Το δίκιο απ τον κρατήρα βγαίνει

Ηρθε ο Σεπτεμβρης τελικά. Η θερινή ραστώνη έφερε το Μνημόνιο 2 και ακόμα σκληρότερα μέτρα, καθώς η απρόσκοπτη υλοποίηση της κοινωνικής αντεπανάστασης που συνιστά το πακέτο διάσωσης θα επικαιροποιείται μέχρι τελικής πτώσεως. Με φόντο τη βέβαια αναδιάρθρωση του χρέους στο πολύ άμεσο μέλλον η Κυβέρνηση-τρόικα παίζουν τα ρέστα τους στη διάσωση των συμφερόντων της αριστοκρατίας του χρήματος και συνολικά της μεγαλοαστικής τάξης, διεθνούς και ελληνικής. Ο μόνος τρόπος να περιοριστούν οι συστημικοί κραδασμοί μιας ελεγχόμενης χρεοκοπίας του ελληνικού κράτους είναι να μη ζημιωθούν οι προ 6 μηνών αόρατοι κερδοσκόποι-νυν επενδυτές.

Η χρεοκοπία του Κοινωνικού συμβολαίου

Η εποχή της επίπλαστης ευημερίας και της ταύτισης των συμφερόντων του έθνους (το συμφέρον της αστικής τάξης ως γενικό συμφέρον) με πολυάριθμα στρώματα μικροαστών και εργατών έχει περάσει ανεπιστρεπτί και αιωνία της η μνήμη. Τα φτηνά δάνεια, οι ρυθμοί ανάπτυξης, οι εθνικοί στόχοι, όλα όσα υλικά και ιδεολογικά διαμόρφωσαν την κοινωνική συναίνεση έχουν χρεοκοπήσει. Τώρα έχουμε πακέτα διάσωσης για τις τράπεζες κάθε λογής, τη θεσμοθετημένη ασυδοσία των αφεντικών και επίθεση με όλους τους τρόπους στα λεγόμενα κοινωνικά κεκτημένα. Με δυο λόγια το υλικό υπόβαθρο της εθνικής ενότητας της προηγούμενης περιόδου έχει γίνει κομμάτια. Αντίστοιχα το κοινωνικό συμβόλαιο που εξέφραζε πολιτικά την παλιά ισορροπία έχει θαφτεί κάτω από τους τόνους των νέων μέτρων. Οι πυλώνες της μεταπολεμικής-μεταπολιτευτικής ισορροπίας είναι πλέον σαθροί, όχι στα μυαλά κάποιων επαναστατών αλλά στην κοινωνική πραγματικότητα. Ουσιαστικά επανακαθορίζονται οι ταξικές και ευρύτερα οι κοινωνικές ισορροπίες και σε αυτό το πλαίσιο οι από πάνω αναζητούν ένα νέο μοντέλο κυριαρχίας, τη νέα κοινωνία που θα προκύψει μετά την κρίση, έναν διαφορετικό ιστορικά καπιταλισμό από εκείνον της μεταπολεμικής περιόδου. Ή καλύτερα αυτή είναι η πρόθεση τους γιατί όσο νομοτελειακή, έτσι δε λένε τα τηλεοπτικά κι όχι μόνο φερέφωνα, είναι η επιβολή σκηρών μέτρων ως αντίδοτο στην κρίση, αλλά τόσο νομοτελειακή μπορεί να η επανάσταση απέναντι σε αυτή την επιβολή ή όχι; Φυσικά δεν υπάρχουν νομοτέλειες μόνο εν δυνάμει ιστορικές ευκαιρίες που απαιτούν δράση συγκεκριμένων ανθρώπων για να γίνουν πράξη, αλλά σε αυτό το ζήτημα θα επανέλθουμε.

