ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΠΑΡΤΧΑΪΝΤ

μεταναστεςΤα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα το δεύτερο κύμα μετανάστευσης έχει επιφέρει τεράστιες αλλαγές τόσο στη διάρθρωση του πληθυσμού και στο κοινωνικό εποικοδόμημα, όσο και στην αγορά εργασίας. Ένας αρκετά μεγάλος και ετερόκλητος πληθυσμός μεταναστών και προσφύγων, θύματα των πολέμων του δυτικού ιμπεριαλισμού(με ελληνική συμμετοχή) από το Πακιστάν, το Αφγανιστάν, το Ιράκ, Αφρικανικές χώρες (Νιγηρία, Σουδάν, Σομαλία κλπ) αλλά και από χώρες του ανατολικού μπλοκ, έχει εγκατασταθεί εδώ με σκοπό να ζήσει με μια στοιχειώδη αξιοπρέπεια  Σε πολλές περιπτώσεις η Ελλάδα αποτελεί απλώς τη χώρα εισόδου και χρησιμεύει ως σταθμός για τη μετάβαση σε κάποια άλλη Ευρωπαϊκή χώρα. Όπως και να ’χει στην ελληνική επικράτεια αυτή τη στιγμή κατοικούν ίσως και 1.3 εκατομμύρια μετανάστες,  Η πολιτική όμως που ακολουθείται στη Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη-φρούριο καταδικάζει το μεγαλύτερο κομμάτι των μεταναστών στην παρανομία και στην εξαθλίωση, με συνέπεια την έξαρση του ρατσισμού. Το κράτος και η κυβέρνηση βασίζουν τη μεταναστευτική πολιτική στην   καταστολή, και καταπατούν στοιχειώδη δικαιώματα των μεταναστών. Τέλος η οικονομική κρίση που εκδηλώνεται πλέον και στη Ελλάδα πολώνει την κοινωνία περισσότερο και οξύνει τις αντιθέσεις. Οι ξένοι χρησιμεύουν ως αποδιοπομπαίος τράγος, καθώς γίνεται μια τεράστια προσπάθεια να αναδειχθούν ως η πηγή κάθε προβλήματος. Αυτή η επιλογή της αστικής τάξης συσπειρώνει ένα  τμήμα των μεσαίων στρωμάτων και μικροαστών, που φοβισμένοι πλέον από τη ρευστότητα της εποχής, αγωνιώντας για την ατομική τους ιδιοκτησία, θέλουν να επανέλθουμε σε μια προηγούμενη κανονικότητα, στην οποία δεν γίνεται να συνυπάρχουμε με τους αλλοδαπούς υπό αυτούς τους όρους, οπότε καλύτερα να απελαθούν. Όσο όμως και να εθελοτυφλούν κάποιοι επιμένοντας να βλέπουν το μεταναστευτικό κύμα ως ένα προσωρινό αναγκαίο κακό, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η παρουσία των μεταναστών, ακόμη και αν ζουν στην αφάνεια, είναι παγιωμένη, και έχει σίγουρα σημαντικές κοινωνικές προεκτάσεις τόσο για το παρόν όσο και για το μέλλον.

 

Η ποσοτική διάσταση

Η Ελλάδα από χώρα εκροής μεταναστών, στο τέλος του 20ου αιώνα μετατράπηκε σε χώρα εισροής. Σύμφωνα με την  απογραφή, το 1991 στην Ελλάδα υπήρχαν 167.276 μετανάστες, ενώ το 2001 υπήρχαν επισήμως σχεδόν 797.093 μετανάστες, αριθμός που τους τοποθέτησε στο 7% του πληθυσμού. Σύμφωνα με άλλες πηγές το ποσοστό αυτό θα μπορούσε να φτάνει το 10% αν ληφθούν υπόψη όσοι δεν δήλωσαν την παρουσία τους κατά το χρόνο της απογραφής. Έκτοτε αν υπολογιστεί ότι πάνω από  50.000 το χρόνο εισέρχονται προστίθενται ίσως άλλες 400.000. Ένα ποσοστό βέβαια απελαύνεται.  Αν υπολογιστεί και η αύξηση του πληθυσμού που βρίσκεται εδώ και με δεδομένο ότι αυξήθηκε κατά 290.000  τουλάχιστον από το 1998 μέχρι το 2007 (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ) ενδεχομένως οι μετανάστες να φτάνουν τα 1.3 εκατομμύρια. Δυστυχώς η έλλειψη επίσημων στοιχείων καθιστά δύσκολο τον ακριβή υπολογισμό του αριθμού των μεταναστών. Το βέβαιο είναι αποτελούν πλέον ένα υπολογίσιμο κομμάτι της κοινωνίας, και όχι ένα τσούρμο περαστικών.

