Μέρες του 1929

Η παγκόσμια οικονομική κρίση, ή πιο σωστά το μακρύ κύμα ύφεσης σηματοδοτεί μια καμπή στην καπιταλιστική εξέλιξη. Η χρηματοπιστωτική φούσκα, μετατράπηκε σε κρίση κρατικών χρεών και τώρα, ως άλλος Πρωτέας, παίρνει τη μορφή μαζικής ανεργίας που ναρκοθετεί την όποια αναιμική ανάπτυξη. Η απειλή μιας διπλής ύφεσης πυροδοτεί τις υπαρκτές αντιθέσεις ανάμεσα στα καπιταλιστικά μπλοκ, επαναφέροντας τα φαντάσματα του προστατευτισμού και των ανταγωνισμών της Μεγάλης Ύφεσης.

Νομισματικός πόλεμος ή αντίο παγκοσμιοποίηση

Η υποτίμηση του δολαρίου, πάγια πολιτική του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού από την απαρχή της κρίσης, είχε ως στόχο την τόνωση των εξαγωγών, τη μείωση των ελλειμμάτων, με δυο λόγια τη μεταφορά της κρίσης στους ανταγωνιστές. Η πολιτική αυτή του τυπώματος χρήματος από το πουθενά, δεν μπορούσε να μείνει αναπάντητη κι εκτός από την Κίνα και το υποτιμημένο γουάν, στις σειρήνες του προστατευτισμού υπέκυψαν προσφάτως η Ιαπωνία, η Βραζιλία ακόμα και η αδιάφορη γεωπολιτικά Ελβετία, οι οποίες με κάθε τρόπο επιδόθηκαν σε πολιτικές υποτίμησης του νομίσματος τους. Μόνο η ευρωζώνη διστάζει να γεννήσει χρήμα από το πουθενά, γιατί ακριβώς το υβρίδιο του ευρώ δύσκολα μπορεί να γεφυρώσει την αντίφαση ενός ενιαίου νομίσματος που συμπυκνώνει διαφορετικές καπιταλιστικές οικονομίες. Καθώς η παγκόσμια ζήτηση φθίνει, η πίτα του διεθνούς εμπορίου μειώνεται κι έτσι κάθε μεμονωμένος καπιταλισμός αναζητά το μερίδιο του, προφανώς σε βάρος των υπολοίπων. Η επιθετική υποτίμηση των νομισμάτων έχει και εσωτερικές επιπτώσεις καθώς μειώνει την αξία της εγχώριας εργατικής δύναμης με στόχο πάντα την ενίσχυση της «ανταγωνιστικότητας».

Ο ακήρυχτος νομισματικός πόλεμος, παρά τις διαβεβαιώσεις για το αντίθετο και τις συστάσεις του ΔΝΤ για συστημικές επιπτώσεις, θα αποτελέσει τη σταθερά για το άμεσο μέλλον, με απρόβλεπτες συνέπειες για την αντιδραστική ουτοπία της παγκοσμιοποίησης. Η παγκόσμια αγορά πολώνεται ανάμεσα στις δυνάμεις ενοποίησης και διάλυσης της. Ας ειπωθεί για μια ακόμη φορά πως ο καπιταλισμός δεν έχει κάποιο ορθολογικό ή παντοδύναμο σχέδιο σωτηρίας και όσο το μακρύ κύμα ύφεσης θα σαρώνει τις παλιές ισορροπίες, τόσο οι αστικές τάξεις θα γοητεύονται από το μοναχικό δρόμο του προστατευτισμού (ίσως όχι εθνών αλλά διεθνικών μπλοκ), ακόμα κι αν αυτό αποτελεί εν δυνάμει συνταγή καταστροφής. Ο κάθε μεμονωμένος καπιταλισμός αναζητά τη θέση του στο νέο πολυπολικό κόσμο δεμένος όμως ασφυκτικά με τα συμφέροντα των ανταγωνιστών του, με τις σχέσεις Ηπα-Κίνας να αποτελούν ανάγλυφο παράδειγμα. Η πιθανή επιβολή των αμερικανικών κυρώσεων στα κινεζικά προϊόντα και τα πιθανά αντίποινα των «κόκκινων» καπιταλιστών θα αποτελέσουν εκ νέου συστημικό εφιάλτη. Ο νομισματικός πόλεμος δεν είναι παρά το προανάκρουσμα των επερχόμενων (αιματηρών;) ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Η αντίθεση ανάμεσα στη συνεργασία και τη σύγκρουση αποτελεί τη βαθύτερη ιστορική κίνηση και ορίζει το πλαίσιο της εποχής μας.

