστευαν στα σοβαρά ότι το μόνο που μας ενδιέφερε είταν ο Σοβιετικός κοινοβουλευτισμός, και μ’ ένα καινούριο Συνέδριο θα υιοθετούσαμε μια καινούρια απόφαση για την εξουσία –στο στυλ των αποφάσεων των Σοβιέτ της Μόσχας και της Πετρούπολης– και ότι η κυβέρνηση θα το αγνοούσε, χρησιμοποιώντας το Προ–Κοινοβούλιο και την επερχόμενη Συνταχτική Συνέλευση σαν πρόφαση. Έτσι θα μας έφερνε σε μια γελοία θέση. Έχουμε την αδιάσειστη μαρτυρία του Κερένσκι για το ότι τα μυαλά των σοφότερων μικροαστών είταν στραμμένα ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση. Στα απομνημονεύματα του, ο Κερένσκι αφηγείται το πώς τα μεσάνυχτα της 25ης του Οκτώβρη, μέσα στο γραφείο του διεξαγόντουσαν θυελλώδεις συζητήσεις ανάμεσα σ’ αυτόν, τον Νταν και τους άλλους γύρω από την ένοπλη εξέγερση που βρισκόταν τότε σε πλήρη εξέλιξη. Ο Κερένσκι γράφει:

«Ο Νταν δήλωσε στην αρχή ότι είταν καλύτερα πληροφορημένος από μένα, κι ότι εγώ διόγκωνα τα γεγονότα, κάτω από την επιρροή των αναφορών του “αντιδραστικού μου επιτελείου”. Μετά με πληροφόρησε ότι η απόφαση που ψηφίστηκε από την πλειοψηφία των Σοβιέτ της Δημοκρατίας, που τόσο είχε προσβάλει την “αξιοπρέπεια της κυβέρνησης”, είχε τεράστια σημασία, και είταν ουσιαστική για την πραγματοποίηση μιας “στροφής στη διάθεση των μαζών”, ότι το αποτέλεσμα της “γινόταν κιόλας αισθητό” και ότι τώρα η επιρροή της προπαγάνδας των Μπολσεβίκων θα “μειωνόταν γρήγορα”. Από την άλλη μεριά, σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Νταν, οι ίδιοι οι Μπολσεβίκοι είχαν δηλώσει, σε διαπραγματεύσεις με τους ηγέτες της Σοβιετικής πλειοψηφίας, την προθυμία τους να “υποταχτούν στη θέληση της Σοβιετικής πλειοψηφίας”, και είταν έτοιμοι “αύριο” να χρησιμοποιήσουν όλα τα μέτρα για την κατάπαυση της εξέγερσης που φούντωσε ενάντια στη θέληση και χωρίς την έγκριση τους! Σαν συμπέρασμα, αφού ανάφερε ότι οι Μπολσεβίκοι θα διέλυαν το στρατιωτικό τους επιτελείο “αύριο” (πάντα αύριο!), ο Νταν διακήρυξε ότι όλα τα μέτρα που είχα πάρει για να συντρίψω την εξέγερση είχαν μονάχα “ερεθίσει τις μάζες” και ότι, με την ανάμιξή μου “εμπόδισα γενικά τους αντιπροσώπους της Σοβιετικής πλειοψηφίας να αποτελειώσουν με επιτυχία τις διαπραγματεύσεις τους με τους Μπολσεβίκους για την εξάρθρωση της εξέγερσης”… Για να συμπληρώσω την εικόνα, οφείλω να προσθέσω ότι την ίδια ακριβώς στιγμή που ο Νταν μου έδινε αυτές τις αξιοσημείωτες πληροφορίες, τα ένοπλα αποσπάσματα των “Κόκκινων Φρουρών” καταλάμβαναν τα κυβερνητικά χτίρια, το ένα πίσω από το άλλο. Και σχεδόν αμέσως μετά την αποχώρηση του Νταν και των συντρόφων του από το Χειμερινό Παλάτι, ο υπουργός Κατράσεφ, πηγαίνοντας στο σπίτι του ύστερα από μια συνάντηση της Προσωρινής Κυβέρνησης, πιάστηκε στην οδό Μιλιόνι κι οδηγήθηκε κατευθείαν στο Σμόλνι, όπου ο Νταν επέστρεφε για να συνεχίσει τις ειρηνικές συνομιλίες του με τους Μπολσεβίκους. Πρέπει να ομολογήσω ότι οι Μπολσεβίκοι ενέργησαν εκείνες τις ώρες με μεγάλη ενεργητικότητα και όχι λιγότερη επιδεξιότητα. Τη στιγμή που η εξέγερση κορυφωνόταν, κι ενώ τα “κόκκινα στρατεύματα” δρούσαν σ’ όλη την πόλη, μερικοί Μπολσεβίκοι ηγέτες, ειδικά διαλεγμένοι γι’ αυτό το σκοπό, με επιτυχία έκαναν τους αντιπροσώπους της “επαναστατικής δημοκρατίας” να βλέπουν αλλά να παραμένουν τυφλοί, να ακούν αλλά να είναι κουφοί. Όλη τη νύχτα οι πανούργοι αυτοί άνθρωποι φλυαρούσαν πάνω σε διάφορες φόρμουλες που υποτίθεται ότι θα χρησίμευαν σαν βάση για τη συμφιλίωση και την εξάρθρωση της εξέγερσης. Αλλά αυτή η μέθοδος “διαπραγμάτευσης” των Μπολσεβίκων τους έδοσε πολύ χρόνο. Οι μαχητικές δυνάμεις των Σοσιαλ-Επαναστατών και των Μενσεβίκων δεν κινητοποιήθηκαν έγκαιρα. Αλλά αυτό, φυσικά, έπρεπε να αποδειχθεί!», (Α. Κερένσκι: «Από Μακριά»).