Μετανάστευση και εργασία-Επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία

Το μεταναστευτικό κύμα συνέβαλε αρκετά στην οικονομική ανάπτυξη του ελληνικού καπιταλισμού μέσω της προσφοράς χειρωνακτικής, ιδίως ανειδίκευτης εργασίας με χαμηλό κόστος. Ο εισερχόμενος νεαρός σε ηλικία πληθυσμός αποτελεί πλέον σημαντικό τμήμα του εργατικού δυναμικού. Σύμφωνα με στοιχεία  (ΕΣΥΕ ΕΕΔ) ο παραγωγικός πληθυσμός των αλλοδαπών ανέρχεται στο 78% του συνολικού πληθυσμού τους, αφού το ποσοστό του πληθυσμού, που έχει ηλικία μεγαλύτερη των 65 ετών,  αγγίζει μόλις το 2.75%.

Όσον αφορά τους κλάδους απασχόλησης των μεταναστών σύμφωνα με στοιχεία της ΕΣΥΕ, ΕΕΔ το 75% του πληθυσμού τους  εργάζονται σε τέσσερις κλάδους της οικονομίας: κατασκευαστικός τομέας, ιδιωτικά νοικοκυριά, μεταποιητική βιομηχανία και ξενοδοχεία /εστιατόρια. Ένα 15% εργάζεται στη γεωργία και το εμπόριο. Σε αυτά τα ποσοστά παρατηρούνται μεγάλες διαφορές ανάλογα με το φύλο. Έτσι για παράδειγμα το 80% των γυναικών εργάζονται στην παροχή προσωπικών υπηρεσιών και καθαρισμού, ενώ το 44% των ανδρών απασχολούνται στην οικοδομή. Διαφοροποιήσεις παρατηρούνται και όσον αφορά την υπηκοότητα, για παράδειγμα οι άνδρες που προέρχονται από χώρες της Ασίας και της Αφρικής κατά κύριο λόγο δεν απασχολούνται στη οικοδομή.   (Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Εργασιακών Σχέσεων/ Άντα Σταμάτη, ΙΝΕ/ΓΣΕΕ)

Όσον αφορά τους όρους εργασίας οι μετανάστες είναι γενικά χαμηλά αμειβόμενοι ενώ εργάζονται πολλές ώρες. Σύμφωνα με στοιχεία μόνο το 36% εργάζεται μέχρι και 40 ώρες την εβδομάδα στην μοναδική ή την κύρια απασχόληση  τους. Το 34% των μεταναστών εργάζεται 41 με 50 ώρες την εβδομάδα., το 18% εργάζεται 51-60 ώρες και το 12 % από 61 ώρες και πάνω. Παρόλα αυτά μόνο το 21% αμείβεται με περισσότερα από 800 ευρώ το μήνα καθαρά. Το μεγαλύτερο ποσοστό έχει αποδοχές μεταξύ 500 και 800 ευρώ το μήνα, ενώ ένα 19% βγάζει κάτω από 500. (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ) Αυτό φυσικά αφορά τα επίσημα στοιχεία, γιατί στην πραγματικότητα υπολογίζοντας τη μαύρη εργασία είναι πολύ περισσότεροι οι πιο χαμηλά αμειβόμενοι.

Οι βασικοί πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, δηλαδή ο κατασκευαστικός τομέας και ο τουρισμός επωφελήθηκαν αρκετά από τα φθηνά εργατικά χέρια. Μέρος των ελλήνων οικοδόμων  αναβαθμίστηκε σε εργολάβους, και πλέον η οικοδομή βασίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό σε ξένα εργατικά χέρια. Και φυσικά οι μετανάστες αποτελούν πλέον τα συχνότερα θύματα εργατικών ατυχημάτων σε οικοδομές και κατασκευές έργων. Ας μην ξεχνάμε πως και τα έργα για τους  Ολυμπιακούς αγώνες ήταν ποτισμένα με το αίμα μεταναστών εργατών. Αν ληφθεί υπόψη η μαύρη εργασία, σχεδόν το 70% των εργατών στα ολυμπιακά εργοτάξια ήταν ξένοι. (ΙΝΕ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ). Παράλληλα οι τουριστικές επιχειρήσεις ανέβασαν το ποσοστό των κερδών από τη συστηματική εκμετάλλευση των ξένων εργατών.. Κηπουροί, σερβιτόροι, καθαρίστριες, λαντζιέρηδες από διάφορες χώρες στελέχωσαν ξενοδοχεία, εστιατόρια και μπαρ.

