Όταν η ιστορία επαναλαμβάνεται ως φάρσα

Лидеры Большой восьмерки Η σύνοδος των G20 στον Καναδά ολοκληρώθηκε χωρίς συμφωνία ανάμεσα στα διάφορα ιμπεριαλιστικά μπλοκ. Το όργιο καταστολής που οι καναδικές αρχές επιφύλαξαν στους διαδηλωτές ήταν μάλλον το μόνο σημείο που οι 20 συμφώνησαν. Η σύνοδος πιστοποίησε τη διαφωνία γύρω από την αντιμετώπιση της κρίσης ανάμεσα στις Ηπα και τη Γερμανία. Διάφοροι αναλυτές έκαναν λόγο για επανάληψη των διαφωνιών Χούβερ και Ρούσβελτ που σημάδεψαν την πρώτη φάση της κρίσης του 1929. Ο Ομπάμα σε ρόλο Κέινς, να προτείνει επεκτατική πολιτική με αύξηση δαπανών, ώστε να τονωθεί η ζήτηση και η Μέρκελ να εμμένει στην δημοσιονομική λιτότητα σε βάρος φυσικά της όποιας αναιμικής ανάπτυξης. Μια τόσο σχηματική προσέγγιση της πραγματικότητας είναι κατά τη γνώμη μας επιφανειακή.

Δολάριο εναντίον ευρώ

Οι Ηπα τυπώνουν πλασματικό χρήμα, υποτιμώντας το νόμισμα τους, μεταφέροντας την κρίση στους πιστωτές τους, μειώνοντας τα ελλείμματα τους και διασπείροντας σε όλο τον κόσμο τις συνέπειες της κρίσης. Εφόσον το δολάριο σε πείσμα κάθε γεωπολιτικού συσχετισμού παραμένει το αποθεματικό-κυρίαρχο νόμισμα της παγκόσμιας οικονομίας η αύξηση της ποσότητας του δεν επιφέρει ουσιαστικές πληθωριστικές αυξήσεις στο εσωτερικό των Ηπα και δεν νοθεύει έτσι την ανταγωνιστικότητα των αμερικανικών προϊόντων. Η ποσοτικοποίηση του χρέους είναι πρώτα και κύρια μέτρο προστατευτισμού και δευτερευόντως πολιτική Κέινς. Με αυτόν τον τρόπο ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός προσπαθεί να επαναβεβαιώσει την κυριαρχία του, να υπονομεύσει περαιτέρω το ευρώ και να ναρκοθετήσει ουσιαστικά κάθε απόπειρα ανταγωνισμού από το ευρωπαϊκό κεφάλαιο.
Όψη της οικονομικής κρίσης είναι και ο νομισματικός πόλεμος και βοηθούμενο και από τους (αμερικανικών συμφερόντων) οίκους αξιολόγησης το δολάριο έχει σημειώσει την πρώτη του νίκη. Αφενός η αριστοκρατία του χρήματος πραγματοποιεί κέρδη τζογάροντας στη διάλυση του ευρώ- η μετάδοση της ελληνικής κρίσης- και αφήνοντας στην άκρη τα ιλιγγιώδη αμερικανικά ελλείμματα και αφετέρου η είσοδος του ΔΝΤ στο μηχανισμό των 750 δις πιστοποιεί ανάγλυφα την εξάρτηση του ευρώ από το δολάριο.
Φυσικά οι όποιοι ανταγωνισμοί ανάμεσα στα διάφορα κέντρα δεν αποδεικνύουν πως η κρίση του χρέους που μαστίζει την Ευρώπη είναι απόρροια κάποιας υπερατλαντικής συνωμοσίας. Απλά η ύφεση είναι ένα καταλυτικό γεγονός που φέρνει στην επιφάνεια τόσο τα αντικρουόμενα όσο και τα κοινά συμφέροντα των διαφόρων καπιταλισμών, ορίζοντας το νέο ρευστό πλαίσιο των ανταγωνισμών τους.