Σωστά! Αυτό έπρεπε να αποδειχθεί! Όπως βλέπουμε, οι συμφιλιωτές είχαν τσιμπήσει ολόκληρο το δόλωμα της Σοβιετικής νομιμότητας. Η υπόθεση του Κερένσκι ότι μερικοί Μπολσεβίκοι είχαν επίτηδες μεταμφιεστεί για να εξαπατήσουν τους Μενσεβίκους και τους Σοσιαλ-Επαναστάτες σχετικά με την επικείμενη διάλυση της εξέγερσης είναι, βέβαια, λαθεμένη. Στην πραγματικότητα, οι Μπολσεβίκοι που συμμετείχαν πιο δραστήρια στις διαπραγματεύσεις είταν εκείνοι που πράγματι ήθελαν τη διάλυση της εξέγερσης και που πίστευαν στη φόρμουλα της Σοσιαλιστικής Κυβέρνησης, που θα σχηματιζόταν από τη συμφιλίωση όλων των κομμάτων. Αντικειμενικά, όμως, αυτοί οι κοινοβουλευτικοί προσφέρανε αναμφίβολα κάποια υπηρεσία στην εξέγερση –τρέφοντας με στις δικές τους αυταπάτες τις αυταπάτες του εχθρού. Αλλά μπόρεσαν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στην επανάσταση μόνο γιατί το Κόμμα, παρόλες τις συμβουλές και τις προειδοποιήσεις τους, προχώρησε προς την εξέγερση με μια ακατάβλητη ενεργητικότητα και την ολοκλήρωσε.

