Όλοι μαζί και όλοι εναντίον όλων

Η κρίση του χρέους, ως τμήμα της παγκόσμιας συστημικής κρίσης, αγκαλιάζει πλέον ολόκληρη την Ευρώπη κι όχι μόνο τον «καθυστερημένο» νότο. Η ελληνική ασθένεια αποδείχτηκε μεταδοτική και οι «αγορές» εφορμούν κατά του ευρώ μετά την επιτυχία της ελεγχόμενης χρεοκοπίας του ελληνικού καπιταλισμού. Η ευρωπαϊκή συνοχή ταλαντεύεται και όλες οι αντιφάσεις του υπερεθνικού εγχειρήματος αναδεικνύονται στην καταστροφική δυναμική τους. Ο κάθε καπιταλισμός αναζητά να καθιερώσει μια θέση στις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται εντός της ευρωζώνης και της ΕΕ γενικότερα. Η διάλυση της Ευρωζώνης, ή η συρρίκνωση της σε πια «σφιχτό» πολιτικοοικονομικό πλαίσιο λειτουργίας είναι τα πιθανά σενάρια.

Σχέδιο διάσωσης…

Η απάντηση των ευρωπαίων πολιτικών ηγετών στην εξάπλωση της ελληνικής κρίσης χρέους ήταν η δημιουργία ενός ακόμα μηχανισμού διάσωσης (750 δις ευρώ) άθλιων πιστωτών σε συνεργασία με το ΔΝΤ, αυτή τη φορά για κάθε χώρα της Ευρωζώνης που θα βρεθεί σε δυσκολία να αντλήσει κεφάλαια από τις αγορές. Ουσιαστικά η ΕΚΤ εγγυάται τα ομόλογα όλων και ήδη έχει μπει στην αγορά ομολόγων. Και τυπικά η συνεργασία με το ΔΝΤ, δηλαδή το δολάριο σημαίνει πως το νόμισμα που θα ανταγωνιζόταν το δολάριο, κρίνει τη νομισματική του ύπαρξη από τον ανταγωνιστή του. Τι θλιβερό φινάλε για την αντιδραστική ουτοπία του ευρωπαϊκής ηγεμονίας
Φυσικά το πακέτο αυτό δίνει απλά παράταση ενός έτους στο ευρώ, όπως δήλωσε η ίδια η Μέρκελ την αμέσως επόμενη μέρα(!) καίγοντας ήδη το χαρτί του μηχανισμού στην υποτιθέμενη μάχη με τους κερδοσκόπους. Αυτή η αντιφατική συμπεριφορά εκφράζει το βαθύ σκεπτικισμό της γερμανικής ελίτ γύρω από το εγχείρημα του ευρώ και αναπόφευκτα γύρω από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Το γερμανικό κεφάλαιο ζητά εκ νέου την ηγεμονία κι ένα πλαίσιο λειτουργίας που να προβλέπει την εκδίωξη από το ευρώ των απείθαρχων κρατών, την υπαγωγή τον εθνικών προϋπολογισμών στην Κομισιόν, παρακάμπτοντας τα Κοινοβούλια , ένα πλαίσιο εγγύησης της σταθερότητας του νομίσματος. Ταυτόχρονα η γερμανική αστική τάξη σκέφτεται την αποχώρηση της και την επιστροφή στο μάρκο και στον επίσημο προστατευτισμό.
Αυτή η αντίθεση δε διαπερνά μόνο τη γερμανική ελίτ, αλλά το σύνολο των αστικών τάξεων της Ευρώπης. Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ο ιστός που αποτελεί την παγκόσμια οικονομία πολώνεται ανάμεσα στις δυνάμεις ενοποίησης και διάλυσης του.
Όλοι θα ανταγωνιστούν όλους αλλά και όλοι μαζί θα συνεργαστούν για να προστατευθεί το υπάρχον στάτους κβο από εξεγέρσεις ή από μια κατάρρευση.