Και στον γεωργικό τομέα το μεταναστευτικό κύμα επέφερε αλλαγές. Στην καλλιέργεια της γης πλέον δουλεύουν σε μεγάλο βαθμό μετανάστες κάτω από άθλιες συνθήκες εκτεθειμένοι σε επικίνδυνα τοξικά φυτοφάρμακα. Ένα πρόσφατο παράδειγμα που σκιαγράφησε την κατάσταση ήταν τα γεγονότα στη Μανωλάδα, όπου αποκαλύφθηκε το φεουδαρχικό καθεστώς που κρατάει δέσμιους τους εργαζόμενους στην παραγωγή φράουλας. Τα μεροκάματα ήταν 22 ευρώ και οι μετανάστες ζούσαν σε καταυλισμούς σαν σύγχρονοι δουλοπάροικοι, απομονωμένοι από την υπόλοιπη κοινωνία. Αυτοί οι άνθρωποι αποτελούν εποχιακό προσωπικό. Τους μήνες που δεν καλλιεργούν φράουλες είναι ανεπιθύμητοι. Μέχρι και φωτιά σε καταυλισμό έβαλαν κάποιοι με σκοπό να τους απομακρύνουν. Όμως όπως παραδέχονται οι ίδιοι οι αγρότες «αν δεν υπήρχαν οι μετανάστες, η παραγωγή δεν θα έφτανε ποτέ στον καταναλωτή».

Μιας και η πλειοψηφία του γυναικείου πληθυσμού των μεταναστών είναι καθαρίστριες αξίζει να αναφερθούμε στον συγκεκριμένο τομέα. Οι καθαρίστριες που δεν εργάζονται σε ιδιώτες κυρίως βρίσκουν δουλειά διάμεσου γραφείων επινοικίασης, με άθλια μεροκάματα. Όπως καταγγέλλει η Παναττική ένωση το μεροκάματο δε είναι ούτε 4 ευρώ την ώρα και οι συνθήκες απάνθρωπες με επόπτες που παρακολουθούν τα διαλείμματα  την ταχύτητα των εργαζομένων, και φροντίζουν να δουλεύουν ασταμάτητα.

Ευρώπη φρούριο και Ελλάδα –Νομιμοποίηση μεταναστών

Το 1998 άρχισε στην Ελλάδα η πρώτη διαδικασία νομιμοποίησης. 800.000 μετανάστες που αποσκοπούσαν στην νομιμοποίηση προσέκρουσαν πάνω στη γραφειοκρατία και την έλλειψη υποδομών, και πολλοί δεν τα κατάφεραν. Το 2001 τέθηκε σε ισχύ ο νόμος 2910 για την είσοδο και παραμονή αλλοδαπών, πολλές διατάξεις του οποίου είχαν διακριτικό χαρακτήρα. Και πάλι οι γνωστές δυσκολίες άφησαν σημαντικό κομμάτι εκτός νομιμοποίησης. Η τρίτη «ευκαιρία» δόθηκε το 2005 όταν τέθηκε σε εφαρμογή ο νόμος Ν.3386/2005 σύμφωνα με τον οποίο δικαίωμα νομιμοποίησης θα είχαν οι μετανάστες που διέμεναν στη χώρα μέχρι τις 31.12.2004. Και αυτή η προσπάθεια ήταν αποτυχημένη, αφού εξαιτίας των παράλογων δικαιολογητικών και των ακριβών παραβόλων, που απαιτούνταν, χιλιάδες μετανάστες δεν τα κατάφεραν.

Έκτοτε δεν έχει ανοίξει ποτέ το θέμα της νομιμοποίησης. Σήμερα δεν υπάρχει κανένας άλλος τρόπος νομιμοποίησης των μεταναστών πέρα από την αίτηση ασύλου, που φυσικά είναι πάντοτε αρνητική. Έτσι, ενώ το κράτος μιλάει πάντα για λαθρομετανάστες και ποτέ για πρόσφυγες, οδηγεί τους πάντες στη διαδικασία που αφορά τους αιτούντες άσυλο. Στην Πέτρου Ράλλη οι ατελείωτες ουρές από τη νύχτα είναι μια τραγική εικόνα. Τελικά το μόνο που καταφέρνουν κάποιοι να πάρουν στα χέρια τους είναι απλά ένα χαρτί ραντεβού με το οποίο θα διεκδικήσουν το δελτίο αιτήσαντος ασύλου. Ακόμη και αν το αποκτήσουν όμως θα χρειαστεί να περιμένουν ακόμα και 2-3 χρόνια μέχρι να εξεταστεί η περίπτωσή τους.  Η επιτροπή αποτελείται από μπάτσους οι οποίοι ολοκληρώνουν τις συνεντεύξεις σε 10 λεπτά και το 99.9% των αιτήσεων απορρίπτονται (Ελευθεροτυπία 24/05/2009).