Χρειάστηκε ένας συνδυασμός εξαιρετικών περιστάσεων –μεγάλων και μικρών–για να σιγουρευτεί η επιτυχία αυτής της εκτεταμένης μανούβρας. Πάνω απ’ όλα χρειαζόταν ένας στρατός που δεν ήθελε να πολεμήσει άλλο. Ολόκληρη η πορεία της επανάστασης –Ιδιαίτερα στα αρχικά της στάδια– από το Φλεβάρη μέχρι και τον Οκτώβρη, θα είταν, όπως ήδη έχουμε πει, τελείως διαφορετική αν δεν υπήρχε στη χώρα τη στιγμή της επανάστασης ένας ηττημένος και απογοητευμένος αγροτικός στρατός πολλών εκατομμυρίων. Αυτές και μόνο αυτές οι συνθήκες έκαναν δυνατή την επιτυχία του πειράματος με τη φρουρά της Πετρούπολης, που προκαθόρισε το νικηφόρο αποτέλεσμα του Οκτώβρη. Δεν μπορούμε με κανέναν τρόπο να γενικεύσουμε σε κάποιο νόμο αυτό τον ιδιαίτερο συνδυασμό μιας «στεγνής» και σχεδόν απαρατήρητης εξέγερσης με την υπεράσπιση της Σοβιετικής νομιμότητας ενάντια στους Κορνιλοφικούς. Αντίθετα, μπορούμε να ισχυριστούμε με βεβαιότητα ότι αυτή η εμπειρία δεν θα επαναληφθεί πουθενά μ’ αυτή τη μορφή. Αλλά είναι αναγκαίο να την μελετήσουμε προσεχτικά. Η μελέτη της θα διευρύνει τον ορίζοντα κάθε επαναστάτη, αποκαλύπτοντας του την πολλαπλότητα και την ποικιλία των μεθόδων και των μέσων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, με την προϋπόθεση ότι ο σκοπός είναι πάντα σαφής στο μυαλό του, ότι έχει μια ξεκαθαρισμένη ιδέα της κατάστασης και υπάρχει η αποφασιστικότητα να προχωρήσει την πάλη μέχρι το τέλος.

Στη Μόσχα, η εξέγερση κράτησε πολύ περισσότερο και απαίτησε πολύ μεγαλύτερες θυσίες. Η εξήγηση βρίσκεται, ως ένα βαθμό, στο γεγονός ότι η φρουρά της Μόσχας δεν είχε περάσει από την ίδια επαναστατική προετοιμασία όσο η φρουρά της Πετρούπολης σε σχέση με τη μετάθεση συνταγμάτων στο μέτωπο. Έχουμε ήδη αναφέρει, και το επαναλαμβάνουμε, ότι η ένοπλη εξέγερση στην Πετρούπολη πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις: η πρώτη –στις αρχές του Οκτώβρη όταν τα συντάγματα της Πετρούπολης, υπακούοντας στις διαταγές του Σοβιέτ, που συμφωνούσαν απόλυτα με τις επιθυμίες τους, αρνήθηκαν να εκτελέσουν τη διαταγή του Γενικού Επιτελείου (και το έκαναν χωρίς να τιμωρηθούν). Και η δεύτερη φάση –στις 25 του Οκτώβρη όταν απαιτήθηκε μια μικρότερη και συμπληρωματική μόνο εξέγερση για να κόψει τον ομφάλιο λώρο της κρατικής εξουσίας του Φλεβάρη. Αλλά στη Μόσχα, η εξέγερση έγινε μεμιάς, και αυτός ίσως είναι ο κύριος λόγος που παρατάθηκε τόσο. Αλλά υπήρχε κι άλλος ένας λόγος: η ηγεσία δεν είταν αρκετά αποφασιστική. Στη Μόσχα είδαμε μια στροφή από τη στρατιωτική δράση στις διαπραγματεύσεις κι αμέσως μετά μια άλλη στροφή από τις διαπραγματεύσεις στη στρατιωτική δράση. Αν οι ταλαντεύσεις της ηγεσίας που μεταβιβάζονται στους οπαδούς, είναι γενικά επικίνδυνες στην πολιτική, στις συνθήκες μιας ένοπλης εξέγερσης γίνονται θανάσιμος κίνδυνος. Η άρχουσα τάξη έχει χάσει την πεποίθηση στη δύναμη της (διαφορετικά δεν θα μπορούσε, γενικά, να υπάρχει κάποια ελπίδα για τη νίκη), αλλά ο μηχανισμός εξακολουθεί να παραμένει στα χέρια της. Το καθήκον της επαναστατικής τάξης είναι να καταλάβει τον κρατικό μηχανισμό. Για να το κάνει αυτό πρέπει να έχει εμπιστοσύνη στις ίδιες της τις δυνάμεις. Από τη στιγμή που το Κόμμα οδήγησε τους εργάτες στην εξέγερση, πρέπει να βγάλει από αυτό όλα τα απαραίτητα συμπεράσματα. A la guerre comme a la guerre (Στον πόλεμο όπως στον πόλεμο). Κάτω από εμπόλεμες συνθήκες, οι ταλαντεύσεις και οι δισταγμοί είναι λιγότερο επιτρεπτοί από κάθε άλλη περίοδο. Το μέτρο του πολέμου είναι κοντό. Η καθυστέρηση, ακόμα και για λίγες ώρες, ξαναδίνει, ως ένα βαθμό, την εμπιστοσύνη στην κυρίαρχη τάξη αφαιρώντας την από τους εξεγερμένους. Αλλά ακριβώς αυτό καθορίζει το συσχετισμό των δυνάμεων που με τη σειρά του καθορίζει το αποτέλεσμα της εξέγερσης. Απ’ αύτη την άποψη είναι αναγκαίο να μελετηθεί βήμα προς βήμα η πορεία των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Μόσχα σε σχέση με την πολιτική ηγεσία.