Η κυβέρνηση λοιπόν παραβίασε μονομερώς το κοινωνικό συμβόλαιο της μεταπολίτευσης, μιας και η πραγματικότητα της μακράς ύφεσης το κατέστησε πλήρως αναποτελεσματικό ως μοντέλο αναπαραγωγής της αστικής κυριαρχίας. Γι αυτό άλλα έταξε κι άλλα πράτει. Γι αυτό παραβιάζει την ίδια τη συνταγματική νομιμότητα, το υποτιθέμενο νομικό θέσφατο της αστικής δημοκρατίας, γι αυτό απαξιώνει την κοινοβουλευτική εξουσία. Με τον ακήρυχτο οικονομικό εμφύλιο πόλεμο, καταδικάζει εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες, αν όχι εκατομμύρια σε κοινωνικό θάνατο. Με τις τιμές να καλπάζουν, με πιο πρόσφατη την αύξηση του πετρελαίου θέρμανσης παραβιάζει ανοιχτά το δικαίωμα στην επιβίωση. Το περιεχόμενο της οικονομικης κρίσης είναι η αλλάγή των σχέσεων ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις. Το μνημόνιο και τα αέναα μέτρα του απεικονίζουν πως εννοεί η αστική τάξη αυτή την αλλαγή ή αλλιώς η όξυνση από τη μεριά της, του ταξικού-κοινωνικού πολέμου με όλα τα -πολιτικά- όπλα που διαθέτει με κύριο το κράτος αλλά και τους διεθνείς καπιταλιστικούς θεσμούς. Ευτυχώς ο αντίπαλος δεν είναι ούτε ενιαίος ούτε παντοδύναμος και προσπαθεί να επιβάλει τη θέληση του σε ένα αντιφατικό περιβάλλον που δεν ελέγχει. Με αυτήν την έννοια το ξεπέρασμα της κρίσης και η αναγέννηση του καπιταλισμού, εκτός από το αίμα που προυποθέτουν, παραμένουν αστική προσδοκία.

Κοινωνικά μέτωπα και συμμαχίες

Η αίσθηση της αβεβαιότητας για το αύριο και η βεβαιότητα πως το χθες έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί διαπερνούν συνολικά της κοινωνία. Το σοκ όμως από τη συνεχιζόμενη επίθεση δεν εκφράζεται ενιαία, αλλά αντιφατικά αντανακλώντας τόσο διαφορετικά συμφέροντα, όσο και ιδεολογίες-αυταπάτες. Πολλοί θα επιδιώξουν ατομικές λύσεις και θα ηττηθούν από τη μάχη για την επιβίωση, άλλοι θα συστρατευθούν στο όνομα της σωτηρίας της χώρας, προσδοκώντας οφέλη και ανασυντάσσοντας το νέο εθνικό κορμό. Το κοινωνικό συμβόλαιο που οικοδομείται σε αντικατάσταση του χρεοκοπημένου θα είναι στη βάση, όχι της συμμετοχής στην καταναλωτική ευημερία, αλλά πιθανότερα της συστράτευσης με την πυγμή και τον αυταρχισμό. Με τη σοβαρότητα μιας σκληρής διακυβέρνησης που επιτέλους θα βάλει τάξη στα κακώς κείμενα (sic), όπως λένε και γράφουν οι θιασώτες της νέας κατάστασης.

Αυτή η νέα εθνική ενότητα που υλικά θα εξασφαλίζεται από τη σωτηρία των αποταμιεύσεων και την παροχή προνομίων στον ευσυνείδητο υπάλληλο-πολίτη και ιδεολογικά σε ένα συνδυασμό χαφιεδισμού-απολιτίκ ιδεολογημάτων και μεταμοντέρνου εθνικισμού με την συνεπικουρία του φόβου, θα είναι το κοινωνικό ανάχωμα των νεόπτωχων που δημιουργούνται. Σε συνδυασμό με την απουσία ουσιαστικών αντιστάσεων η νέα αυτή συναίνεση αντανακλάται στην αλλάγή της κυρίαρχης προπαγάνδας από το απολογητικό ύφος της άνοιξης -άδικα αλλά αναγκαία μέτρα- στην επιθετικότητα του θέρους -δίκαια μέτρα που βάζουν τάξη.
Αντίστοιχα είναι πολύ πιθανό μια μειοψηφία να εξεγερθεί διεκδικώντας το αυτονόητο δίκιο της. Αυτό υποκρύπτει και η φράση του καλοκαιριού για τον ερχομό του Σεπτέμβρη. Αν θα είναι τμήμα της νεολαίας, της εργατικής τάξης ή κάποιοι άλλοι απόκληροι με μητροπολιτικούς όρους θα φανεί. Ανεξάρτητα από τον ηρωισμό και το δίκαιο της, μια εξέγερση που θα περιοριστεί στην έκφραση συσσωρευμένης κοινωνικής οργής και διάψευσης προσδοκιών θα ηττηθεί από τις καθεστωτικές δυνάμεις και την αντίδραση. Δυστυχώς δεν αρκεί ένας εργατικός Δεκέμβρης για να ανατραπεί ο καπιταλισμός, αλλά τουλάχιστον θα είναι μια αυθόρμητη κίνηση των καταπιεσμένων.