Το κύκνειο άσμα της ΕΕ

Σε ένα τέτοιο παγκόσμιο πλαίσιο, οι υπερεθνικοί οργανισμοί δοκιμάζουν τη συνοχή τους και αναζητούν νέες ισορροπίες στο εσωτερικό τους, με τη διάλυση τους να φέγγει πάντα στο βάθος. Η ΕΕ, και κυρίως η ευρωζώνη από την άνοιξη βρέθηκαν στο επίκεντρο της οικονομικής κρίσης, κάτι που εκφράστηκε στο χρηματιστηριακό πεδίο ως υπεραξίες της αριστοκρατίας του χρήματος από την πιθανότητα διάλυσης του ευρώ.

Η αντιφατική στάση κυρίως της γερμανικής αστικής τάξης αντανακλούσε το σκεπτικισμό γύρω από το κατά πόσο ένα υπερεθνικό εγχείρημα μπορεί να συνθήκες παγκόσμιας κρίσης να κατοχυρώνει τα καπιταλιστικά συμφέροντα κάθε χώρας. Τα προηγούμενα χρόνια της επίπλαστης ανάπτυξης η ΕΕ ήταν το πεδίο συνένωσης και συνεργασίας των αστών, τώρα όμως αναζητείται η θωράκιση της απέναντι στην κρίση, μια νέα αρχιτεκτονική που θα εξασφαλίζει τα συμφέροντα εκείνων των αστικών τάξεων που θα μπορούν να ανταπεξέλθουν στους νέους κανόνες του παιχνιδιού.

Έτσι στην τελευταία σύνοδο κορυφής αναδύθηκε η νέα ΕΕ. Με οικονομική ορθοδοξία σχεδόν μεταφυσική, με πρόστιμα της τάξης του 0,5 του ΑΕΠ, για χώρες που παραβιάζουν το νεκραναστημένο σύμφωνο σταθερότητας, με υπαγωγή των εθνικών προϋπολογισμών στη Κομισιόν έξι μήνες νωρίτερα, με ενδεχόμενο πάγωμα των κοινοτικών κονδυλίων. Από τις απαιτήσεις της Μέρκελ, η εκδίωξη από το ευρώ των απείθαρχων μένει προς το παρόν ανικανοποίητη, αλλά το νέο πολιτικό πλαίσιο συνιστά άτυπο μηχανισμό αποπομπής από το ευρώ. Η επιστροφή του φαντάσματος των κρατικών χρεοκοπιών θα έχει ως αποτέλεσμα και έναν μόνιμο μηχανισμό ελεγχόμενων χρεοκοπιών με την Ελλάδα να είναι σίγουρη αξία. Εντυπωσιακή είναι η επιμονή των ευρωπαίων γραφειοκρατών οι νέες αυτές ρυθμίσει να γίνονται αυτόματα, δίχως τις χρονοβόρες πολιτικές διαδικασίες. Ας μη βιαστούν οι ευρωπαϊστές (όσοι χυδαία ταυτίζουν την ΕΕ με την Ευρώπη) να θρηνήσουν για την πολιτική Ευρώπη γιατί η αποπολιτικοποίηση των διαδικασιών είναι πολιτικότατη απόφαση κι όχι οικονομικός αυτοματισμός.