Θα είχε μεγάλη σημασία να επισημαίναμε και μερικές άλλες στιγμές όπου ο εμφύλιος πόλεμος διεξάχθηκε κάτω από ειδικές συνθήκες, όταν μπερδεύτηκε λόγου χάρη με το εθνικό ζήτημα. Μια τέτια μελέτη βασισμένη σε προσεχτικά αφομοιωμένα πραγματικά γεγονότα, πρέπει να πλουτίσει τη γνώση μας για το μηχανισμό του εμφυλίου πολέμου και μ’ αυτό τον τρόπο να διευκολύνει την επεξεργασία ορισμένων μεθόδων, κανόνων και μέσων αρκετά γενικού χαραχτήρα ώστε να χρησιμέψουν σαν ένα είδος «εγχειριδίου» του εμφύλιου πολέμου[3]. Αλλά προβλέποντας τα μερικά συμπεράσματα μιας τέτιας μελέτης, μπορούμε να πούμε ότι η πορεία του εμφύλιου πολέμου στις επαρχίες καθορίστηκε, σε μεγάλο βαθμό, από το αποτέλεσμα στην Πετρούπολη, παρόλη την καθυστέρηση στη Μόσχα. Η επανάσταση του Φλεβάρη ράγισε τον παλιό μηχανισμό. Η Προσωρινή Κυβέρνηση τον κληρονόμησε και είταν ανίκανη είτε να τον ανανεώσει είτε να τον δυναμώσει. Κατά συνέπεια, ο κρατικός της μηχανισμός λειτουργούσε από το Φλεβάρη μέχρι τον Οκτώβρη μονάχα σαν ένα απομεινάρι της γραφειοκρατικής αδράνειας. Η επαρχιακή γραφειοκρατία είχε συνηθίσει να κάνει αυτό που έκανε η Πετρούπολη: το έκανε τον Φλεβάρη και το επανέλαβε τον Οχτώβρη. Είταν πολύ μεγάλο πλεονέχτημα για μας το ότι προετοιμαζόμασταν να ανατρέψουμε ένα καθεστώς που δεν είχε βρει ακόμα τον καιρό να σταθεροποιηθεί. Η απόλυτη αστάθεια και η έλλειψη αυτοπεποίθησης του «Φεβρουαριανού» κρατικού μηχανισμού διευκόλυνε αφάνταστα το έργο μας ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση των επαναστατικών μαζών και του ίδιου του Κόμματος.