Η ΕΕ και κυρίως η ευρωζώνη, όσο διατηρεί τη συνοχή της αποπειράται να καταστήσει το ευρωπαϊκό κεφάλαιο ανταγωνιστικό. Με αυτή την έννοια η λιτότητα, δηλαδή το τσάκισμα των κατακτήσεων του ευρωπαϊκού προλεταριάτου, είναι μονόδρομος ειδικά όταν οι Ηπα ή η Κίνα δεν είχαν ποτέ τα βαρίδια της κοινωνικής ασφάλισης, τις εργασιακές σχέσεις και το όποιο κράτος πρόνοιας που είχε η Ευρώπη μεταπολεμικά. Πώς θα μπορέσει αλλιώς το ευρωπαϊκό κεφάλαιο και ουσιαστικά ο κάθε εθνικός καπιταλισμός να σταθεί στον λυσσαλέο ανταγωνισμό;

Το καπιταλιστικό σύστημα μπορεί να σπαράσσεται από τις αντιθέσεις ανάμεσα στα ιμπεριαλιστικά μπλοκ, αλλά ταυτόχρονα αναζητά ένα σημείο ισορροπίας που θα εξασφαλίζει μια συστημική σταθερότητα. Με αυτή την έννοια ο αμερικανικός καπιταλισμός αντιλαμβάνεται πως με την ΕΕ σε ύφεση και με τους χρηματοφεουδάρχες να γυρνούν σαν αρπακτικά περιμένοντας το ντόμινο των κρατικών χρεοκοπιών, βραχυπρόθεσμα καθιερώνει μεν την ηγεμονία του αλλά η παγκόσμια οικονομία όχι μόνο δεν θα αναπτυχθεί αναιμικά αλλά θα βρεθεί εκ νέου στα πρόθυρα συστημικής κατάρρευσης. Αυτή η αντίφαση ανάμεσα στον ανταγωνισμό και την αλληλεξάρτηση είναι η βαθύτερη κοινωνική κίνηση που κρύβεται πίσω από κάθε διπλωματικό χειρισμό στις διάφορες συνόδους. Για να μπορέσουν οι αστικές τάξεις να ανταγωνιστούν θα πρέπει πρώτα να εξασφαλίσουν το πλαίσιο του ανταγωνισμού τους.