…μέτρα λιτότητας

Την αμέσως επόμενη μέρα από την ανακοίνωση του σχεδίου των 750 δις οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανακοίνωσαν μέτρα λιτότητας με στόχο την περίφημη πάταξη του δημόσιου χρέους. Κάποιοι αναλυτές είδαν στο σχέδιο αυτό την αφύπνιση της πολιτικής Ευρώπης. Όντως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αφυπνίστηκαν για να προστατέψουν τις τράπεζες και λοιπά ευαγή καπιταλιστικά ιδρύματα, να εγγυηθούν στην αριστοκρατία του χρήματος πως θα πάρει τα λεφτά της ή πιο σωστά μέρος τους. Η συντονισμένη επίθεση κατά των κατακτήσεων της εργατικής τάξης, η απόπειρα συμπίεσης του εργατικού κόστους, πιστοποιούν πως πράγματι, η Ελλάδα ήταν ο προπομπός ή το πείραμα. Αυτό που επιχειρείται είναι η δημιουργία τέτοιων ποσοστών κέρδους στην πραγματική οικονομία ώστε τα παρασιτικό κερδοσκοπικό κεφάλαιο να καταδεχτεί να γίνει παραγωγικό. Ας διαλυθούν λοιπόν όλα τα προνόμια των εργαζομένων, ας μειωθούν οι συντάξεις, ας βυθιστεί η Ευρώπη σε ύφεση μήπως στα συντρίμμια της ξεκινήσει η ανάπτυξη.
Ο στόχος δεν είναι η αποπληρωμή των χρεών καθώς η αναδιάρθρωση του χρέους είναι το αμέσως επόμενο στάδιο, μετά τα πακέτα διάσωσης, αλλά η εξασφάλιση μιας ομαλής χρεοκοπίας, ώστε να μην καταρρεύσει το σύστημα είτε από το τσουνάμι των χρεών και του απαξιωμένου κεφαλαίου, είτε από τις κοινωνικές αντιδράσεις στη βίαιη επιβολή της νέας ισορροπίας ή και από το συνδυασμό τους. Ο καπιταλισμός-καζίνο έφτασε στα όρια του, το ζήτημα είναι η μετάβαση να γίνει χωρίς κραδασμούς που θα αποσταθεροποιήσουν περαιτέρω το σύστημα. Οι συνταγές σωτηρίας του καπιταλισμού μετατρέπονται κάλλιστα σε συνταγές καταστροφής κι αυτό καλό είναι το θυμούνται όσοι θεωρούν τον καπιταλισμό ενιαίο και παντοδύναμο που επιβάλει τη θέληση του στην Ιστορία.

Το ανέκδοτο του κευνσιανισμού

Σε ένα βαθμό λοιπόν η αριστοκρατία του χρήματος και γενικότερα ο σκληρός πυρήνας της αστικής τάξης υπαγορεύει τα νέα μέτρα ως την απάντηση στην κρίση. Ταυτόχρονα μελετάται ο επανασχεδιασμός της παγκόσμιας οικονομικής αρχιτεκτονικής σε μια προσπάθεια να συμμαζευτούν οι κραυγαλέες αντιθέσεις που ναρκοθετούν κάθε ανάκαμψη και που για να μην ξεχνάμε έθρεψαν τον καπιταλισμό την προηγούμενη περίοδο.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η ρητορική Μέρκελ κατά των ανοιχτών πωλήσεων CDS και ομολόγων, δηλαδή κατά του ανοιχτού τζόγου, καθώς και οι συνομιλίες της με τον Ομπάμα για κοινό αγώνα κατά της κερδοσκοπίας. Η ανεξέλεγκτη δράση των «αόρατων» κερδοσκόπων απειλεί και το δολάριο σε μια επόμενη φάση, άσχετα αν η ανυποληψία του ευρώ είναι μια αμερικανική νίκη στο νομισματικό πόλεμο, απλά μπορεί να αποδειχτεί πολύ πρόσκαιρη.
Ο περιορισμός των ασύδοτων αγορών δεν αντανακλά φυσικά κάποια αντίθεση των κυβερνήσεων στα hedge funds. Πρόκειται για μια συνειδητοποίηση των συστημικών κινδύνων και την αναζήτηση νέων πεδίων κέρδους χωρίς τόσο μεγάλο κόστος για την ασφάλεια του συστήματος. Αυτές οι ρυθμίσεις της λειτουργίας των αγορών, εκτός από το πρακτικό ζήτημα της εφαρμογής τους, μάλλον θα είχαν νόημα δύο χρόνια πριν ή ακόμα καλύτερα πέντε χρόνια πριν. Όταν τα αδηφάγα κεφάλαια αποθεώνονταν ως η τελειότερη εκδοχή του καπιταλιστικού πνεύματος. Τώρα η επαναφορά του Κέινς δεν μπορεί να είναι παρά σύντομο ανέκδοτο και οι ρητορικές κατά των κερδοσκόπων αστική υποκρισία. Ο καπιταλισμός της αχαλίνωτης χρηματιστηριακής επέκτασης είναι ο καπιταλισμός της παγκοσμιοποίησης και κανένα φάντασμα του Κέινς δεν μπορεί να ξορκίσει τις καταστροφικές αντιφάσεις του. Και ας υπενθυμίσουμε πως ακόμα και ο πραγματικός κεινσιανισμός και όχι η καρικατούρα του, δεν αντιμετώπισε την κρίση του 29 και χρειάστηκε το σφαγείο ενός παγκοσμίου πολέμου για να εκκινήσει ξανά η καπιταλιστική μηχανή.
Για να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε επεκτατική πολιτική τύπου Κέινς θα πρέπει πρώτα να έχει εξασφαλιστεί το απαραίτητο ποσοστό κέρδος και όχι το ανάποδο, όσο κι αν αυτό λυπεί τους αριστερούς και μη οικονομολόγους.