Παράλληλα όλα αυτά τα χρόνια οι παράνομες  συλλήψεις και επαναπροωθήσεις, οι ξυλοδαρμοί, τα βασανιστήρια ήταν καθεστώς. Τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη φρούριο ήρθε να επισφραγίσει αυτή την κατάσταση. Η Ε.Ε. προωθεί τη συγκεκριμένη πολιτική, και νομιμοποιεί τα εγκλήματα στη Θέουτα και Μελίγια, στην Ιταλία, την Ελλάδα  και παντού. Παράλληλα, η Ελλάδα αξίζει να σημειωθεί ότι έχει λάβει εκατομμύρια από την Ε. Ε. για τη δημιουργία υποδομών μιας και πρόκειται για χώρα εισόδου. Μέχρι το 2013 θα πάρει 300 εκ. ευρώ (!) για την αντιμετώπιση του προβλήματος της μετανάστευσης. Για τη Ελλάδα αυτό σημαίνει, εκτός φυσικά από κέρδη στις τσέπες μερικών, περιπολίες στο Αιγαίο, περισσότερη αστυνόμευση και προσπάθεια ελέγχου των μεταναστών. Ούτε κατά διάνοια αξιοπρεπείς χώρους διαμονής, υποδομές, πρόσληψη διερμηνέων στα τμήματα και κέντρα υποδοχής κλπ.

Η έκθεση της ΜΚΟ PRO ASYL  (και ομάδας Ελλήνων δικηγόρων) που κατατέθηκε στην Ε.Ε., στην Επιτροπή Κατά των Βασανιστηρίων (CPT) του Συμβουλίου της Ευρώπης και στην ελληνική κυβέρνηση, έδωσε μια καλή περιγραφή του τι συμβαίνει στα σύνορα.. Σύμφωνα με την έκθεση το κυνηγητό στο   Αιγαίο διεξάγεται  αδιάκοπα και αφήνει αρκετά πτώματα στον πάτο του. Περισσότερα από 120 άτομα έχασαν μόνο μέσα στο 2007 τη ζωή τους στα νερά του ανατολικού Αιγαίου, αφού οι λέμβοι επαναπροωθούνται βίαια προς τα τουρκικά χωρικά ύδατα, αφήνονται μεσοπέλαγα ή και βυθίζονται.  Από το 2005 έως και τον Αύγουστο του 2007, σε Έβρο, Χίο, Σάμο και Λέσβο, συνελήφθησαν περίπου 55.000 μετανάστες. Οι περισσότεροι στοιβάχτηκαν και απελάθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες., χωρίς να τους δοθεί καν η δυνατότητα υποβολής αίτησης ασύλου. Πολλά είναι τα περιστατικά ξυλοδαρμών, εξευτελισμών και βασανιστηρίων και η κατάσταση των κέντρων υποδοχής ελεεινή (Ελευθεροτυπία 30/10/2007).

Η κοινωνική προέκταση

Ο μεγάλος αριθμός των μεταναστών που ζουν στην παρανομία, και εργάζονται σε κάτεργα μαύρης εργασίας, σε αποθήκες, στα φανάρια, ως περιπλανώμενοι μικροπωλητές  κλπ., στην πραγματικότητα βρίσκεται κάτω από ένα νέο καθεστώς δουλείας που έχει αναδυθεί με νέες μορφές. Άνθρωποι-φαντάσματα χωρίς κανένα δικαίωμα, ζουν διαρκώς υπό τον φόβο της σύλληψης και της απέλασης Οι εργαζόμενοι χωρίς χαρτιά δεν έχουν απολύτως κανένα δικαίωμα και συχνά αποτελούν θύματα κακομεταχείρισης από λυσσασμένους εργοδότες. Παράλληλα όσοι μετανάστες έχουν άδειες παραμονής όπως αναφέρθηκε πιο πάνω ασκούν όλα τα απαξιωμένα από τους Έλληνες επαγγέλματα με χαμηλά μεροκάματα, ενώ δεν έχουν πολιτικά δικαιώματα. Αυτό σημαίνει για την Ελλάδα μια εργατική τάξη διασπασμένη, με ένα κομμάτι της  να είναι αποκλεισμένο από την κοινωνική ζωή.