Μέσα Κέινς, έξω νεοφιλελευθερισμός

Κι ενώ ο Ομπάμα προτείνει δημόσιες δαπάνες κι όχι περιορισμό των ελλειμμάτων και προτρέπει τις χώρες- εξαγωγείς (Κίνα-Γερμανία), να τονώσουν την εγχώρια ζήτηση, δεν θέλει να συζητήσει τίποτα για την παραμικρή μεταρρύθμιση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Κι ενώ από τη μια η Μέρκελ επιβάλλει το σκληρότερο πακέτο λιτότητας στο γερμανικό λαό και η Ευρώπη σκληραίνει το πλαίσιο λειτουργίας της, προτείνει από την άλλη έλεγχο στη ροή των κεφαλαίων σε μια προσπάθεια περιορισμού της καταστροφικής δυναμικής του χρηματιστηριακού κεφαλαίου. Οι δύο πόλοι λοιπόν μοιάζει σαν να αλλάζουν θέσεις και να αλληλομετατρέπονται σε νεοφιλελεύθερους και κέινσιανιστές ανάλογα με την περίσταση. Αυτή η εναλλαγή αποδεικνύει πως δεν πρόκειται παρά για το τι εξυπηρετεί κάθε φορά τα συμφέροντα τους κι όχι φυσικά για διαφορές αξιών. Τα 600 τρις $ που αποτελούν την παγκόσμια χρηματιστηριακή φούσκα, τα κερδοσκοπικά αυτά κεφάλαια είναι η συμπύκνωση του καπιταλισμού της τελευταίας εικοσαετίας. Το στοίχημα είναι πώς θα μεταφερθούν στη λεγόμενη πραγματική οικονομία, χωρίς να αφήσουν πίσω τους μια μαύρη τρύπα με ανυπολόγιστες συνέπειες για την καπιταλιστική σταθερότητα. Ειδικά τώρα που η πρωτοκαθεδρία της αριστοκρατίας του χρήματος παράγει αστάθεια όχι στις χώρες τις περιφέρειας, αλλά στην ίδια την καρδιά του κτήνους. Η ΕΕ, όσο θα διατηρεί τη συνοχή της, δεν επιθυμεί όταν η κρίση αυτή, αν και εφόσον, ξεπεραστεί, η παγκόσμια οικονομία να συνεχίσει με την ίδια ακριβώς δομή, που θα αντανακλά την αμερικανική ηγεμονία. Για αυτό και θυμήθηκε ακόμα και το φόρο Τόμπιν, για αυτό και η Μέρκελ σκιαμαχεί κατά των κερδοσκόπων. Φυσικά δεν υπάρχει καμιά αντίθεση ουσίας ανάμεσα σε παραγωγικό και κερδοσκοπικό κεφάλαιο, καθώς το ένα μετατρέπεται στο άλλο και με μαύρη πρωτοπορία τους νεοφεουδάρχες η αστική τάξη επιτίθεται συνολικά απαιτώντας νέα ισορροπία εκμετάλλευσης.
Όσο λοιπόν ο Ομπάμα και η αμερικανική αστική τάξη μνημονεύουν τον Κέινς, τόσο αφήνουν το κερδοσκοπικό κεφάλαιο ανεξέλεγκτο, αρκεί να πραγματοποιεί υπεραξίες στο αίμα των ανταγωνιστών τους. Κι όσο η Μέρκελ κηρύττει τον πόλεμο κατά των hedge funds, τόσο τους κλείνει το μάτι, σαν να τους λέει: « εμείς τα αστικά κράτη θα σαρώσουμε κάθε δικαίωμα, ώστε να έχετε ένα νέο επενδυτικό Ελντοράντο και να γίνετε πάλι παραγωγικά κεφάλαια». Φυσικά και στις δύο περιπτώσεις ο στόχος είναι να βγει ο καπιταλισμός από την κρίση, αλλάζοντας δια παντός την πραγματικότητα που συνήθισαν να θεωρούν ως αιώνια γενιές και γενιές.

Η κρίση βρίσκεται ακόμα στις αρχικές της φάσεις και ήδη ο ιστορικός χρόνος συμπυκνώνει γεγονότα δεκαετιών «ήρεμης» εξέλιξης. Από τη συμφωνία στη διαφωνία και από την ταύτιση στην αντίθεση οι αστικές τάξεις προσπαθούν να φορτώσουν τις συνέπειες της κρίσης στους πληβείους τους και στους εξωτερικούς ανταγωνιστές τους. Ευτυχώς για τους καταπιεσμένους αυτού του κόσμου ο αντίπαλος δεν είναι ενιαίος, ούτε παντοδύναμος. Ο καπιταλισμός ταλαντεύεται ανάμεσα στις δυνάμεις συνοχής και διάλυσης του. Αν η όξυνση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών επιφέρει ένα νέο σφαγείο, ή αν βρεθεί ένα σημείο συστημικής ισορροπίας που να αποκρυσταλλώνει τους νέους γεωπολιτικούς συσχετισμούς είναι κάτι που θα κριθεί στα αμέσως επόμενα χρόνια. Το ζήτημα είναι πως και στις δύο περιπτώσεις η ανθρωπότητα θα πληρώσει το τίμημα για τη διαιώνιση ενός σάπιου συστήματος. Από αυτήν την άποψη η πιο βαθιά ανθρωπιστική και δίκαια θέση θα εκφραστεί από εκείνους που θα τολμήσουν να αντιπαραβάλλουν το εναλλακτικό τους σχέδιο, κόντρα στις θύελλες των καιρών και στα σχέδια της αντίδρασης, ενάντια στη φοβισμένη μικροψυχία, μα μαζί με το συνειδητοποιημένο τμήμα της κοινωνίας που θα θελήσει να ξεφύγει από τον μεταμοντέρνο μεσαίωνα και να διεκδικήσει ένα μέλλον που θα ταιριάζει στην ανθρώπινη ουσία.

Άκης Τζάρας

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s