Με την Ελλάδα να βυθίζεται σε ύφεση, χωρίς να αποκλείεται καν το ενδεχόμενο αποχώρησης των σωτήρων της τρόικας, την ευρωζώνη και την ΕΕ να χορεύουν στους ρυθμούς της κρίσης, ποιος μπορεί να ισχυριστεί πως επίκειται παγκόσμια ανάπτυξη;
Όταν η Κίνα βαίνει προς υπερθέρμανση, οι Ηπα τυπώνουν χρήμα, εξάγοντας την κρίση, αλλά οι πολιτείες τους χρεοκοπούν, οι ανισορροπίες παγκόσμια οξύνονται τότε από πού μπορεί να έρθει η περίφημη ανάσα για το σύστημα;
Ό,τι ήταν μέχρι τώρα βεβαιότητα σαρώνεται από τη δυναμική της κρίσης. Η μόνη λύση είναι η βίαιη επιβολή μιας νέας ισορροπίας εκμετάλλευσης, με την ελπίδα πως θα εξασφαλιστούν οι όροι αναπαραγωγής του κεφαλαίου. Αυτό προϋποθέτει τη συντριβή των όποιων εργατικών κατακτήσεων και θα συνοδευτεί από αντίστοιχα αυταρχικές μετατοπίσεις στο πολιτικό εποικοδόμημα. Μόνο που όλα αυτά δεν θα είναι κάποιες αφηρημένες νομοτέλειες που θα υλοποιηθούν απρόσκοπτα, αλλά αποτελέσματα κοινωνικών συγκρούσεων, είτε αυτές δοθούν, είτε όχι. Σε μια τέτοια συγκυρία δεν ταιριάζουν ούτε οι θρήνοι για το χαμένο κοινωνικό κράτος (που στηριζόταν στη λεηλασία του τρίτου κόσμου) και την κοινωνική συνοχή, ούτε οι καταγγελίες κατά του απάνθρωπου καπιταλισμού. Ας θρηνήσουν για το χαμένο καπιταλιστικό παράδεισο όσοι ταύτισαν την ύπαρξη τους με αυτόν. Αυτό που ταιριάζει στην καμπή του σήμερα είναι η ριζοσπαστική θέαση της πραγματικότητας, η άμεση πολιτική πρόταση διεξόδου από την κρίση που θα καταλήγει στη σοσιαλιστική προοπτική, η τόλμη για μια εναλλακτική απέναντι στην αγριότητα της κρίσης αλλά και στην αλλοτρίωση της «ανάπτυξης».

Άκης Τζάρας

Advertisements

One response to “Όλοι μαζί και όλοι εναντίον όλων

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s