Μια παρόμοια κατάσταση είχαμε στη Γερμανία και την Αυστρία μετά στις 9 του Νοέμβρη 1918. Εκεί, όμως, η Σοσιαλδημοκρατία βούλωνε τις ρωγμές του κρατικού μηχανισμού και βοηθούσε να εγκαθιδρυθεί ένα αστικοδημοκρατικό καθεστώς –και παρόλο που αυτό το καθεστώς δεν μπορεί να θεωρηθεί σαν υπόδειγμα σταθερότητας, έχει, όμως, επιζήσει για έξι χρόνια. Οσοναφορά στις άλλες καπιταλιστικές χώρες, δεν θα έχουν αυτό το πλεονέχτημα, δηλαδή να γειτονεύουν η αστική με την προλεταριακή επανάσταση. Ο Φλεβάρης τους έχει γίνει εδώ και καιρό. Βέβαια στην Αγγλία υπάρχουν ακόμα αρκετά φεουδαρχικά κατάλοιπα, αλλά δεν υπάρχει καμιά απολύτως βάση για να μιλάμε για μια ανεξάρτητη αστική επανάσταση στην Αγγλία. Όταν έρθει στην εξουσία το αγγλικό προλεταριάτο, με το πρώτο σκούπισμα θα πετάξει έξω από τη χώρα τη μοναρχία, τους λόρδους κτλ. Η προλεταριακή επανάσταση στη Δύση θά ’χει να κάνει με ένα ολοκληρωτικά εγκαθιδρυμένο αστικό κράτος, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θά ’χει να κάνει με ένα σταθερό κρατικό μηχανισμό. Η ίδια η δυνατότητα της προλεταριακής εξέγερσης προϋποθέτει ένα πολύ προχωρημένο προτσές αποσύνθεσης του καπιταλιστικού κράτους. Αν στη χώρα μας η Οχτωβριανή Επανάσταση ξετυλίχτηκε μέσα στην πάλη μ’ έναν κρατικό μηχανισμό που δεν κατόρθωσε να σταθεροποιηθεί μετά το Φλεβάρη, τότε στις άλλες χώρες η εξέγερση θα αντιμετωπίσει ένα κρατικό μηχανισμό σε μια κατάσταση προοδευτικής αποσύνθεσης.

Μπορεί να θεωρηθεί σαν γενικός κανόνας –το τονίσαμε αυτό από το Τέταρτο Παγκόσμιο Συνέδριο της Κόμιντερν– ότι η δύναμη της προ-Οχτωβριανής αντίστασης της μπουρζουαζίας στις παλιές καπιταλιστικές χώρες θα είναι γενικά πολύ μεγαλύτερη απ’ ότι είταν στη χώρα μας. Θα είναι πιο δύσκολο στο προλεταριάτο να νικήσει, αλλά από την άλλη μεριά η κατάχτηση της εξουσίας θα του εξασφαλίσει αμέσως μια πολύ πιο σταθερή και πιο στέρεα θέση απ’ αυτήν που είχαμε εμείς την επόμενη του Οκτώβρη. Σε μας, ο εμφύλιος πόλεμος διεξάχθηκε, στην πραγματικότητα, αφού το προλεταριάτο είχε καταλάβει την εξουσία στις κύριες πόλεις και τα βιομηχανικά κέντρα και κράτησε τρία χρόνια –τα τρία πρώτα χρόνια της Σοβιετικής εξουσίας. Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι στις χώρες της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης θα είναι πολύ πιο δύσκολο για το προλεταριάτο να καταλάβει την εξουσία, αλλά άμα το κάνει, θα έχει πολύ πιο ελεύθερα τα χέρια του. Φυσικά αυτοί οι υπολογισμοί που αφορούν στις προοπτικές είναι μονάχα υποθέσεις. Θα εξαρτηθεί πολύ από τη σειρά που θα ακολουθήσουν οι επαναστάσεις στις διάφορες χώρες της Ευρώπης, από τις πιθανότητες της στρατιωτικής επέμβασης, από την οικονομική και στρατιωτική δύναμη της Σοβιετικής Ένωσης εκείνο τον καιρό, κτλ. Πάντως η βασική και, όπως πιστεύουμε, η αναντίρρητη θέση ότι το προτσές της κατάληψης της εξουσίας στην Ευρώπη και την Αμερική θα συναντήσει μια πολύ πιο σοβαρή, πολύ πιο επίμονη και πιο προετοιμασμένη αντίσταση από τις κυρίαρχες τάξεις απ’ ότι είχαμε εμείς, μας αναγκάζει να θεωρούμε την ένοπλη εξέγερση ειδικά και τον εμφύλιο πόλεμο γενικά σαν μια τέχνη.

Εδώ όλο το βιβλίο: Τα Μαθήματα του Οκτώβρη

Επίσης διαβάστε από την Ιστορία της Ρωσικής Επανάστασης , το  Κεφ.ΧΧ: Η τέχνη της εξεγερσης

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s