Όπως σωστά παρατηρεί ο Καζάκης, η νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική συνιστά ένα μόνιμο μνημόνιο. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης μονιμοποιούνται (να και μια καλή για τα αφεντικά μονιμοποίηση) και έτσι νομιμοποιούνται και δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα που περιγράφει τον καπιταλισμό μετά την κρίση. Σιδερένια δημοσιονομική προσαρμογή, το κράτος θα μεριμνά μόνο για αστυνομικά καθήκοντα, καμία κρατική εγγύηση ή δαπάνη για κοινωνικά αγαθά, τσάκισμα κάθε εργατικής και κοινωνικής κατάκτησης της μεταπολεμικής περιόδου, αναστύλωση των τραπεζιτικού συστήματος. Το έχουμε ξαναπεί: ο ευσεβής αστικός πόθος είναι η δημιουργία τέτοιων ποσοστών κέρδους στην πραγματική οικονομία, ώστε τα παράσιτα της αριστοκρατίας του χρήματος να έχουν κίνητρο να επενδύσουν σε παραγωγή. Μέχρι αυτό να συμβεί ή καλύτερα για να συμβεί αυτό, θα πρέπει να επιβληθεί βίαια μια νέα ταξική ισορροπία και να εξασφαλιστούν οι τόκοι των νεοφεουδαρχών σε βάρος προφανώς της εργατικής τάξης και ευρύτερα της κοινωνίας.  Να προστατευθεί το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο από την κατάρρευση για να μπορέσει να επενδυθεί στα συντρίμμια. Η προστασία των τοκογλύφων θα πάρει τη μορφή της αναδιάρθρωσης του χρέους και με αυτόν τον τρόπο η μνημονιακή πραγματικότητα, αναβάλλοντας τη χρεοκοπία μεν, επιβάλλοντας συνεχώς νέα μέτρα δε είναι εικόνα από το μέλλον.

Από τη συντονισμένη επίθεση κατά των κατακτήσεων της προηγούμενης ιστορικής περιόδου ως το όχημα να ξεπεραστεί η κρίση, στην απόπειρα δημιουργίας μιας νέας καπιταλιστικής ισορροπίας με κόστος για τον ανθρώπινο πολιτισμό, μεσολαβούν μάχες και συγκρούσεις, είτε αυτές δοθούν, είτε όχι. Η όξυνση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών προσθέτει ακόμα ένα στοιχείο αβεβαιότητας στην πραγματικότητα, επαναφέροντας τις προοπτικές ενός σφαγείου.

Η ελληνική κοινωνία με το αίσθημα της μιζέριας να πλανάται από πάνω της, υφίσταται το σοκ της κοινωνικής αντεπανάστασης, που επικαιροποιείται μέχρι τελικής πτώσεως . Η κυβέρνηση χαζογελά με την υποτονικότητα των αντιδράσεων, ενώ τα διάφορα αστικά κέντρα εξουσίας αναζητούν τις επόμενες λύσεις μετά τη βέβαιη χρεοκοπία-αναδιάρθρωση που απλά αναβάλλεται. Η παγκόσμια οικονομική κρίση πνίγει τις όποιες πιθανότητες της εγχώριας ανάκαμψης και πιθανώς το 2011 να φέρει μια πραγματική κοινωνική κρίση στο εσωτερικό της χώρας που κανένα δελτίο των 8 ή τηλεσκουπίδι δε θα μπορεί να εξωραΐσει. Η ταχύτητα των γεγονότων εκφράζεται και στην εναλλαγή των κοινωνικών διαθέσεων και τη νηνεμία του σήμερα μπορεί να τη σαρώσει ένα νέο κύμα διάψευσης προσδοκιών και οργής. Οι συνειδητές δυνάμεις κι όσοι αντιλαμβάνονται την οριακότητα της εποχής ας αναλάβουν τις ευθύνες που αναλογούν σε όσους μπορούν να δουν πέρα από την καπιταλιστική βαρβαρότητα. Η εναλλακτική πρόταση της αριστεράς και η τόλμη για την υλοποίησή της που θα συναντηθεί με την υποβόσκουσα κοινωνική αγανάκτηση, αυτή που τα φερέφωνα αποκαλούν συναίνεση, είναι η μόνη προοπτική για την ανθρωπότητα. Η άλλη είναι ο μεταμοντέρνος μεσαίωνας. Όσοι πιστοί προσέλθετε λοιπόν.

 

Άκης Τζάρας

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s