Τίποτα αντίστοιχο όμως δεν θα προκύψει από την πεποίθηση πως η χώρα βρίσκεται υπό κατοχή, η κυβέρνηση είναι ξενοκίνητη κι άρα οι καιροί απαιτούν ένα νέο ΕΑΜ, γιατί επαναφέρει τη συζήτηση στην εθνική σφαίρα και επιδιώκει να δημιουργήσει μια ευρύτερη πλειοψηφία, χάνοντας από τα μάτια της το ταξικό. Με αυτόν τρόπο μια τέτοια άποψη στρώνει το έδαφος σε κάθε λογής εθνικές αναλύσεις της κρίσης ακόμα και τις φασιστικές. Ο μόνος στρατός που υπάρχει πάντως στις πόλεις και μπορεί να θεωρηθεί ως στρατός κατοχής, έχει την ελληνική σημαία ως σύμβολο και μάλλον αν κάποιος καλοπροαίρετος αποκαλέσει τους μισθοφόρους όργανα των ξένων θα εισπράξει τα δέοντα. Εκτός και αν οι έλληνες τραπεζίτες, εφοπλιστές, τα αφεντικά του ΣΕΒ κ.ο.κ δεν είναι μέλη της κυρίαρχης τάξης, αλλά προδότες του έθνους και το αστικό πολιτικό σύστημα όχι πολιτικοί εκπρόσωποι των αστών, αλλά τσιράκια των ξένων. Γιατί τόσο μπλέξιμο και πατριωτικές αρλούμπες; Το ιππικό της τρόικας έχει έρθει στην Ελλάδα για να σώσει τα συμφέροντα του ως διεθνής αστική τάξη και να εγγυηθεί την καπιταλιστική ομαλότητα σε μια χώρα της ευρωζώνης -του πρώτου κόσμου δηλαδή, όχι της Παλαιστίνης. Αν τώρα πίσω από το νέο ΕΑΜ υπονοείται πως η εργατική τάξη οφείλει να υψωθεί σε εθνική για να κυριαρχήσει και να προβάλλει τα συμφέροντα της ως οικουμενικά, αυτό λυπούμαστε αλλά γίνεται κάτω από κόκκινες σημαίες και επαναστάσεις κι όχι με την επίκληση του εθνικού λόγου.

Η επιστροφή της πολιτικής και το συνειδητό προλεταριάτο

Οι γενικές απεργίες των προηγούμενων μηνών περιορίστηκαν στη γενικόλογη υπεράσπιση των κεκτημένων και δίχως συγκεκριμένο πρόγραμμα πάλης δεν είχαν το παραμικρό αποτέλεσμα. Η επίκληση των κεκτημένων και των κατακτήσεων δε συγκινεί το ίδιο όλα τα εργατικά στρώματα και άρα δεν ενοποιεί την εργατική τάξη. Γιατί πολύ απλά όταν λέμε κεκτημένα εννοούμε τις κατακτήσεις του Σικάγο, του μετώπου της Γαλλίας το 36, το πρόγραμμα των αριστερών οργανώσεων; Πιο συγκεκριμένα εννοούμε τις εργασιακές σχέσεις των στελεχών των Δεκο ή των συμβασιούχων καθαριστριών; των ασφαλισμένων πριν το 91 ή μετά, των μερικά απασχολούμενων ή των αορίστου χρόνου; Όλες οι διαφοροποίησεις της εργατικής τάξης, όλες οι προδοσίες των κρατικών συνδικαλιστών δεν μπορούν να καλυφθούν από τη μεταφυσική έννοια των κεκτημένων.
Το μνημόνιο αλλάζει ολικά τους όρους και το πλαίσιο μέσα στο οποίο η αστική τάξη ως σύνολο κι όχι ως μεμονωμένο αφεντικό εκμεταλλεύεται την εργατική. Ταυτόχρονα εγκαθιδρύει μια κοινωνική πραγματικότητα χωρίς στοιχειώδη κοινωνικά δικαιώματα, με συρρικνωμένες πολιτικές ελευθερίες, ένα νέο τύπο πολίτη. Σε όλα αυτά ο μόνος αγώνας που έχει νόημα είναι ο πολιτικός ανατρεπτικός αγώνας, η πάλη για την κατάκτηση της εξουσίας. Καμία απεργία δεν πρόκειται να ματαιώσει το μνημόνιο, όσο πρωτοβάθμια ή αδιαμεσολάβητα θα είναι οργανωμένη, αν δεν ανατρέψει πρώτα τον πολιτικό διαχειριστή. Κι αφού η κοινωνική αντεπανάσταση είναι στρατηγική επιλογή της αστικής τάξης, ανεξάρτητα από το φορέα υλοποίησης της, η ανατροπή του μνημονίου σημαίνει πάλη για την εξουσία. Οι εργατικοί αγώνες όταν είναι και παραμένουν συνδικαλιστικοί, δηλαδή είναι διαπραγματευτικοί αγώνες για καλύτερες συνθήκες-κεκτημένα έχουν νόημα όταν υπάρχουν περιθώρια για διαπραγματεύσεις, όταν δηλαδή το καπιταλιστικό σύστημα αναπαράγεται και δεν βρίσκεται σε κρίση. Στην τωρινή συγκυρία, στην εποχή της μακράς ύφεσης και της προληπτικής αντεπανάστασης οι ταξικοί αγώνες μπορεί να είναι μόνο πολιτικοί. Με την έννοια πως το προλεταριάτο αρχίζει πια να κινείται όχι ως μέρος -έστω εκμεταλλευόμενο- του συστήματος, αλλά ως ο αρνητής του, ως η εικόνα της άλλης κοινωνίας. Εδώ δεν υπάρχουν περιθώρια για αγώνες στη βάση, αλλά στο εποικοδόμημα, στο σύνολο των καπιταλιστικών σχέσεων.