Ουσιαστικά η ύπαρξη μιας νέας εργατικής τάξης χωρίς κανένα κοινωνικό και πολιτικό δικαίωμα τινάζει στον αέρα τα απομεινάρια της κοινωνικής συνοχής και δημιουργεί μια νέα κοινωνική διάρθρωση. Η άγρια εκμετάλλευση των μεταναστών αποτέλεσε την υλική βάση για την κοινωνική άνοδο των μικροαστών, δημιουργώντας και την αντίστοιχη συνείδηση. Η  ύφεση αποτελεί το τέλος αυτών των προσδοκιών. Με τρόμο οι μικροαστοί συνειδητοποιούν πως η κοινωνική κινητικότητα έχει και αντίστροφη ροή! η ενδεχόμενη πτώση τους στην κατάσταση των προλεταρίων, ο θυμός για το πολιτικό σύστημα που αδυνατεί να  προστατέψει το επίπεδο της ζωής τους, είναι το υπόβαθρο της αγανάκτησης τους. Άνθρωποι ξεκομμένοι από κάθε θεωρία, συνηθισμένοι στις βολικές ερμηνείες των συνωμοσιολογικών σεναρίων, αναπαράγουν διάφορες θεωρίες περί σχεδίων αλλοίωσης της εθνικής μας ταυτότητας. Επιπλέον το εξαθλιωμένο προλεταριάτο, που ενδεχομένως να δείχνει στους μικροαστούς το μέλλον τους, δεν είναι σίγουρα μια ευχάριστη εικόνα. Ο τζίρος του μικροαστού φθίνει, η γειτονιά του μοιάζει αλωμένη από τους βάρβαρους ξένους, οι πραγματικοί υπαίτιοι της κρίσης είναι πολύ μακριά, έτσι οι απόκληροι είναι ο εύκολος στόχος και οι μόνιμοι αποδέκτες του λεκτικού και φυσικού μίσους των ελλήνων μικροαστών.

Οι «αγανακτισμένοι πολίτες» φροντίζουν να απομονώνουν τους μετανάστες όλο και περισσότερο, δείχνοντάς τους με κάθε τρόπο πως εδώ είναι ανεπιθύμητοι. Η κυβέρνηση συμμερίζεται τους φόβους τους για την ασφάλεια και απαντά με αστυνόμευση, και επιθετικές επιχειρήσεις ελέγχου των μεταναστών. Οι εξευτελισμοί στις υπηρεσίες στα αστυνομικά τμήματα, στα νοσοκομεία, δείχνουν πως ο πολυπολιτισμός με τους όρους που κάποιοι τον φαντάζονται είναι μια ουτοπία.  Αυτός ο νέος πληθυσμός ασφυκτιά μέσα στον ελάχιστο ζωτικό χώρο που του αναλογεί. Μέσα σε διαμερίσματα που στοιβάζουν δεκάδες, χωρίς στοιχειώδεις κανόνες υγιεινής, σε υπόγεια κολαστήρια-τόπους εργασίας, το νέο προλεταριάτο βιώνει τον 19ο αιώνα, χάνοντας κάθε ανθρώπινη ουσία.

Η ελληνική εργατική τάξη δεν βλέπει να τη συνδέει τίποτα με αυτό το υποπρολεταριάτο. Τα συμφέροντά της όπως τα αντιλαμβάνεται στη στρεβλή συνείδησή της βρίσκονται σε αντίθεση με αυτά των μεταναστών. Το ίδιο είναι εύκολο να συμβεί και στην αριστερά, όπως συνέβη στη Γαλλία, που οι εξεγέρσεις των προαστίων έφερναν και την αριστερά σε αμηχανία. Μια μάχη που ανοίγεται για την αριστερά είναι η προσέγγιση αυτού του τμήματος της εργατικής τάξης, των περιθωριοποιημένων εργαζόμενων. Όπως αλλάζει όλη η κοινωνία θα πρέπει να αλλάξει και η αριστερά. Αν εξακολουθήσει να εκφράζει αποκλειστικά τα συμφέροντα της πιο «προνομιούχας» εργατικής τάξης, στις κοινωνικές εκρήξεις που θα ακολουθήσουν (όπως πρόσφατα αυτή των Μουσουλμάνων) θα βρεθεί σε αδιέξοδο. Η ενότητα Ελλήνων και ξένων εργατών δεν προκύπτει αυθόρμητα, ούτε είναι απαραίτητη στο όνομα κάποιου εργατισμού. Είναι ένα πολιτικό καθήκον, είναι ουσιαστικά η συμπύκνωση της πολιτικής πρότασης της αριστεράς. Η οικονομική κρίση πυροδοτεί το υπαρκτό πρόβλημα της μετανάστευσης και η κοινωνία πολώνεται γύρω από τις λύσεις.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s