Μια τολμηρή αντικαπιταλιστική πρόταση που θα συνοδεύεται από πράξεις θα συσπειρώσει το καλύτερο δυναμικό, που αντιλαμβάνεται πως η διέξοδος στην τωρινή κρίση δε βρίσκεται ούτε στο μηχανισμό διάσωσης αλλά ούτε και στην επιστροφή της χυδαίας ανάπτυξης της προηγούμενης περιόδου. Θα συσπειρώσει το συνειδητό εκείνο μέρος του προλεταριάτου και ευρύτερα της κοινωνίας που δεν αρκείται στις διαμαρτυρίες και τις κατάρες για το κακό που μας βρήκε, αλλά τολμά να φαντάζεται μια άλλη κοινωνία χωρίς τις αυτονόητες κυρίαρχες αλήθειες. Που στα κύματα των νεόπτωχων και των αστέγων θα τολμήσει να οργανώσει και να περιφρουρήσει συσσίτια και να οικοδομήσει δομές αλληλεγγύης κι όχι να περιφέρεται επαιτώντας λύσεις από ένα χρεοκοπημένο σύστημα. Αυτά είναι καθήκοντα που η αριστερά θα μπορούσε να υλοποιήσει και στα χρόνια της ανάπτυξης για τους κολασμένους, μετανάστες και άλλους απόκληρους, αν δεν ήταν απασχολημένη με τη μετάλλαξη της σε συνδικαλιστικό φορέα ή Μκο. Τώρα όμως δεν είναι απλά αξιακό καθήκον, αλλά επιτακτική κοινωνική ανάγκη, τώρα οι ήσυχες μέρες της πλαστής ευημερίας έχουν τελειώσει.

Στο βαθμό που οι πολιτικές δυνάμεις της αριστεράς δεν αντιπαραβάλλουν ένα εναλλακτικό πολιτικό σχέδιο και περιοριστούν σε οικονομικό αγώνα για το μεροκόματο, τότε θα εξαφανιστούν μαζί με την ισορροπία που τις έθρεψε ή θα ξεπεραστούν από αυθόρμητες άγριες εξεγέρσεις (πολιτικό γεγονός) που θα προσπαθούν να εκφράσουν αυτό που οι συνειδητές δυνάμεις αποσιωπούν. Κανείς δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από την παθητικότητα του κόσμου, ούτε να μεταθέτει τις πολιτικές ευθύνες για κάποιο μακρινό μέλλον. Αυτό το μέλλον είναι ήδη εδώ και θα είναι μια φριχτή πραγματικότητα για τον ανθρώπινο πολιτισμό, η άλλη όψη της σαπισμένης καταναλωτικής ευδαιμονίας. Ο Σεπτέμβρης ήρθε, όπως θα ρθουν και οι επόμενοι μήνες και ο αστάθμητος παράγοντας μιας ολοκληρωτικής χρεοκοπίας, η όξυνση της παγκόσμιας κρίσης, η αύξηση της ανεργίας είναι το πλαίσιο δράσης. Οι επαναστάσεις δεν είναι απλά κείμενα κάποιων θεωρητικών, είναι πράξεις συγκεκριμένων πραγματικών ανθρώπων. Με αυτή την έννοια δεν προκύπτουν αυτόματα, αλλά απαιτούν την τόλμη, το σχέδιο και τη σοβαρότητα που ταιριάζει στις ταραγμένες εποχές που η Ιστορία επιταχύνει. Ή για να το πούμε αλλιώς στις καταιγίδες της ιστορίας το δίκιο απ’ τον κρατήρα βγαίνει σαν βροντή, σαν κεραυνός.

Άκης Τζάρας

Advertisements

One response to “Το δίκιο απ τον κρατήρα βγαίνει

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s